گروه نفت و انرژی؛ ال‌نینو که نام آن در زبان اسپانیایی به معنای «پسر» است، پدیده‌ای طبیعی در سامانه آب‌وهوایی زمین است که به‌طور نامنظم و تقریباً هر ۲ تا ۷ سال یک‌بار رخ می‌دهد. این پدیده زمانی شکل می‌گیرد که دمای آب‌های سطحی بخش‌های شرقی اقیانوس آرام به‌طور غیرمعمول افزایش پیدا کند.
کارشناسان از ابتدای سال ۲۰۲۶ درباره احتمال شکل‌گیری یک ال‌نینوی قدرتمند هشدار داده بودند. حجم زیاد گرمای ذخیره‌شده در لایه‌های زیرین اقیانوس و پیش‌بینی تضعیف باد‌های تجاری در نزدیکی سطح آب، از جمله عواملی بودند که احتمال وقوع این پدیده را تقویت می‌کردند.
در هفته نخست ژوئن، سازمان جهانی هواشناسی (WMO) تأیید کرد که شرایط ال‌نینو به‌طور رسمی برقرار شده است. در اواخر تابستان نیز کارشناسان هشدار دادند این رویداد بی‌سابقه ممکن است به قوی‌ترین ال‌نینو از قرن نوزدهم تاکنون تبدیل شود. به همین دلیل، از آن با عنوان «ال‌نینوی گودزیلا» یا «ال‌نینوی فوق‌العاده» یاد شده است.
ال‌نینو چقدر قوی‌تر می‌شود؟
بر اساس پیش‌بینی سازمان جهانی هواشناسی، دمای سطح آب در بخش‌های مرکزی و شرقی مناطق گرمسیری اقیانوس آرام طی ماه‌های اکتبر، نوامبر و دسامبر به سطوح بی‌سابقه‌ای خواهد رسید. برای اندازه‌گیری شدت این پدیده، دانشمندان از شاخص «نینو ۳.۴» استفاده می‌کنند؛ شاخصی که ناهنجاری دمای سطح آب در بخش مرکزی و شرقی اقیانوس آرام استوایی را اندازه‌گیری می‌کند.
این شاخص از میانگین ۱.۶ درجه سانتی‌گراد بالاتر از حد طبیعی در ژوئن ۲۰۲۶ به ۲.۵ درجه سانتی‌گراد بالاتر از حد طبیعی در اوت افزایش یافت.
پیش‌بینی می‌شود میانگین فصلی این شاخص در دوره اکتبر تا دسامبر به حدود ۳.۷ درجه سانتی‌گراد بالاتر از حد معمول برسد. در صورت تحقق این پیش‌بینی، مقدار ثبت‌شده بالاترین سطح از زمان آغاز مشاهدات خواهد بود و رکورد قبلی، یعنی ۲.۶ درجه سانتی‌گراد در فاصله نوامبر ۲۰۱۵ تا ژانویه ۲۰۱۶، پشت سر گذاشته می‌شود.
ال‌نینو‌های گذشته در ثبت رکورد‌های گرمایی نقش داشته‌اند و با خشکسالی‌های طولانی‌مدت، سیلاب‌های ناگهانی و آتش‌سوزی‌های مرگبار در نقاط مختلف جهان همراه بوده‌اند.
پیامدهای ال‌نینو برای جهان؛ از سیل و خشکسالی تا آتش‌سوزی
تأثیرات آب‌وهوایی ال‌نینو عمدتاً در مناطق گرمسیری احساس می‌شود، اما اروپا نیز ممکن است زمستان‌هایی ملایم‌تر و پرباران‌تر را تجربه کند. اوج‌گیری ال‌نینو همچنین می‌تواند گردابه قطبی را تضعیف کند و احتمال وقوع موج‌های سرمای شدید را افزایش دهد.
بررسی رویداد‌های قبلی نشان می‌دهد خطر سیلاب در آمریکای جنوبی، جنوب ایالات متحده، شرق آفریقا و آسیای مرکزی افزایش می‌یابد. در مقابل، بخش‌های وسیعی از استرالیا، مناطق شمالی آمریکای جنوبی و برخی کشور‌های آسیایی مانند اندونزی ممکن است با خشکسالی شدیدتر و خطر بیشتر آتش‌سوزی روبه‌رو شوند.
پیامدهای ال‌نینو به مناطق مستقیماً درگیر محدود نخواهد ماند. تغییرات آب‌وهوایی در سایر نقاط جهان می‌تواند بر اروپا نیز اثر بگذارد؛ به‌ویژه از طریق اختلال در تولید محصولات کشاورزی و زنجیره تأمین مواد غذایی.
مؤسسه آموزش آب دلفت در هلند که در مناطق آسیب‌دیده از ال‌نینو فعالیت کرده است، هشدار می‌دهد تولید برخی از محصولات اساسی وارداتی اروپا ممکن است با خطر مواجه شود. برای نمونه، در نیکاراگوئه، محصولاتی مانند ذرت و لوبیا ممکن است در مناطقی که از قبل نیز شرایط شکننده‌ای دارند، از بین بروند. این وضعیت می‌تواند ناامنی غذایی و کاهش درآمد مردم را به دنبال داشته باشد.
کمبود بارندگی و کاهش جریان آب رودخانه‌ها همچنین ممکن است کشت محصولات آبی در کلمبیا، شمال‌شرق برزیل و هند را با محدودیت‌های جدی مواجه کند. در چنین شرایطی، کشاورزان ممکن است ناچار شوند بیشتر به آب‌های زیرزمینی متکی شوند؛ مسئله‌ای که خطر برداشت بی‌رویه از این منابع را افزایش می‌دهد. کاهش تولید نیز می‌تواند کمبود عرضه محصولات صادراتی را در پی داشته باشد.
تقویم ال‌نینو؛ این پدیده چه زمانی به اوج می‌رسد و پایان می‌یابد؟
بر اساس تازه‌ترین بیانیه سازمان جهانی هواشناسی، انتظار می‌رود ال‌نینو در ماه دسامبر ۲۰۲۶ به اوج خود برسد و تا سال آینده ادامه پیدا کند. «ال‌نینو به‌طور کامل تثبیت شده و به‌سرعت در حال تقویت است.» این هشدار را سلسته سائولو، دبیرکل سازمان جهانی هواشناسی، مطرح کرده است.
به گفته او، پیش‌بینی‌های این سازمان نشان می‌دهد احتمال تداوم ال‌نینو تا فوریه ۲۰۲۷ نزدیک به ۱۰۰ درصد است و این رویداد ممکن است به یکی از قوی‌ترین ال‌نینو‌ها از دست‌کم سال ۱۹۵۰ تاکنون تبدیل شود.
این برآورد صرفاً بر پایه یک مدل اقلیمی انجام نشده است. سازمان جهانی هواشناسی برای تهیه این پیش‌بینی، داده‌های شناور‌های اقیانوسی، ماهواره‌ها و رادیوسوند‌ها را از ۱۳ مرکز ملی و بین‌المللی گردآوری و بررسی کرده است.
انتظار می‌رود ال‌نینو تا بهار ۲۰۲۷ به پایان برسد؛ با این حال، اثرات آن احتمالاً فراتر از این بازه زمانی ادامه خواهد یافت. همین مسئله باعث شده است کارشناسان هشدار دهند که سال ۲۰۲۷ ممکن است به گرم‌ترین سال ثبت‌شده در تاریخ تبدیل شود.
برخورد ال‌نینو با تغییرات اقلیمی؛ چرا گرمای جهان تشدید می‌شود؟
رویداد‌های ال‌نینو معمولاً میانگین دمای جهانی را حدود ۰.۲ درجه سانتی‌گراد افزایش می‌دهند. این افزایش به‌اندازه‌ای هست که بتواند شرایط آب‌وهوایی حدی(شرایط آب‌وهوایی حدی یعنی وضعیت‌های جوی بسیار شدید یا غیرمعمول که از شرایط عادی یک منطقه فاصله زیادی دارند و ممکن است خسارت‌های جدی ایجاد کنند.) را در کشور‌های جنوب جهان تشدید کند، اما در مقایسه با گرمایش ناشی از تغییرات اقلیمی، سهم کوچک‌تری دارد.
گرمایش جهانی ناشی از فعالیت‌های انسانی، به‌ویژه سوزاندن سوخت‌های فسیلی، میانگین دمای سطح زمین را حدود ۱.۳ تا ۱.۴ درجه سانتی‌گراد بالاتر از سطح پیش از انقلاب صنعتی برده است. این روند، زمینه‌ساز تابستان بسیار گرم اروپا، خشکسالی‌های طولانی و آتش‌سوزی‌های مرگبار شده است.
امروزه آثار ال‌نینو در جهانی ظاهر می‌شود که از پیش گرم‌تر شده است؛ جهانی که گرمایش ناشی از فعالیت‌های انسانی تأثیر بسیار گسترده‌ای بر شرایط آب‌وهوایی حدی آن دارد.
برای نمونه، سال ۲۰۲۵ سومین سال گرم ثبت‌شده در تاریخ بود؛ حتی گرم‌تر از سال ۲۰۱۶ که با یک رویداد ال‌نینوی قدرتمند همراه بود. این اتفاق در شرایطی رخ داد که پدیده طبیعی خنک‌کننده مقابل ال‌نینو یعنی لانینا در حال اثرگذاری بود.
پژوهش‌های جدید همچنین نشان می‌دهند تغییرات اقلیمی ممکن است شدت ال‌نینو را نیز افزایش داده باشند؛ به‌طوری که قدرت این رویداد‌ها در مقایسه با دوره پیش از انقلاب صنعتی ۳۶ درصد بیشتر شده است.
سائولو در اکتبر و در مجمع جهانی گرما در بانکوک توضیح داد که ال‌نینو گرمای تازه‌ای به سیاره اضافه نمی‌کند، بلکه گرمایی را آزاد می‌کند که پیش‌تر در زیر سطح اقیانوس ذخیره شده است. به گفته او، به همین دلیل، رویداد‌های قدرتمند ال‌نینو اغلب با ثبت یکی از گرم‌ترین سال‌های جهان همراه می‌شوند؛ همان‌طور که در سال ۲۰۲۴ نیز مشاهده شد.
او تأکید کرد که اقیانوس‌های جهان اکنون گرم‌تر از هر زمان دیگری در دوره اندازه‌گیری‌ها هستند و در نتیجه، گرمای بیشتری برای آزاد شدن وجود دارد.