به گزارش سایت طلا، دو مقام ارشد امنیتی ایران اعلام کرده‌اند تهران در صورت ازسرگیری حملات نظامی آمریکا و اسرائیل، برنامه‌هایی برای هدف قرار دادن کابل‌های ارتباطی زیردریایی در خلیج فارس در اختیار دارد. این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که مقام‌های ایرانی پیش‌تر هشدار داده بودند در صورت شکست مسیر دیپلماسی با واشنگتن و آغاز دور تازه‌ای از درگیری‌ها، زیرساخت‌های ارتباطی زیر دریا نیز ممکن است در فهرست اهداف قرار گیرند.
این دو مقام که به شرط ناشناس ماندن با رویترز گفت‌وگو کرده‌اند، جزئیات عملیاتی یا محل دقیق حملات احتمالی را تشریح نکردند. با این حال، یکی از آن‌ها گفت ایران تلاش خواهد کرد مانع تعمیر کابل‌های آسیب‌دیده شود تا اختلال در ارتباطات، از جمله دسترسی به اینترنت، برای مدت طولانی‌تری ادامه یابد.
یکی از این مقام‌ها هشدار داد در صورت حمله مجدد به ایران، محدودیت‌های پیشین در انتخاب اهداف از میان برداشته خواهد شد و دامنه پاسخ می‌تواند از کابل‌های زیردریایی تا پایگاه‌های نظامی، از جمله تأسیسات مخفی، گسترش یابد. او همچنین به واشنگتن درباره تشدید تنش‌ها هشدار داد.
یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نیز پیش‌تر اعلام کرده بود در صورت هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های ایران، امکان هدف قرار دادن هفت کابل اصلی اینترنت در زیر تنگه هرمز وجود دارد.
اهمیت راهبردی کابل‌های زیردریایی برای اقتصاد دیجیتال
کابل‌های فیبر نوری زیردریایی ستون اصلی ارتباطات بین‌المللی اینترنت به شمار می‌روند. بر اساس اطلاعات اتحادیه بین‌المللی مخابرات، حدود ۹۹ درصد ترافیک اینترنت جهان از طریق این کابل‌ها منتقل می‌شود.
با این حال، آلن مولدین، مدیر پژوهش شرکت تحقیقاتی TeleGeography، به رویترز گفته است که سهم تنگه هرمز از پهنای باند بین‌المللی کمتر از یک درصد است؛ بنابراین، اختلال در کابل‌های این منطقه لزوماً به معنای توقف گسترده اینترنت در سطح جهان نخواهد بود.
تنگه هرمز که ایران و عمان را از یکدیگر جدا می‌کند، خلیج فارس را به دریای عمان و سپس دریای عرب متصل می‌سازد. اهمیت این گذرگاه تنها به انتقال نفت و گاز محدود نیست و زیرساخت‌های ارتباطی آن نیز بخشی از شبکه اتصال دیجیتال منطقه را تشکیل می‌دهند.
کارشناسان می‌گویند قطع هم‌زمان چند کابل می‌تواند سرعت اینترنت را کاهش دهد و انجام تراکنش‌های مالی، فعالیت تجارت الکترونیکی و دسترسی به خدمات رایانش ابری را مختل کند. شدت و گستره این پیامدها به توان شرکت‌های مخابراتی برای انتقال ترافیک به مسیرهای جایگزین و ظرفیت آزاد موجود در این مسیرها بستگی دارد.
دشواری تعمیر کابل‌ها در شرایط جنگی
یکی از نگرانی‌های مطرح‌شده در گزارش رویترز، دشواری بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده در صورت وقوع درگیری نظامی است. تعمیر کابل‌های زیردریایی به کشتی‌های تخصصی، تجهیزات فنی و دسترسی ایمن به محل آسیب نیاز دارد.
در شرایط جنگی، افزایش هزینه بیمه، محدودیت‌های امنیتی و تأخیر در صدور مجوز ورود کشتی‌های تعمیراتی به آب‌های سرزمینی می‌تواند روند بازسازی را طولانی‌تر کند.
به همین دلیل، حتی اگر اختلال اولیه محدود به بخشی از شبکه ارتباطی منطقه باشد، طولانی شدن تعمیرات ممکن است هزینه‌های اقتصادی آن را افزایش دهد. شرکت‌های مالی، ارائه‌دهندگان خدمات ابری، کسب‌وکارهای آنلاین و اپراتورهای مخابراتی از جمله بخش‌هایی هستند که ممکن است با افزایش هزینه یا کاهش کیفیت خدمات روبه‌رو شوند.
فشار بر زیرساخت‌های دیجیتال کشورهای عربی خلیج فارس
تهران در ماه‌های اخیر علاوه بر کابل‌های ارتباطی، درباره احتمال هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های دیجیتال مرتبط با آمریکا در منطقه نیز هشدار داده است. محسن رضایی، از مقام‌های ارشد امنیتی ایران، پیش‌تر اعلام کرده بود مراکز داده و تأسیسات مرتبط با هوش مصنوعی در کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز ممکن است در صورت ازسرگیری جنگ هدف قرار گیرند.
این تهدیدها برای کشورهای منطقه اهمیت اقتصادی ویژه‌ای دارد؛ زیرا دولت‌های عربی خلیج فارس در سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای را برای توسعه اقتصاد دیجیتال، ایجاد مراکز داده و تبدیل شدن به قطب‌های بین‌المللی هوش مصنوعی آغاز کرده‌اند. همکاری این کشورها با شرکت‌های بزرگ فناوری آمریکایی نیز در همین چارچوب گسترش یافته است.
بر اساس گزارش رویترز، حملات ایران در ماه مارس به دو مرکز متعلق به خدمات وب آمازون (AWS) در امارات متحده عربی آسیب مستقیم وارد کرد و زیرساخت‌های نزدیک به یکی از تأسیسات این شرکت در بحرین نیز آسیب دیدند. در همان دوره، سپاه پاسداران شرکت‌هایی مانند مایکروسافت، گوگل، اپل و انویدیا را نیز در زمره اهداف بالقوه معرفی کرده بود.
الکس واتانکا، مدیر برنامه ایران در مؤسسه خاورمیانه در واشنگتن، معتقد است طرح چنین تهدیدهایی می‌تواند با هدف بازدارندگی و افزایش فشار بر واشنگتن انجام شود؛ به‌ویژه از طریق ایجاد نگرانی درباره امنیت سرمایه‌گذاری‌های دولت‌های منطقه و شرکت‌های آمریکایی.
به گفته او، تهران می‌خواهد دولت‌های خلیج فارس و مدیران شرکت‌های بزرگ را به اعمال فشار بر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، وادار کند تا هزینه‌های احتمالی سیاست‌های واشنگتن در منطقه را در محاسبات خود لحاظ کنند.
وزارت خارجه آمریکا و وزارت خارجه ایران در پاسخ به درخواست رویترز برای اظهارنظر درباره سخنان مقام‌های امنیتی ایران پاسخی ارائه نکردند. کشورهای عربی خلیج فارس نیز در زمان انتشار گزارش موضع رسمی فوری اعلام نکرده بودند.
آیا دریای سرخ اهمیت بیشتری از تنگه هرمز دارد؟
کارشناسان مورد استناد رویترز معتقدند دریای سرخ نیز از منظر امنیت زیرساخت‌های ارتباطی اهمیت قابل‌توجهی دارد و در برخی سناریوها ممکن است هدفی با پیامدهای گسترده‌تر از تنگه هرمز باشد.
دریای سرخ یکی از مسیرهای مهم انتقال داده میان اروپا، شرق آفریقا و آسیاست. به گفته مولدین، ظرفیت ارتباطی عبوری از این مسیر حدود سه درصد از تقاضای بین‌المللی ارتباطات داده در جهان و نزدیک به ۱۰ درصد ترافیک میان مناطق مختلف را پوشش می‌دهد.
او احتمال داده است که در صورت گسترش درگیری‌ها و مشارکت متحدان حوثی ایران در یمن، این مسیر نیز از منظر امنیت ارتباطات اهمیت بیشتری پیدا کند. با این حال، رویترز تأکید کرده است که تهران به‌صورت علنی اعلام نکرده که قصد هدف قرار دادن کابل‌های دریای سرخ را دارد.
سرمایه‌گذاری برای کاهش آسیب‌پذیری شبکه‌ها
در واکنش به نگرانی‌های امنیتی، کشورهای منطقه و شرکت‌های فناوری در حال توسعه مسیرهای ارتباطی جایگزین هستند. ارتباطات زمینی می‌تواند در صورت آسیب دیدن کابل‌های زیردریایی، بخشی از ترافیک اینترنت را به مسیرهای دیگر منتقل کند.
مایکروسافت نیز اعلام کرده است قصد دارد تا سال ۲۰۳۰ بیش از ۴۰۰ میلیون دلار در زیرساخت‌های ارتباطی زمینی و زیردریایی در خاورمیانه سرمایه‌گذاری کند.
با این حال، وجود مسیرهای جایگزین لزوماً مانع از اختلال نمی‌شود؛ زیرا ظرفیت شبکه، محل وقوع آسیب و مدت‌زمان تعمیر کابل‌ها در تعیین میزان اثرگذاری اختلال نقش دارند.