به نقل از ایرنا، در راهروهای بیمارستانها زمان همیشه به یک شکل نمیگذرد، برای بیماری که چشمانتظار بهبودی است لحظهها گاه بهکندی سپری میشوند و برای پرستاری که میان مراقبت از بیماران، انجام وظایف تخصصی و پاسخگویی به نگرانیهای آنان در رفتوآمد است ساعتها مجال درنگ نمییابند.
در این میان، گاهی یک جمله آرامشبخش، دستی که با اطمینان گرفته میشود یا لبخندی در لحظه اضطراب به اندازه یک اقدام درمانی در خاطر بیمار ماندگار میشود.
پرستاری از همین لحظههای بهظاهر ساده جان میگیرد حرفهای که دانش و مهارت را با صبوری، مسئولیتپذیری و توانایی همدلی با رنج دیگران درهم میآمیزد.
پشت هر مراقبت دقیق و هر همراهی دلسوزانه، سالهایی از آموختن و تجربهاندوزی و شیفتهایی قرار دارد که گاه با دورماندن از خانواده و تحمل فشارهای جسمی و روحی همراه است.
روز پرستار فرصتی برای دیدن این سوی کمتر دیدهشده نظام سلامت است، فرصتی برای توجه به کسانی که در کنار مسئولیت مراقبت از جان انسانها با دشواریهای شغلی، مطالبات حرفهای و مسئولیتهای زندگی شخصی نیز روبهرو هستند.
قدردانی از پرستاران تنها تجلیل از تلاشهای روزانه آنان نیست بلکه به رسمیت شناختن نقشی است که در حفظ سلامت جامعه و همراهی بیماران در مسیر درمان ایفا میکنند.
در مراکز درمانی سازمان تامین اجتماعی این مسئولیت با خدمترسانی به بیمهشدگان و خانوادههای آنان بهویژه کارگران و اقشار کمدرآمد پیوندی نزدیک دارد.
با این حال، انگیزه خدمت دشواریهای این مسیر را از میان نمیبرد، شیفتهای طولانی، فشارهای جسمی و روانی، مسئولیتهای خانوادگی و مطالبات مرتبط با امنیت شغلی و دریافتی بخشی از واقعیت زندگی حرفهای پرستاران است واقعیتی که در کنار لحظههای امیدبخش بهبودی بیماران، تصویر کاملتری از این حرفه ارائه میدهد.
در آستانه روز پرستار، روایت پرستاران مراکز درمانی تامین اجتماعی خراسان جنوبی دریچهای به تجربههای سالهای خدمت آنان میگشاید تجربههایی که از دشواریهای کار تا پیوندهای انسانی شکلگرفته در مسیر درمان را در بر میگیرد.
روایت ۱۵ سال خدمت در اتاق عمل
کارشناس اتاق عمل بیمارستان حضرت ابوالفضل (ع) بیرجند با ۱۵ سال سابقه فعالیت در مراکز درمانی تامین اجتماعی، خدمت به بیماران و همراهی با آنان در لحظات دشوار بیماری را از مهمترین ابعاد حرفه پرستاری میداند، حرفهای که به گفته او در کنار دانش و مهارت تخصصی به صبوری، مسئولیتپذیری و توانایی همدلی با رنج دیگران نیاز دارد.
زهرا احمدی با اشاره به اهمیت این حرفه اظهار کرد: پرستاری یکی از مهمترین مشاغل جامعه است چراکه بهطور مستقیم با جان و سلامت بیماران ارتباط دارد و کوچکترین خطا یا بیتوجهی در انجام وظایف میتواند وضعیت بیمار را به مخاطره بیندازد.
وی پرستاری را فراتر از انجام وظایف تخصصی دانست و افزود: پرستار کسی است که با وجود مشکلات و مسائل شخصی خود با بیمار همدل و همدرد میشود و برای کاهش درد و رنج او تلاش میکند.

این کارشناس اتاق عمل درباره انگیزه فعالیت در مراکز درمانی سازمان تامین اجتماعی بیان کرد: انگیزه پرستاران در هر محیط درمانی، خدمت به بیماران و انجام وظایف به بهترین شکل ممکن از زمان پذیرش تا ترخیص است با این حال، خدمت در مراکز درمانی تامین اجتماعی به دلیل ارتباط مستقیم با بیمهشدگان، بهویژه کارگران و اقشار آسیبپذیر جامعه، اهمیت ویژهای دارد.
افرادی که تحت پوشش سازمان تامین اجتماعی قرار دارند انتظار دارند در روزهای بیماری از حمایت و خدمات مناسب برخوردار شوند و همین موضوع، مسئولیت کارکنان مراکز درمانی تامین اجتماعی را دوچندان میکند
وی افزود: افرادی که تحت پوشش این سازمان قرار دارند انتظار دارند در روزهای بیماری از حمایت و خدمات مناسب برخوردار شوند و همین موضوع، مسئولیت کارکنان مراکز درمانی تامین اجتماعی را دوچندان میکند.
احمدی درباره مسئولیتهای پرستاران توضیح داد: وظایف این گروه هم مراقبتهای جسمی و هم رسیدگی به نیازهای روحی بیماران را در بر میگیرد، پرستار باید بر اساس شرح وظایف، قوانین و وجدان حرفهای خود از زمان ورود بیمار تا بهبودی و ترخیص، وضعیت او را بهطور مستمر پیگیری کند و با همکاری سایر اعضای تیم درمان، برای رفع مشکلات بیمار تلاش داشته باشد.
دشواری هماهنگی میان کار و زندگی خانوادگی
این کارشناس اتاق عمل با اشاره به دشواریهای زندگی حرفهای پرستاران، مدیریت همزمان مسئولیتهای شغلی و خانوادگی را یکی از چالشهای این حرفه دانست و گفت: هماهنگکردن شغل پرستاری با مسئولیتهای خانه به برنامهریزی و تحمل سختیهای بیشتری نیاز دارد، این شرایط برای مادرانی که در کنار فعالیت حرفهای، مسئولیتهای خانوادگی نیز بر عهده دارند دشوارتر است.
وی با تاکید بر اهمیت حمایت خانواده افزود: بدون همراهی اعضای خانواده، مدیریت این مسئولیتها بسیار دشوار خواهد بود زیرا شیفتهای کاری و شرایط خاص حرفه پرستاری گاهی با برنامههای خانوادگی تداخل پیدا میکند و از فرصت حضور در کنار خانواده میکاهد.
امنیت شغلی و پرداخت عادلانه؛ از مطالبات پرستاران
احمدی با اشاره به مطالبات صنفی پرستاران عنوان کرد: برخورداری از قوانین حمایتی برای رسمیشدن و تامین امنیت شغلی، پرداخت حقوق و دستمزد متناسب با تعرفههای واقعی و فراهمبودن امکانات رفاهی مناسب در محیط کار از مهمترین خواستههای این گروه است.
وی فشارهای جسمی و روانی را از دیگر دشواریهای این حرفه برشمرد و گفت: شیفتهای شلوغ و طولانی، قرارگرفتن در معرض اشعهها و محلولهای گوناگون و همچنین نبود حمایت حقوقی کافی در بیمارستانها هنگام بروز شکایت از سوی بیماران، از جمله نگرانیهایی است که میتواند شرایط فعالیت پرستاران را دشوار کند.
خاطرهای که پس از دو سال زنده شد
یکی از ماندگارترین بخشهای روایت احمدی، خاطرهای است که نشان میدهد ارتباط میان پرستار و بیمار گاهی مدتها پس از پایان درمان نیز در ذهن و احساس طرفین باقی میماند.

وی با یادآوری یکی از تجربههای شیرین دوران خدمت خود گفت: یکی از تاثیرگذارترین خاطراتم به روزی بازمیگردد که خانم مسنی برای انجام عمل جراحی برداشتن رحم یا هیسترکتومی به اتاق عمل مراجعه کرده بود او بهشدت اضطراب داشت و گریه میکرد.
احمدی ادامه داد: با این بیمار صحبت کردم تا از نگرانیاش کم شود و به او گفتم: «شما هم مثل مادر من هستید، نگران نباشید مادر جان.»
این کارشناس اتاق عمل افزود: عمل بیمار با موفقیت انجام شد و او پس از آن به سلامت از اتاق عمل ترخیص شد، حدود دو سال از این ماجرا گذشته بود تا اینکه روزی هنگام خرید در بازار، خانمی ناگهان به طرفم آمد مرا در آغوش گرفت و گفت: «مامان جان، خوبی؟»
وی گفت: در ابتدا از این برخورد غافلگیر شدم اما متوجه شدم همان بیماری است که دو سال پیش برای عمل جراحی به اتاق عمل آمده بود او نام خانوادگیام را به خاطر نداشت، اما چهرهام در ذهنش مانده بود و با محبت زیادی با من برخورد کرد.
احمدی این دیدار را یکی از شیرینترین تجربههای دوران فعالیت حرفهای خود دانست و یادآور شد: این خاطره از لذتهای ناب شغل ماست لحظهای که متوجه میشویم رفتار و محبتی که در زمان نگرانی بیمار به او داشتهایم تا مدتها در خاطرش باقی مانده است.
از ترس آنژیوکت تا اشتیاق دیدار دوباره
سوپروایزر بالینی شاغل در مرکز درمانی شهید دکتر رحیمی بیرجند نیز با ۲۴ سال و نیم سابقه فعالیت در حوزه پرستاری، بر این باور است که ارتباط انسانی با بیمار در کنار انجام وظایف تخصصی از بخشهای ماندگار این حرفه به شمار میرود، ارتباطی که گاهی چنان عمیق میشود که بیمار حتی پس از پایان درمان نیز مشتاق دیدار دوباره پرستار خود است.
مهدی علیزاده با اشاره به انگیزه فعالیت در مراکز درمانی سازمان تامین اجتماعی اظهار کرد: یکی از مهمترین انگیزههای پرستاران شاغل در این مراکز خدمت به اقشار کمدرآمد و آسیبپذیر جامعه به ویژه کارگران زحمتکش است افرادی که برای تامین زندگی خانوادههای خود تلاش میکنند و در روزهای بیماری به خدمات درمانی مناسب نیاز دارند.
وی درباره مسئولیتهای پرستاران گفت: وظیفه اصلی ما مراقبت و پرستاری از بیماران است اما در کنار این مسئولیت، صیانت از اموال و امکانات سازمان تامین اجتماعی نیز اهمیت دارد و باید در انجام وظایف حرفهای همواره به آن توجه کنیم.
شیفتهای طولانی و دوری از خانواده
این سوپروایزر بالینی با اشاره به دشواریهای فعالیت در حوزه پرستاری، دوری از خانواده را یکی از هزینههای سنگین این حرفه دانست و افزود: شیفتهای طولانی و شرایط کاری بیمارستان گاهی باعث میشود پرستاران از حضور در کنار خانواده و گذراندن وقت با عزیزان خود محروم بمانند این دوری، بهویژه در مناسبتها و زمانهایی که خانواده انتظار حضور پرستار را دارد دشواریهای خاص خود را دارد.

وی با بیان اینکه خدمت به بیماران مستلزم صرف وقت و انرژی فراوان است، بر ضرورت توجه به شرایط کاری و حمایت از پرستاران تاکید کرد.
اجرای عادلانه قانون تعرفهگذاری؛ مطالبه پرستاران پرداخت شود
علیزاده اجرای کامل و عادلانه قانون تعرفهگذاری خدمات پرستاری را از مهمترین مطالبات همکاران خود برشمرد و بیان کرد: انتظار میرود این قانون با اهتمام بیشتری اجرا شود تا حقوق حرفهای پرستاران به شکل منصفانه مورد توجه قرار گیرد.
وی همچنین با اشاره به شرایط اقتصادی جامعه تصریح کرد: وضعیت متشنج اقتصادی کشور و افزایش قیمتها، فشار روانی زیادی به مردم و بهویژه کادر درمان و پرستاران وارد کرده است این شرایط ضرورت توجه و حمایت جدی مسئولان از این گروه را بیشتر میکند.
این پرستار با سابقه، در بیان خاطرات سالهای فعالیت حرفهای خود به تجربهای از دوران خدمت در بخش اطفال اشاره کرد بخشی که به گفته او، به دلیل سن پایین بیماران و ترس آنان از محیط بیمارستان، درمان و دوری از خانواده، به صبر و حوصله بیشتری نیاز دارد.
علیزاده گفت: خاطرات دوران کار بسیار زیاد است اما یکی از شیرینترین آنها به زمانی بازمیگردد که در بخش اطفال فعالیت میکردم. کودکان معمولا از بیمارستان، آمپول و اقدامات درمانی میترسند و دوری از خانواده نیز شرایط را برایشان دشوارتر میکند.
وی افزود: تلاش میکردم با کودکان ارتباط عاطفی برقرار کنم و بهگونهای با آنها رفتار کنم که ترسشان از اقدامات درمانی کمتر شود، این ارتباط بهتدریج باعث میشد بعضی از کودکان با آرامش بیشتری مراقبتها را بپذیرند بهطوری که هنگام تعویض آنژیوکت، خودشان دستشان را بدون مقاومت و ترس جلو میآوردند.

علیزاده ادامه داد: یکی از همین کودکان چند ماه پس از ترخیص از بیمارستان از والدینش خواسته بود او را دوباره به بیمارستان بیاورند تا مرا ببیند، اینکه کودکی پس از پایان دوره درمان چنین اشتیاقی برای دیدار دوباره پرستار خود داشته باشد برای من بسیار ارزشمند و یکی از شیرینترین خاطرات دوران خدمتم است.
وی در کنار خاطرات شیرین، از یکی از تلخترین تجربههای دوران خدمت خود نیز یاد کرد؛ خاطرهای که به نخستین روز کاریاش در بیمارستان حضرت ابوالفضل (ع) بیرجند بازمیگردد.
وی گفت: شب پیش از نخستین روز کاریام در این بیمارستان، یکی از همکاران بیمهای ما به نام مرحوم سعید گلناری فوت کرده بود، شنیدن این خبر در روز اول کار، برایم بسیار شوکهکننده و اندوهبار بود.
این سوپروایزر بالینی عنوان کرد: شرایط زمانی دشوارتر شد که باید در همان روز توضیحات لازم را به همراهیان بیمار ارائه میکردم این اتفاق، در کنار مسئولیتهای روز نخست کاری لحظات سنگینی را برایم رقم زد و به یکی از خاطرات تلخ سالهای خدمتم تبدیل شد.
روایت علیزاده از سالهای فعالیت حرفهای، از یک سو نشاندهنده پیوند عاطفی میان پرستار و بیمار و از سوی دیگر بیانگر دشواریهایی است که کارکنان این حوزه در مسیر انجام مسئولیتهای خود تجربه میکنند، مسیری که در کنار لحظههای شیرین بهبودی و ارتباط انسانی با فشار کاری، دوری از خانواده و ضرورت توجه به مطالبات حرفهای همراه است.
پرستار؛ تکیهگاه بیمار در لحظات نگرانی
پرستار بیمارستان حضرت ابوالفضل (ع) بیرجند هم با ۱۶ سال سابقه فعالیت در حوزه پرستاری و تجربه مسئولیتهایی همچون پرستاری، سرپرستاری، سوپروایزری، مترونی و کارشناسی بهبود کیفیت بر این باور است که کیفیت مراقبت از بیماران، افزون بر دانش و مهارت کادر درمان، به تأمین نیروی انسانی کافی، شرایط کاری مناسب و حمایت از پرستاران نیز وابسته است.
سعیده شاهبیکی با تاکید بر جایگاه حرفه پرستاری اظهار کرد: پرستاری تلفیقی از دانش، مهارت، مسئولیتپذیری و انساندوستی است حضور مستمر پرستار در کنار بیمار نقش مهمی در شناسایی بهموقع تغییرات وضعیت او، تداوم مراقبت و ایجاد آرامش برای بیمار و خانوادهاش دارد.
در طول سالهای فعالیت حرفهای بارها شاهد بودهام که دقت و اقدام به موقع یک پرستار، تاثیر تعیینکنندهای در روند درمان داشته است
وی افزود: در طول سالهای فعالیت حرفهای بارها شاهد بودهام که دقت و اقدام به موقع یک پرستار، تاثیر تعیینکنندهای در روند درمان داشته است، اگر بخواهم پرستار را در یک جمله توصیف کنم میگویم پرستار، تکیهگاه بیمار در لحظات نگرانی و همراه او در مسیر بازگشت به سلامت است.
خدمت به بیمهشدگان؛ انگیزهای برای ادامه مسیر
این پرستار بیمارستان حضرت ابوالفضل (ع) بیرجند درباره انگیزه فعالیت در مراکز درمانی سازمان تامین اجتماعی تصریح کرد: یکی از انگیزههای ارزشمند فعالیت در این مراکز خدمت به بیمهشدگان به ویژه کارگران، بازنشستگان و خانوادههای آنان است افرادی که سالهای بسیاری از زندگی خود را صرف کار و تلاش کردهاند و در روزهای بیماری به مراقبت و حمایت نیاز دارند.
وی افزود: اینکه بتوانیم در روزهای بیماری بخشی از رنج و نگرانی این افراد را کاهش دهیم برای ما رضایتبخش و انگیزهآفرین است.
شاهبیکی با اشاره به تفاوت شرایط فعالیت در مراکز درمانی بیان کرد: ماهیت و مسئولیت حرفهای پرستاری در همه مراکز یکسان است و هر بیمار فارغ از محل دریافت خدمات، شایسته مراقبت ایمن و محترمانه است. تفاوت شرایط بیشتر به جمعیت تحت پوشش، حجم مراجعات، امکانات و ساختار ارائه خدمات مربوط میشود در مراکز درمانی تامین اجتماعی نیز ماموریت حمایت از بیمهشدگان به خدمترسانی معنای ویژهای میبخشد.
مراقبت ایمن؛ از پایش بیمار تا هماهنگی تیم درمان
وی ارائه مراقبت دقیق و ایمن همراه با حفظ کرامت بیمار را از مهمترین مسئولیتهای پرستاران دانست و عنوان کرد: ارزیابی مستمر وضعیت بیمار، اجرای صحیح و بهموقع مراقبتها و دستورات درمانی، مراقبت دارویی، شناسایی علائم هشدار، اطلاعرسانی بهموقع به پزشک، آموزش بیمار و خانواده و ثبت دقیق اقدامات، از وظایف اصلی پرستاران است.
این پرستار با اشاره به تجربه فعالیت در مسئولیتهای مدیریتی و نظارتی حوزه پرستاری یادآور شد: در جایگاه سوپروایزر بالینی، نظارت بر مراقبتها، هماهنگی میان بخشها، پیگیری مشکلات بیماران و همراهان، حمایت از همکاران و مدیریت نیروی پرستاری در طول شیفت اهمیت زیادی دارد سوپروایزر باید در شرایط حساس، با حضور موثر و تصمیمگیری به موقع به تداوم مراقبت و رفع موانع خدمترسانی کمک کند.
وی با اشاره به دشواریهای هماهنگکردن مسئولیتهای حرفهای و خانوادگی اظهار کرد: هماهنگی میان وظایف خانوادگی و شیفتهای شب، روزهای تعطیل و شرایط پیشبینینشده بیمارستان همیشه آسان نیست. تلاش میکنم با برنامهریزی، اولویتبندی و اختصاص زمان باکیفیت به خانواده، میان این دو مسئولیت تعادل برقرار کنم.

شاهبیکی با تاکید بر نقش حمایت خانواده در ادامه فعالیت حرفهای پرستاران افزود: درک و همراهی خانواده در این مسیر بسیار ارزشمند است خانواده پرستاران نیز دشواریهای این حرفه را تجربه میکنند بهویژه زمانی که در مناسبتها و تعطیلات جای پرستار در کنار اعضای خانواده خالی است.
وی ادامه داد: در محیط کار نیز برنامهریزی منصفانه شیفتها، توجه به شرایط همکاران و فراهمشدن فرصت استراحت کافی، میتواند به حفظ تعادل میان زندگی حرفهای و خانوادگی کمک کند.
تامین نیروی انسانی و پرداخت عادلانه؛ مطالبات اصلی پرستاران
شاهبیکی تامین نیروی انسانی متناسب با تعداد و شرایط بیماران، پرداخت عادلانه و بهموقع حقوق و مزایا، توجه به سختی و مسئولیت بالای این حرفه و برنامهریزی مناسب شیفتها را از مهمترین مطالبات پرستاران برشمرد.
وی افزود: حفظ احترام و امنیت در محیط کار، توجه به سلامت جسمی و روانی پرستاران، فراهمکردن فرصت آموزش و پیشرفت شغلی و شنیدهشدن دیدگاه آنان در تصمیمگیریها نیز اهمیت زیادی دارد حمایت از پرستاران به حفظ انگیزه آنان و ارائه مراقبت بهتر به بیماران کمک میکند.
این کارشناس حوزه پرستاری با اشاره به چالشهای فعالیت در این حرفه، بهویژه در جایگاه سوپروایزر بالینی، اظهار کرد: یکی از مهمترین چالشها، پاسخگویی همزمان به نیازهای بیماران، شرایط بخشها و مسائل مربوط به نیروی انسانی است، گاهی پذیرش همزمان چند بیمار بدحال یا بروز وضعیت اورژانسی به هماهنگی سریع میان بخشها، پزشکان و واحدهای پشتیبان نیاز دارد.
وی خستگی ناشی از شیفتها، فشار روانی مواجهه با بیماران بدحال و پاسخگویی به نگرانی خانوادهها را از دیگر دشواریهای این حرفه دانست و افزود: در چنین شرایطی کار گروهی، ارتباط موثر و حمایت از همکاران اهمیت بسیاری دارد، تلاش میکنم همکارانم احساس کنند که در شرایط دشوار، برای حل مشکلات و رسیدگی به بیماران تنها نیستند.
از نگرانی خانوادهها تا امید به بهبودی بیماران
شاهبیکی با اشاره به خاطرات سالهای فعالیت حرفهای خود تصریح کرد: برای من هر روز کار در بیمارستان خاطرهای از نگرانی، امید و همراهی است از پدر و مادری که با شوق تولد فرزندشان به بیمارستان آمدهاند اما با بدحالی نوزاد خود روبهرو میشوند تا فرزندانی که نگران حال پدر یا مادرشان هستند و چشمانتظار خبری امیدوارکنندهاند.
وی ادامه داد: وقتی در کنار همکارانم تمام تلاشمان را میکنیم تا مراقبتها به موقع انجام شود، امکانات لازم فراهم باشد و بیمار و خانوادهاش احساس تنهایی نکنند، معنای پرستاری را عمیقتر احساس میکنم، دیدن بهترشدن حال بیمار و آرامشی که کمکم جای نگرانی را در چهره خانواده میگیرد از ماندگارترین لحظههای این حرفه است.
این پرستار تامین اجتماعی با اشاره به اینکه روند درمان همیشه مطابق انتظار پیش نمیرود، عنوان کرد: همیشه نتیجه آنگونه که آرزو داریم پیش نمیرود اما حتی در سختترین لحظات نیز حضور دلسوزانه و همراهی با بیمار و خانوادهاش ارزشمند است.
شاهبیکی در پایان تاکید کرد: خاطره پرستاری برای من همین لحظههایی است که در کنار همکارانم برای حفظ سلامت و آرامش یک انسان تلاش میکنیم.
روایت پرستاران مراکز درمانی تامین اجتماعی خراسان جنوبی از خاطره بیماران و پیوندهای انسانی ماندگار تا دشواری شیفتهای طولانی و مطالبات شغلی نشان میدهد که پرستاری در کنار دانش و مهارت تخصصی به شرایط مناسب کار و حمایت مستمر از نیروهای این حوزه نیاز دارد.
پرستارانی که در روزهای بیماری تکیهگاه بیماران و خانوادههای آنان هستند برای تداوم این مسئولیت به امنیت شغلی، دریافتی متناسب با مسئولیتها، نیروی انسانی کافی و توجه به سلامت جسمی و روانی خود نیاز دارند ضرورتی که توجه به آن افزون بر حمایت از جامعه پرستاری در حفظ کیفیت مراقبت و ارائه خدمات درمانی مطلوبتر به بیماران نیز نقش دارد.
اکنون ۶ مرکز درمانی شامل بیمارستان و پلیکلینیکها در استان فعال است که این مراکز با همکاری ۹۷ پزشک عمومی و متخصص در حال خدمترسانی هستند.
پلیکلینیک شهید دکتر رحیمی در بیرجند، پلیکلینیک طبس، درمانگاه تخصصی دکتر مظفر کریمی در قاین، درمانگاه تخصصی فردوس، درمانگاه عمومی نهبندان از جمله مراکز درمانی استان هستند.
خراسان جنوبی با جمعیتی معادل ۸۰۰ هزار نفر دارای ۱۲ شهرستان و ۳۲ شهر است.
