علی فرهادی هفتم آبان‌ماه در نشست مدیران آموزش‌وپرورش استان کردستان، با اشاره به شرایط کشور و ضرورت حفظ انسجام ملی اظهار کرد: تجربه‌های تاریخی نشان می‌دهد قدرت ایران تنها به منابع اقتصادی و نظامی محدود نیست، بلکه تمدن، فرهنگ و پیشینه تاریخی کشور نیز از ظرفیت‌های مهم آن به شمار می‌رود. حفظ همبستگی مردم و توجه به منافع ملی، در عبور از بحران‌ها نقش اساسی دارد.
وی با اشاره به دشواری‌های ناشی از جنگ و محدودیت منابع افزود: با وجود آسیب‌دیدن برخی ساختمان‌های وزارت آموزش‌وپرورش و جابه‌جایی محل استقرار تعدادی از واحدها، تلاش شد امور اجرایی و مالی متوقف نشود و پرداخت‌های مربوط به فرهنگیان با استفاده از ظرفیت‌های موجود و هماهنگی با سازمان برنامه‌وبودجه و خزانه‌داری دنبال شود.
معاون برنامه‌ریزی و توسعه منابع وزارت آموزش‌وپرورش با بیان اینکه محدودیت‌ها می‌تواند زمینه شناسایی ظرفیت‌های مدیریتی را فراهم کند، گفت: در شرایطی که منابع با محدودیت مواجه است، برنامه‌ریزی، اولویت‌بندی هزینه‌ها و همکاری میان دستگاه‌ها اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در همین چارچوب، بخشی از پرداخت‌های مناسبتی فرهنگیان نیز با وجود دشواری‌های اجرایی انجام شد.
فرهادی با اشاره به مطالبات معوق فرهنگیان در سال‌های گذشته تصریح کرد: زمانی که مسئولیت این حوزه را برعهده گرفتم، با مجموعه‌ای از بدهی‌ها و پرداخت‌های عقب‌افتاده مواجه بودیم؛ از جمله مطالبات مربوط به اضافه‌تدریس، پاداش پایان خدمت، برون‌سپاری هنرستان‌ها و برخی پرداخت‌های مرتبط با بازنشستگان. بخشی از این مطالبات در سال‌های بعد تعیین تکلیف شد و پیگیری برای پرداخت موارد باقی‌مانده همچنان ادامه دارد.
وی با تأکید بر اینکه پرداخت به‌موقع حقوق و مطالبات، وظیفه دستگاه اجرایی است، افزود: پیش از طرح درخواست‌های جدید برای بهبود معیشت معلمان، باید تعهدات موجود به‌درستی و در موعد مقرر پرداخت شود. تأخیر در انجام این تعهدات، موجب بروز چالش‌هایی شده و ضرورت اصلاح فرایندهای مالی و مدیریتی را دوچندان می‌کند.
معاون وزیر آموزش‌وپرورش همچنین از بهبود روند صدور ابلاغ‌های استخدامی و ساماندهی امور مربوط به نیروی انسانی خبر داد و گفت: امسال بخش عمده ابلاغ‌های موظف فرهنگیان تا مهرماه صادر شد؛ موضوعی که در مقایسه با سال‌های گذشته، تغییر مهمی در فرایندهای اجرایی محسوب می‌شود و می‌تواند به نظم بیشتر در پرداخت‌ها و مدیریت نیروی انسانی کمک کند.
فرهادی با اشاره به اصلاح سازوکار پرداخت اضافه‌تدریس اظهار کرد: در شورای حقوق و دستمزد، افزایش نرخ اضافه‌تدریس و تغییراتی در نحوه پرداخت برخی مسئولیت‌های اجرایی مدارس، از جمله مدارس دارای شیفت دوم، پیگیری شد. همچنین تلاش شده است پرداخت‌ها به شاخص‌های مشخص و فرمول‌های قابل تعدیل متناسب با تغییر حداقل حقوق مرتبط باشد.
وی با بیان اینکه در نظام پرداخت آموزش‌وپرورش باید به عملکرد و مسئولیت‌های واقعی توجه شود، افزود: برای نخستین‌بار موضوع پرداخت مبتنی بر عملکرد در قالب کارانه در این وزارتخانه مطرح شده است. این اقدام آغاز مسیری است که باید در ادامه تکمیل و تقویت شود تا پرداخت‌ها ارتباط روشن‌تری با مسئولیت و عملکرد کارکنان داشته باشد.
صرفه‌جویی در هزینه بیمه تکمیلی فرهنگیان
فرهادی در بخش دیگری از سخنان خود به قرارداد بیمه تکمیلی فرهنگیان اشاره کرد و گفت: در سال ۱۴۰۳، پس از بررسی اطلاعات و نرخ‌های اعلام‌شده و برگزاری جلسات متعدد با بیمه مرکزی، نرخ پیشنهادی بیمه از حدود ۶۸۰ هزار تومان به ۵۶۰ هزار تومان کاهش یافت. به گفته وی، این اصلاح حدود ۲ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان صرفه‌جویی به همراه داشت.
وی افزود: یکی از اهداف وزارت آموزش‌وپرورش در حوزه بیمه تکمیلی، ایجاد فضای رقابتی میان شرکت‌های بیمه‌گر بوده است. در سال‌های گذشته، محدودبودن گزینه‌ها قدرت انتخاب وزارتخانه و استان‌ها را کاهش می‌داد؛ اما با فراهم‌شدن امکان حضور شرکت‌های بیشتر، استان‌ها فرصت یافتند عملکرد بیمه‌گران را مقایسه و گزینه مناسب‌تری انتخاب کنند.
معاون برنامه‌ریزی و توسعه منابع وزارت آموزش‌وپرورش ادامه داد: هدف نهایی این است که فرهنگیان بتوانند از طریق یک سامانه، شرکت بیمه‌گر موردنظر خود را انتخاب کنند. زیرساخت‌های این فرایند در حال آماده‌سازی است و افزایش رقابت می‌تواند کیفیت خدمات و پاسخ‌گویی شرکت‌های بیمه را بهبود بخشد.
فرهادی همچنین با اشاره به پرداخت‌های مناسبتی فرهنگیان اظهار کرد: در سال ۱۴۰۳، با وجود اینکه برای برخی از این پرداخت‌ها ردیف مشخصی در بودجه پیش‌بینی نشده بود، پرداخت‌هایی در مناسبت‌های ملی و مذهبی انجام شد. به گفته وی، در بودجه سال‌های بعد نیز اعتباراتی برای این منظور در نظر گرفته شد و روند پرداخت‌های مناسبتی در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ ادامه یافت.
وی درباره مطالبات مرتبط با رتبه‌بندی معلمان و بازنشستگان نیز گفت: بخش‌هایی از مطالبات سال‌های گذشته پرداخت شده و برای تعیین تکلیف موارد باقی‌مانده، منابع مالی پیش‌بینی شده است و تلاش برای رفع برخی از چالش‌ها در این زمینه همچنان ادامه دارد.
ضرورت اصلاح فرایندهای اداری و توجه به معیشت کارکنان
فرهادی با اشاره به وضعیت نیروهای اداری آموزش‌وپرورش گفت: کار معلمی به دلیل ارتباط مستقیم با دانش‌آموزان، مسئولیت سنگینی دارد و باید شرایطی فراهم شود که معلمان بتوانند با تمرکز و انگیزه بیشتری به آموزش بپردازند. در عین حال، کارکنان اداری نیز نقش مهمی در پشتیبانی از مدارس و پیشبرد امور دارند و افزایش متناسب اضافه‌کار و اصلاح برخی پرداخت‌ها در دستور کار قرار گرفته است.
وی افزود: موضوع فوق‌العاده خاص و برخی دیگر از مؤلفه‌های مرتبط با معیشت کارکنان در حال بررسی و اصلاح است، اما اعلام جزئیات باید پس از نهایی‌شدن تصمیم‌ها و فراهم‌شدن امکان اجرا صورت گیرد.
معاون برنامه‌ریزی و توسعه منابع وزارت آموزش‌وپرورش درباره استخدام افراد دارای معلولیت نیز اظهار کرد: قانون، سهمی از استخدام‌ها را برای افراد دارای معلولیت در نظر گرفته است و اجرای آن باید با رعایت ضوابط قانونی و بررسی تناسب شرایط جسمی فرد با وظایف شغلی انجام شود. در فرایند ارزیابی نیز لازم است توانایی متقاضی برای انجام مسئولیت‌های شغل موردنظر به‌صورت دقیق بررسی شود.
تأکید بر افزایش درآمدهای اختصاصی آموزش‌وپرورش
فرهادی با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت‌های اقتصادی آموزش‌وپرورش گفت: این وزارتخانه علاوه بر مسئولیت تعلیم و تربیت، باید از دارایی‌ها و امکانات موجود نیز برای تأمین منابع پایدار استفاده کند. بهره‌برداری مناسب از فضاهای مازاد و ظرفیت‌های قابل واگذاری به فعالیت‌های اقتصادی می‌تواند منابعی برای توسعه مدارس، بهبود امکانات آموزشی و حمایت از دانش‌آموزان فراهم کند.
وی با اشاره به تجربه برخی استان‌ها در ایجاد فضاهای تجاری افزود: مشارکت با بخش خصوصی و استفاده از الگوهایی مانند ساخت، بهره‌برداری و انتقال می‌تواند به ایجاد درآمد اختصاصی کمک کند؛ البته این اقدامات باید در چارچوب قوانین و با تنظیم قراردادهای دقیق انجام شود تا منافع آموزش‌وپرورش حفظ شود.
معاون وزیر آموزش‌وپرورش با اشاره به ظرفیت‌های استان کردستان گفت: انتظار می‌رود مدیران استان با شناسایی فرصت‌های موجود، برای افزایش درآمدهای اختصاصی برنامه‌ریزی کنند. این منابع می‌تواند برای توسعه فضاهای آموزشی، تجهیز مدارس، برگزاری اردوهای دانش‌آموزی و تقویت خدمات فرهنگی و رفاهی به کار گرفته شود.
فرهادی همچنین تأکید کرد که درآمدهای ایجادشده باید متناسب با نیازهای استان و در چارچوب مقررات به همان مجموعه بازگردد تا انگیزه لازم برای بهره‌وری بیشتر و استفاده بهینه از امکانات شکل بگیرد.
وی با بیان اینکه مدیران حوزه برنامه‌ریزی و پشتیبانی باید نقش حمایتی داشته باشند، گفت: مأموریت این بخش‌ها فراهم‌کردن زمینه فعالیت بهتر مدیران آموزشی و پرورشی است. واحدهای پشتیبانی باید به مدارس و مناطق کمک کنند تا اهداف تعلیم و تربیت با موانع اداری کمتری دنبال شود.
آموزش حضوری برای تربیت دانش‌آموزان اهمیت اساسی دارد
وی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اهمیت آموزش حضوری اظهار کرد: مدرسه تنها محل انتقال دانش نیست، بلکه محیط اصلی تربیت اجتماعی و پرورشی دانش‌آموزان است. به همین دلیل، تعطیلی آموزش حضوری باید با بررسی دقیق شرایط و پیامدهای آن انجام شود.
فرهادی افزود: در تصمیم‌گیری درباره تعطیلی مدارس به دلیل سرما، کمبود انرژی یا آلودگی هوا، باید همه ابعاد موضوع مورد توجه قرار گیرد. لازم است منشأ مشکلات، از جمله مصرف بالای انرژی یا عوامل اصلی آلودگی، به‌طور جدی بررسی شود و مدرسه به نخستین گزینه برای تعطیلی تبدیل نشود.
وی با اشاره به تجربه دوران کرونا گفت: تعطیلی طولانی‌مدت مدارس پیامدهای آموزشی و تربیتی قابل‌توجهی دارد و ارزیابی همه این آسیب‌ها نیز آسان نیست. از این رو، تصمیم‌گیری درباره حضوری یا غیرحضوری‌شدن آموزش باید با توجه به اهمیت تربیت دانش‌آموزان و بر اساس سازوکارهای مشخص انجام شود.
معاون برنامه‌ریزی و توسعه منابع وزارت آموزش‌وپرورش همچنین بر ضرورت صرفه‌جویی در مصرف انرژی تأکید کرد و گفت: مدیریت مصرف باید از مدارس و ساختمان‌های اداری آغاز شود و استان‌ها و مناطق، روند کاهش مصرف خود را به‌صورت مشخص ارزیابی کنند. استفاده بهینه از انرژی، هم یک ضرورت اقتصادی است و هم مسئولیتی در قبال نسل‌های آینده.
فرهادی در پایان با اشاره به اهمیت خدمتگزاری در نظام تعلیم و تربیت خاطرنشان کرد: مسئولیت در آموزش‌وپرورش باید با نگاه خدمت به مردم و دانش‌آموزان همراه باشد. مدیران لازم است بخشی از زمان خود را به تفکر، برنامه‌ریزی و یافتن راهکارهای تازه برای حل مسائل اختصاص دهند و با بهره‌گیری از ظرفیت‌های قانونی و اقتصادی، زمینه ارتقای کیفیت آموزش‌وپرورش را فراهم کنند.