بسیاری از بازنشستگان کشوری هنگام مشاهده فیش حقوقی یا مبلغ واریزی ماهانه، با عباراتی مانند «کسورات»، «اقساط»، «بیمه تکمیلی» یا «تعهدات» مواجه می‌شوند و این پرسش برایشان ایجاد می‌شود که کسر از حقوق بازنشستگان کشوری دقیقاً بابت چیست و چه مبالغی می‌تواند از حقوق آنها کم شود؟
کسر از حقوق بازنشستگان کشوری شامل چه مواردی است؟
کسورات حقوق بازنشستگان کشوری یک عنوان واحد نیست و ممکن است چند ردیف متفاوت در فیش حقوقی فرد وجود داشته باشد. بنابراین برای فهم علت کاهش مبلغ دریافتی، ابتدا باید عنوان دقیق درج‌شده در فیش حقوقی بررسی شود.
از مهم‌ترین مواردی که می‌تواند باعث کاهش مبلغ قابل پرداخت شود، می‌توان به اقساط وام و تسهیلات، حق بیمه تکمیلی، تعهدات قانونی، بدهی‌ها و سایر کسورات ثبت‌شده در پرونده بازنشسته اشاره کرد.
در نتیجه، دو بازنشسته کشوری ممکن است حقوق پایه یا مزایای مشابهی داشته باشند اما مبلغ خالص واریزی آنها یکسان نباشد زیرا ممکن است یکی از آنها وام داشته باشد و دیگری نداشته باشد، یا افراد در طرح‌های متفاوت بیمه تکمیلی قرار گرفته باشند.
چرا مبلغ واریزی حقوق بازنشسته کمتر از مبلغ حکم است؟
یکی از نکات مهم در بررسی فیش حقوقی این است که مبلغ حکم حقوقی با مبلغ قابل پرداخت به حساب بازنشسته الزاماً یکسان نیست.
حکم حقوقی میزان حقوق و مزایای فرد را مشخص می‌کند، اما در مرحله پرداخت ممکن است کسورات مختلف از آن کسر شود. به همین دلیل، بازنشسته باید علاوه بر مبلغ حقوق، قسمت مربوط به کسورات را نیز بررسی کند.
برای مثال، اگر فردی بابت وام اقساط ماهانه داشته باشد، مبلغ قسط از حقوق او کسر می‌شود. همچنین اگر تحت پوشش بیمه تکمیلی باشد، سهم مربوط به حق بیمه نیز می‌تواند در فیش حقوقی درج شود.
به همین دلیل، صرفاً مشاهده کاهش مبلغ واریزی نمی‌تواند به معنی کاهش حقوق پایه باشد. برای تشخیص علت، باید فیش حقوقی همان ماه بررسی شود.
کسر اقساط وام از حقوق بازنشستگان کشوری چگونه انجام می‌شود؟
یکی از شناخته‌شده‌ترین انواع کسورات، اقساط تسهیلات بانکی است.
در سال ۱۴۰۵، وام ضروری بازنشستگان کشوری به مبلغ ۷۵ میلیون تومان اعلام شده است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، این تسهیلات با کارمزد ۴ درصد و بازپرداخت ۳۶ ماهه ارائه می‌شود و اقساط آن به‌صورت ماهانه از حقوق بازنشسته کسر خواهد شد.
بنابراین بازنشسته‌ای که این تسهیلات را دریافت کرده است، باید انتظار داشته باشد مبلغ قسط در دوره بازپرداخت در بخش کسورات فیش حقوقی او لحاظ شود.
البته موضوع کسر از حقوق تنها به وام ضروری محدود نیست و سایر تسهیلاتی که با تعهد کسر از حقوق دریافت شده‌اند نیز می‌توانند در فیش حقوقی اثر بگذارند.
کارمزد وام ۷۵ میلیون تومانی چرا مورد توجه قرار گرفت؟
در شهریور ۱۴۰۵ گزارش‌هایی درباره کسر مبلغی بیش از ۳ میلیون تومان از حقوق برخی دریافت‌کنندگان وام ضروری منتشر شد که علت آن به کارمزد وام مربوط دانسته شده بود. این موضوع با واکنش برخی بازنشستگان همراه شد، زیرا مبلغ کسرشده برای آنها غیرمنتظره بود.
بنابراین اگر بازنشسته‌ای با کاهش غیرمنتظره مبلغ واریزی مواجه شده است، بهتر است پیش از هرگونه نتیجه‌گیری، ردیف‌های کسورات فیش حقوقی را بررسی کند.
بیمه تکمیلی چقدر از حقوق بازنشستگان کشوری کسر می‌شود؟
بیمه تکمیلی درمان نیز یکی دیگر از مواردی است که می‌تواند در فیش حقوقی بازنشستگان کشوری به عنوان کسورات درج شود.
طبق اطلاع‌رسانی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی درباره قرارداد جدید بیمه تکمیلی صندوق بازنشستگی کشوری در سال ۱۴۰۵، حق بیمه از حقوق خردادماه کسر شد. بر اساس همان اطلاعیه، مبلغ ۸۰۰ هزار تومان برای هر نفر در طرح شماره یک و یک میلیون و ۴۰ هزار تومان برای هر نفر در طرح شماره دو به عنوان حق بیمه تکمیلی از حقوق آن ماه کسر شده است.
این موضوع اهمیت زیادی دارد زیرا مبلغ بیمه تکمیلی بر اساس طرح و تعداد افراد تحت پوشش می‌تواند روی دریافتی نهایی خانوار بازنشسته اثر بگذارد.
ماجرای کسر بیمه تکمیلی بدون ثبت‌نام چه بود؟
در سال ۱۴۰۵ گزارش‌هایی از سوی برخی بازنشستگان درباره مشاهده کسر حق بیمه تکمیلی در فیش حقوقی، بدون ثبت‌نام مورد ادعا، منتشر شد.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، تعدادی از بازنشستگان پس از دریافت حقوق تیرماه با ردیف بیمه تکمیلی در فیش خود مواجه شدند و اعلام کردند که برای این طرح ثبت‌نام نکرده‌اند. این موضوع باعث شد بحث درباره نحوه ثبت اطلاعات بیمه‌ای و کنترل کسورات حقوقی مورد توجه قرار گیرد.
در چنین شرایطی، مهم‌ترین اقدام بازنشسته این است که عنوان کسری درج‌شده در فیش را با وضعیت بیمه‌ای خود تطبیق دهد و در صورت وجود مغایرت، موضوع را از مسیرهای رسمی پیگیری کند.
جدول مهم‌ترین دلایل کسر از حقوق بازنشستگان کشوری
| نوع کسر | علت احتمالی | توضیح |
|---|---|---|
| قسط وام | تسهیلات دریافت‌شده | مبلغ قسط طبق برنامه بازپرداخت از حقوق کسر می‌شود |
| کارمزد وام | هزینه مربوط به تسهیلات | ممکن است مطابق ضوابط تسهیلات در فیش درج شود |
| بیمه تکمیلی | پوشش درمان | میزان آن به طرح و تعداد افراد تحت پوشش بستگی دارد |
| کسورات قانونی | الزامات قانونی | مطابق مقررات از حقوق کسر می‌شود |
| تعهدات بانکی | ضمانت یا تسهیلات | در صورت وجود تعهد معتبر ممکن است در پرداخت اثر بگذارد |
| بدهی یا تعهد ثبت‌شده | تعهدات مالی فرد | باید عنوان دقیق آن در فیش بررسی شود |
| سایر کسورات | موارد اختصاصی پرونده | علت دقیق از طریق فیش و مرجع پرداخت قابل بررسی است |
این جدول جنبه راهنمایی دارد و برای تعیین علت کسر از حقوق یک فرد، باید فیش حقوقی همان فرد بررسی شود.
گواهی کسر از حقوق بازنشستگان کشوری چیست؟
«گواهی کسر از حقوق» با «کسورات ماهانه حقوق» تفاوت دارد.
گواهی کسر از حقوق، سندی است که در فرآیند دریافت تسهیلات بانکی یا ضمانت شخص دیگر مورد استفاده قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد امکان اختصاص بخشی از حقوق بازنشسته برای پرداخت اقساط یا تعهدات وجود دارد.
بر اساس دستورالعمل جدید اعلام‌شده، گواهی کسر از حقوق بازنشستگان کشوری با تعهد ۱۰۰ درصد حقوق پس از کسر تعهدات قانونی صادر می‌شود. در گزارش مربوط به این تغییر، تعهدات قانونی شامل خدمات درمانی پایه، بیمه تکمیلی درمان و احکام قضایی عنوان شده است.
این موضوع با وضعیت قبلی متفاوت است زیرا در گذشته میزان تعهد در این چارچوب ۶۰ درصد حقوق اعلام شده بود.