به گزارش سایت طلا، ارسال پیامک‌های مالیات صفر از سوی سازمان امور مالیاتی برای شمار زیادی از صاحبان مشاغل، این پرسش را ایجاد کرده که چرا مالیات برخی کسب‌وکار‌ها صفر محاسبه شده و آیا دریافت این پیامک به معنای پایان تکالیف مالیاتی آنهاست؟
امیرحسام حیدریان، مشاور مالیاتی، ضمن تشریح سازوکار تبصره ماده ۱۰۰ و دلایل تعیین مالیات صفر برای برخی مؤدیان، توضیح می‌دهد که اگرچه سازمان امور مالیاتی نیازی به تأیید فرم‌های مالیات صفر اعلام نکرده، اما صاحبان چند پرونده مالیاتی باید وضعیت هر پرونده را جداگانه بررسی کنند.
سازمان امور مالیاتی از ابتدای آبان‌ماه بارگذاری تدریجی فرم‌های مالیات مقطوع تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم را برای عملکرد سال ۱۴۰۴ آغاز کرده است. این سازمان اعلام کرده بارگذاری فرم‌ها تا ۱۵ آبان ادامه خواهد داشت و مؤدیانی که مالیات آنها صفر تعیین شده، نیازی به انجام اقدام دیگری ندارند. بااین‌حال، تجربه سال‌های گذشته و احتمال وجود چند پرونده مالیاتی برای یک شخص، از جمله موضوعاتی است که به گفته کارشناسان باید مورد توجه قرار گیرد.
امیرحسام حیدریان، مشاور مالیاتی، با اشاره به ارسال این پیامک‌ها توضیح می‌دهد که سازمان امور مالیاتی در شرایطی که بسیاری از کسب‌وکار‌ها به دلیل جنگ و پیامد‌های اقتصادی آن آسیب دیده‌اند، در محاسبه مالیات مقطوع صاحبان مشاغل همراهی بیشتری نشان داده و نتیجه این رویکرد، تعیین مالیات صفر برای بخشی از مؤدیان بوده است.
او در توضیح این موضوع می‌گوید: «سازمان امور مالیاتی به خاطر شرایط جنگ و آسیب‌هایی که بسیاری از کسب‌وکار‌ها دیده‌اند، فرم تبصره ماده ۱۰۰ را برای مؤدیان مناسب‌تر کرده است. به همین دلیل هم تعداد زیادی از افراد پیامک دریافت کرده‌اند که مالیاتشان صفر شده است. اما نکته‌ای که وجود دارد این است که آیا واقعاً باید طبق همان چیزی که در پیامک نوشته شده عمل کنیم و هیچ اقدامی انجام ندهیم یا بهتر است بررسی‌هایی داشته باشیم تا بعداً دچار مشکل نشویم؟
تبصره ماده ۱۰۰ چیست و چرا مالیات برخی مشاغل صفر شده است؟
تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم، سازوکاری برای تعیین مالیات مقطوع برخی صاحبان مشاغل است که با هدف ساده‌سازی فرایند رسیدگی مالیاتی اجرا می‌شود. در این شیوه، سازمان امور مالیاتی بر اساس اطلاعات موجود از فعالیت اقتصادی مؤدی، مبلغ مالیات مقطوع را محاسبه می‌کند و اشخاص مشمول می‌توانند به‌جای ارائه اظهارنامه معمول مالیاتی، از این سازوکار استفاده کنند.
حیدریان با تأکید بر اینکه تبصره ماده ۱۰۰ به صاحبان مشاغل حقیقی اختصاص دارد، توضیح می‌دهد که بسیاری از کسب‌وکار‌های کوچک، برخلاف شرکت‌های بزرگ، حسابدار مستقل ندارند و ممکن است اطلاعات دقیقی از درآمد، هزینه و سود سالانه خود در اختیار نداشته باشند.
او دراین‌باره می‌گوید: «وقتی یک شخص حقیقی از اول فروردین تا پایان اسفند فعالیت اقتصادی دارد، کسب‌وکار دارد و پرونده مالیاتی برایش تشکیل شده، باید در مهلت قانونی اظهارنامه بدهد. در اظهارنامه مشخص می‌کند که چقدر درآمد داشته، هزینه‌هایش چقدر بوده، چه میزان سود کرده و چقدر باید مالیات بپردازد. اما بسیاری از این افراد حسابدار ندارند و حساب‌وکتاب دقیقی هم ندارند که بدانند در طول سال چقدر سود کرده‌اند.
به گفته او، در چنین شرایطی سازمان امور مالیاتی از اطلاعاتی مانند گردش دستگاه‌های کارت‌خوان، حساب‌های تجاری و نوع فعالیت اقتصادی شخص استفاده می‌کند و مبلغی را به‌عنوان مالیات مقطوع پیشنهاد می‌دهد.
حیدریان ادامه می‌دهد: «سازمان امور مالیاتی می‌گوید من بر اساس گردش دستگاه پوز، گردش حساب تجاری و ماهیت شغل شما، مالیاتی را پیشنهاد می‌دهم تا با هم به توافق برسیم و پرونده را تعیین تکلیف کنیم. معمولاً هم این مبلغ کمتر از مالیاتی است که ممکن است بر اساس محاسبات کامل درآمد و هزینه تعیین شود. اگر مؤدی این مبلغ را بپذیرد، دیگر لازم نیست اظهارنامه‌ای ارائه کند که در آن تمام درآمد‌ها و هزینه‌هایش را توضیح بدهد.
این مشاور مالیاتی معتقد است که در سال جاری، با توجه به شرایط اقتصادی ناشی از جنگ، سازمان امور مالیاتی در محاسبات خود همراهی بیشتری با صاحبان مشاغل داشته و همین مسئله موجب شده است مالیات مقطوع تعداد قابل‌توجهی از مؤدیان صفر محاسبه شود. البته تعیین مالیات صفر به معنای معافیت عمومی تمام صاحبان مشاغل از پرداخت مالیات نیست و صرفاً به پرونده‌هایی مربوط می‌شود که سازمان برای آنها چنین مبلغی محاسبه کرده است.
آیا دریافت‌کنندگان پیامک مالیات صفر باید به سامانه مراجعه کنند؟
بر اساس اعلام رسمی سازمان امور مالیاتی، مؤدیانی که مالیات مقطوع آنها صفر تعیین شده است، نیازی به مراجعه حضوری یا ثبت تأییدیه در سامانه ندارند و پرونده آنها از طریق فرایند‌های قانونی تعیین تکلیف خواهد شد. این موضوع در دستورالعمل مالیات مقطوع عملکرد سال ۱۴۰۴ نیز تصریح شده است.
بااین‌حال، حیدریان توصیه می‌کند صاحبان مشاغل برای اطمینان از وضعیت پرونده‌های مالیاتی خود، اطلاعات ثبت‌شده در سامانه سازمان را بررسی کنند. او تأکید دارد که این پیشنهاد، یک توصیه احتیاطی بر اساس تجربه‌های گذشته است و نباید آن را به معنای الزام قانونی جدید برای تأیید فرم‌های مالیات صفر دانست.
حیدریان در توضیح دلیل این توصیه می‌گوید: «در خود پیامک سازمان امور مالیاتی نوشته شده که نیازی به مراجعه حضوری نیست و لازم نیست وارد سایت شوید و فرم را تأیید کنید. اما نظر شخصی من این است که با توجه به تجربه‌ای که در سال‌های گذشته داشته‌ایم، بهتر است افراد در صورت امکان وارد سامانه شوند و وضعیت مالیات صفرشان را بررسی کنند. در سال‌های قبل مواردی داشتیم که برای برخی افراد پیامک ارسال شده بود، اما بعداً به دلیل خطا‌های سیستمی، مبلغی به‌عنوان مالیات برایشان ثبت شده بود.
او با اشاره به همین تجربه‌ها ادامه می‌دهد: «تجربه به ما ثابت کرده که خوب است اگر برایتان زحمتی ندارد، به سایت مراجعه کنید و آن صفر را تأیید کنید. البته این موضوع توصیه شخصی من است. مهم‌تر از آن، بررسی تمام پرونده‌های مالیاتی است؛ چون ممکن است شخصی چند پرونده داشته باشد و فقط یکی از آنها مشمول مالیات صفر شده باشد.
مالیات صفر برای یک پرونده، به معنای صفر بودن مالیات سایر پرونده‌ها نیست
مهم‌ترین هشدار حیدریان درباره اشخاصی است که بیش از یک پرونده مالیاتی دارند. به گفته او، ممکن است یک شخص حقیقی برای فعالیت‌های اقتصادی مختلف خود چند پرونده تشکیل داده باشد، اما پیامک مالیات صفر فقط به یکی از این پرونده‌ها مربوط باشد. در چنین شرایطی، بی‌توجهی به وضعیت سایر پرونده‌ها می‌تواند باعث شود مؤدی تکالیف قانونی خود را در مهلت مقرر انجام ندهد.
این مشاور مالیاتی در گفت‌و‌گو با دیجیاتو توضیح می‌دهد: «خیلی از افراد ممکن است چند پرونده مالیاتی حقیقی داشته باشند و فقط یکی از این پرونده‌ها مشمول مالیات صفر شده باشد؛ بنابراین لازم است به پیامکی که دریافت کرده‌اند دقت کنند و ببینند دقیقاً مالیات کدام پرونده صفر شده است. ممکن است یک پرونده صفر باشد و پرونده دیگر صفر نباشد، اما فرد به تصور اینکه دیگر هیچ کاری لازم نیست انجام بدهد، برای پرونده دوم اقدامی نکند و در نهایت تکالیف مالیاتی‌اش را انجام نداده باشد.
این نگرانی در حالی مطرح می‌شود که سازمان امور مالیاتی نیز در توضیحات جدید خود به موضوع تعدد پرونده‌ها اشاره کرده است. بر اساس اظهارات معاون تحول هوشمند نظام مالیاتی در ۵ آبان، برای پرونده‌هایی که مالیات آنها صفر تعیین شده، شماره رهگیری ارسال می‌شود و در صورت وجود پرونده دیگری برای مؤدی، اطلاع‌رسانی از طریق پیامک انجام خواهد شد. همچنین تأیید نکردن فرم به‌تنهایی به معنای اعتراض به مالیات تعیین‌شده نیست.
با وجود این توضیحات، حیدریان معتقد است بررسی وضعیت پرونده‌ها در سامانه می‌تواند از بروز مشکلات احتمالی جلوگیری کند. او پیشنهاد می‌کند مؤدیان با مراجعه به درگاه ملی خدمات الکترونیکی سازمان امور مالیاتی به نشانی my.tax.gov.ir، ابتدا تعداد پرونده‌های مالیاتی خود را بررسی کنند و سپس مشخص کنند کدام پرونده مشمول تبصره ماده ۱۰۰ شده و برای کدام‌یک مالیات صفر محاسبه شده است.
او دراین‌باره می‌گوید: «پیشنهاد من این است که افراد وارد سامانه شوند و دقیقاً نگاه کنند که برای کدام‌یک از پرونده‌هایشان فرم تبصره ماده ۱۰۰ بارگذاری شده و مالیات کدام پرونده صفر است. اگر مالیات پرونده‌ای صفر شده، بهتر است برای اطمینان آن را تأیید کنند. اما درباره پرونده‌های دیگر باید جداگانه بررسی کنند که چه تکلیفی دارند و آیا لازم است اظهارنامه بدهند یا خیر.
مؤدیانی که هنوز فرم تبصره ماده ۱۰۰ را دریافت نکرده‌اند، چه کنند؟
موضوع دیگری که حیدریان به آن اشاره می‌کند، بارگذاری تدریجی فرم‌های تبصره ماده ۱۰۰ است. بر اساس اعلام سازمان امور مالیاتی، این فرایند از دوم آبان آغاز شده و قرار است تا ۱۵ آبان ۱۴۰۵ ادامه داشته باشد؛ بنابراین مشاهده نکردن فرم در روز‌های ابتدایی به معنای مشمول نبودن قطعی مؤدی نیست.
حیدریان با اشاره به این موضوع می‌گوید: «دوستانی که هنوز فرم تبصره ماده ۱۰۰ برایشان بارگذاری نشده، تا پانزدهم آبان صبر کنند. قرار است این فرم‌ها به‌صورت مرحله‌به‌مرحله بارگذاری شوند و ممکن است در روز‌های آینده برایشان فرم قرار بگیرد. اما اگر تا پانزدهم آبان فرم تبصره ماده ۱۰۰ بارگذاری نشد، باید تکلیف مالیاتی خود را از طریق اظهارنامه پیش‌فرض یا تکمیل و ارسال اظهارنامه مالیاتی انجام بدهند.
البته ۱۵ آبان آخرین مهلت انجام تکالیف مالیاتی صاحبان مشاغل نیست. طبق بخشنامه سازمان امور مالیاتی، مهلت تسلیم اظهارنامه مالیات بر درآمد صاحبان مشاغل، فرم مالیات مقطوع تبصره ماده ۱۰۰ و پرداخت مالیات متعلق به عملکرد سال ۱۴۰۴ تا ۳۰ آبان ۱۴۰۵ تمدید شده است. در نتیجه، مؤدیانی که پس از پایان بارگذاری فرم‌ها مشمول تبصره ماده ۱۰۰ نشده‌اند و موظف به ارائه اظهارنامه هستند، باید از فرصت باقی‌مانده تا پایان آبان برای انجام تکالیف خود استفاده کنند.
در نهایت، تفاوت اصلی میان اعلام سازمان امور مالیاتی و توصیه حیدریان به الزام قانونی بازنمی‌گردد. سازمان تأکید دارد که صاحبان پرونده‌های دارای مالیات صفر نیازی به اقدام ندارند، درحالی‌که این مشاور مالیاتی توصیه می‌کند مؤدیان برای اطمینان از تعیین تکلیف تمام پرونده‌های خود، وضعیت آنها را در سامانه بررسی کنند؛ به‌ویژه افرادی که چند فعالیت اقتصادی یا چند پرونده مالیاتی دارند.