شیوه چندروزه پرداخت حقوق بازنشستگان در آستانه تغییر قرار گرفته است. احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرده طرح «کیف پول بازنشستگان» تا پایان مهرماه به‌صورت آزمایشی در حداقل یک استان اجرا می‌شود؛ طرحی که یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های آن، واریز مستمری همه بازنشستگان مشمول در یک روز به جای پرداخت چندروزه و براساس حروف الفباست.
شیوه پرداخت حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی ممکن است به‌زودی یکی از مهم‌ترین تغییرات سال‌های اخیر را تجربه کند. میلیون‌ها بازنشسته و مستمری‌بگیر این سازمان تاکنون حقوق خود را طی چند روز و براساس ترتیب حروف الفبای نام خانوادگی دریافت می‌کردند، اما وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اکنون به دنبال جایگزینی این روش با پرداخت یک‌روزه است.
احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، از طراحی «کیف پول بازنشستگان» خبر داده و اعلام کرده است که مرحله آزمایشی این طرح تا پایان مهرماه ۱۴۰۵ در حداقل یک استان آغاز خواهد شد.
مهم‌ترین ویژگی این طرح از نگاه بازنشستگان، پایان دادن به فرآیند چندروزه پرداخت حقوق است.
میدری درباره سازوکار جدید گفته است با استفاده از کیف پول، پرداخت مستمری بازنشستگان دیگر چند روز متوالی طول نمی‌کشد و همه مبالغ در یک روز پرداخت خواهد شد.
پرداخت حقوق براساس حروف الفبا چرا تغییر می‌کند؟
سازمان تأمین اجتماعی طی سال‌های گذشته برای مدیریت پرداخت مستمری میلیون‌ها بازنشسته، از جدول‌های زمان‌بندی استفاده کرده است.
در این شیوه، بازنشستگان براساس حرف نخست نام خانوادگی در گروه‌های مختلف قرار می‌گیرند و حقوق آنان در روزهای متفاوت واریز می‌شود.
حتی در خردادماه امسال، سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرد حقوق بیش از ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار بازنشسته و مستمری‌بگیر طی چهار روز کاری و به ترتیب حروف الفبا پرداخت خواهد شد.
این شیوه در ماه‌های بعد نیز با تغییر تعداد روزهای پرداخت ادامه پیدا کرد و بازنشستگان همچنان به گروه‌های مختلف تقسیم شدند.
حالا برنامه وزارت کار این است که با استفاده از زیرساخت جدید کیف پول، نیاز به توزیع پرداخت‌ها در چند روز کاهش پیدا کند.
اگر این طرح پس از مرحله آزمایشی به‌صورت سراسری اجرا شود، عملاً دیگر تفاوتی نخواهد داشت که نام خانوادگی بازنشسته با «الف» آغاز شود یا «ی»؛ همه مشمولان می‌توانند مستمری خود را در یک روز دریافت کنند.
خبر خوش وزیر کار برای بازنشستگان
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی اجرای آزمایشی طرح کیف پول را یکی از برنامه‌های جدید حوزه بازنشستگان معرفی کرده است.
طبق اعلام میدری، این طرح تا پایان مهرماه حداقل در یک استان وارد مرحله اجرا خواهد شد.
او درباره مهم‌ترین مزیت کیف پول گفته است پرداخت مستمری‌ها با اجرای این طرح دیگر چند روز متوالی ادامه پیدا نمی‌کند و در یک روز انجام می‌شود.
بنابراین، آنچه از مهرماه آغاز می‌شود مرحله آزمایشی پرداخت یک‌روزه است، نه اینکه از همین ماه حروف الفبا در سراسر کشور به‌طور کامل کنار گذاشته شده باشد.
در صورت موفقیت اجرای آزمایشی، این شیوه می‌تواند در مراحل بعدی به جمعیت بیشتری از بازنشستگان تعمیم داده شود.
آیا جدول حروف الفبای تأمین اجتماعی حذف می‌شود؟
هدف اعلام‌شده طرح جدید عملاً در همین مسیر است.
زمانی که حقوق تمام بازنشستگان یک صندوق در یک روز پرداخت شود، دیگر نیازی به تقسیم مستمری‌بگیران به گروه‌های «الف تا چ»، «ح تا ش» یا سایر گروه‌های الفبایی وجود نخواهد داشت.
با این حال، هنوز سازمان تأمین اجتماعی اطلاعیه‌ای مبنی بر حذف سراسری و قطعی جدول حروف الفبا منتشر نکرده است.
بنابراین بازنشستگان تأمین اجتماعی فعلاً باید برای پرداخت حقوق ماهانه به اطلاعیه رسمی سازمان توجه کنند.
تغییر اصلی زمانی رخ خواهد داد که اجرای کیف پول از مرحله آزمایشی عبور کند و سازمان تأمین اجتماعی یا وزارت کار رسماً اعلام کند مستمری همه مشمولان از تاریخ مشخصی در یک روز پرداخت می‌شود.
پرداخت یک‌روزه حقوق از همین مهر آغاز می‌شود؟
اجرای طرح از مهر آغاز می‌شود، اما در مرحله نخست محدود است.
بر اساس اظهارات وزیر کار، تا پایان مهرماه حداقل یک استان وارد مرحله آزمایشی خواهد شد.
این یعنی ممکن است نخستین گروه از بازنشستگان همین ماه تجربه پرداخت مستمری از طریق سازوکار جدید را داشته باشند، اما هنوز مشخص نیست کدام استان نخستین محل اجرای طرح خواهد بود.
همچنین جزئیات مربوط به تعداد بازنشستگان مشمول مرحله نخست و زمان گسترش طرح به سایر استان‌ها اعلام نشده است.
بنابراین نمی‌توان گفت حقوق مهر همه بازنشستگان تأمین اجتماعی در سراسر کشور حتماً در یک روز واریز خواهد شد.
کیف پول بازنشستگان دقیقاً چیست؟
طرح کیف پول فقط برای تغییر تاریخ واریز حقوق طراحی نشده است.
وزارت کار اعلام کرده است که این ابزار علاوه بر تسریع در پرداخت مستمری‌ها، قرار است برخی خدمات و مزایای خرید را نیز در اختیار بازنشستگان قرار دهد.
میدری گفته است تجربه کیف پول‌های سازمانی در برخی صنایع و شرکت‌های بزرگ نشان داده این شیوه می‌تواند قدرت خرید کارکنان را افزایش دهد و هدف‌گذاری دولت برای بازنشستگان نیز افزایش دست‌کم ۵ درصدی قدرت خرید است.
جزئیات کامل این بخش، از جمله نحوه استفاده از اعتبار، فروشگاه‌های طرف قرارداد و شرایط بهره‌مندی بازنشستگان، هنوز اعلام نشده است.
بنابراین دو هدف اصلی طرح تا این مرحله عبارت‌اند از:
نخست، پرداخت حقوق بازنشستگان در یک روز و دوم، ایجاد ظرفیت‌های اعتباری برای افزایش قدرت خرید مستمری‌بگیران.
چه تعداد بازنشسته تحت تأثیر این تغییر قرار می‌گیرند؟
موضوع برای بازنشستگان تأمین اجتماعی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چراکه این سازمان یکی از بزرگ‌ترین جمعیت‌های مستمری‌بگیر کشور را پوشش می‌دهد.
تنها در خردادماه بیش از ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار بازنشسته و مستمری‌بگیر در فرآیند پرداخت حقوق قرار داشتند و همین حجم بالا یکی از دلایل استفاده از پرداخت‌های مرحله‌ای و الفبایی بوده است.
اگر زیرساخت کیف پول بتواند پرداخت همزمان به چنین جمعیتی را پشتیبانی کند، بخش مهمی از فرآیند زمان‌بندی فعلی تغییر خواهد کرد.
در مدل فعلی، بازنشسته ممکن است صرفاً به دلیل حرف نخست نام خانوادگی خود یک یا چند روز دیرتر از گروه دیگر حقوق بگیرد.
با اجرای کامل مدل جدید، قرار است این فاصله از بین برود.
حقوق همه بازنشستگان همزمان واریز می‌شود؟
اظهارات وزیر کار درباره «مستمری بازنشستگان» مطرح شده است، اما جزئیات دامنه اجرای نهایی هنوز نیاز به اعلام رسمی دارد.
مشخص نیست در مرحله نخست فقط بازنشستگان تأمین اجتماعی وارد طرح می‌شوند یا صندوق‌های دیگری نیز به کیف پول متصل خواهند شد.
به همین دلیل، در شرایط فعلی نمی‌توان اعلام کرد بازنشستگان کشوری، لشکری و سایر صندوق‌ها نیز از همین مهرماه قطعاً به مدل یک‌روزه منتقل خواهند شد.
آنچه قطعی است، هدف وزارت کار برای حرکت به سمت پرداخت یک‌روزه مستمری‌ها و شروع اجرای آزمایشی آن تا پایان مهرماه است.
معوقات بازنشستگان چه می‌شود؟
همزمان با مطرح شدن طرح کیف پول، پرونده معوقات اردیبهشت بازنشستگان تأمین اجتماعی نیز همچنان باز است.
میدری اعلام کرده است معوقات افزایش حقوق اردیبهشت برای گروهی از بازنشستگان در مهر و برای گروه دیگری در آبان پرداخت خواهد شد.
اما پرداخت معوقات موضوعی جدا از طرح کیف پول است.
کیف پول قرار است شیوه پرداخت مستمری‌های ماهانه را اصلاح کند و لزوماً به این معنا نیست که همه مطالبات معوق نیز همراه حقوق ماهانه در همان روز تسویه شوند.
بنابراین بازنشستگان باید میان «پرداخت یک‌روزه مستمری» و «زمان تسویه معوقات» تفاوت قائل شوند.
آیا بازنشستگان برای کیف پول باید ثبت‌نام کنند؟
تا این لحظه فراخوان عمومی برای ثبت‌نام همه بازنشستگان در طرح کیف پول منتشر نشده است.
همچنین لینک یا سامانه‌ای برای ثبت‌نام سراسری اعلام نشده و مرحله نخست قرار است به‌صورت آزمایشی اجرا شود.
به همین دلیل، بازنشستگان باید از ثبت اطلاعات شخصی یا بانکی خود در لینک‌هایی که با عنوان «ثبت‌نام کیف پول بازنشستگان» در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شود خودداری کنند؛ مگر اینکه آن لینک از سوی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی یا سازمان تأمین اجتماعی اعلام شده باشد.
جزئیات اجرایی، نحوه فعال‌سازی کیف پول و اینکه آیا استفاده از آن نیازمند ثبت‌نام جداگانه خواهد بود یا به‌صورت خودکار برای مستمری‌بگیران ایجاد می‌شود، هنوز اعلام نشده است.
پایان صف چندروزه پرداخت حقوق در راه است
اجرای موفق کیف پول می‌تواند یکی از قدیمی‌ترین اعتراض‌های بازنشستگان درباره شیوه پرداخت مستمری را برطرف کند.
در مدل فعلی، پرداخت مستمری میلیون‌ها نفر ممکن است طی چند روز انجام شود و گروه‌های مختلف براساس حروف الفبا منتظر نوبت خود بمانند.
طرح جدید قرار است این فرآیند را به یک روز کاهش دهد.
بر این اساس، اگر مرحله آزمایشی تا پایان مهر موفق باشد و زیرساخت آن برای اجرای سراسری آماده شود، جدول‌های چندروزه حروف الفبا می‌توانند به تدریج از فرآیند پرداخت حقوق بازنشستگان کنار گذاشته شوند.
با این حال، تا زمانی که سازمان تأمین اجتماعی رسماً اجرای سراسری را اعلام نکرده است، نمی‌توان گفت پرداخت براساس حروف الفبا به‌طور کامل پایان یافته است.
آنچه اکنون قطعی است، آغاز اجرای آزمایشی کیف پول بازنشستگان تا پایان مهر و تصمیم دولت برای تبدیل پرداخت چندروزه مستمری‌ها به واریز یک‌روزه است؛ تغییری که در صورت اجرای سراسری، میلیون‌ها بازنشسته را از انتظار چندروزه برای دریافت حقوق ماهانه بی‌نیاز خواهد کرد.