گروه اقتصاد، در ماه‌های اخیر و هم‌زمان با افزایش شدید تورم و رشد هزینه‌های زندگی، قدرت خرید خانوارهای کارگری کاهش یافته است؛ شرایطی که موضوع ترمیم دستمزد کارگران در نیمه دوم سال ۱۴۰۵ را به یکی از مطالبات جدی جامعه کارگری تبدیل کرده و ضرورت بازنگری در حقوق و مزایای کارگران را بیش از گذشته مورد توجه قرار داده است.
آخرین وضعیت ترمیم دستمزد کارگران در سال ۱۴۰۵
حداقل دستمزد کارگران در سال ۱۴۰۵ با افزایش ۶۰ درصدی نسبت به سال قبل تعیین شد، اما با گذشت چند ماه از اجرای مصوبه مزدی، نمایندگان کارگری همچنان بر ضرورت بازنگری در دستمزدها تأکید دارند. بر اساس بند ۱۰ مصوبه دستمزد سال ۱۴۰۵، امکان بررسی ترمیم دستمزدها با توجه به شرایط اقتصادی و معیشتی در نیمه دوم سال مطرح شده است.
با این حال، تا پنجشنبه ۸ آبان ۱۴۰۵، هنوز مصوبه نهایی درباره ترمیم دستمزد کارگران و میزان افزایش احتمالی آن اعلام نشده است. همچنین زمان مشخصی برای برگزاری جلسه جدید شورای عالی کار با محوریت بازنگری دستمزدها اعلام نشده و کارگران همچنان در انتظار تعیین تکلیف این مطالبه هستند.
سبد معیشت کارگران به ۷۸ میلیون تومان رسید
یکی از مهم‌ترین محورهای مطرح‌شده در بحث ترمیم دستمزد، فاصله میان درآمد خانوارهای کارگری و هزینه‌های زندگی است. محسن باقری، عضو تیم کارگری شورای عالی کار، با اشاره به محاسبات کارگروه مزد کانون شوراهای اسلامی کار سراسر کشور اعلام کرده است که هزینه سبد معیشت خانوار دهک چهارم به حدود ۷۸ میلیون تومان رسیده است.
بر اساس اظهارات باقری، هزینه سبد معیشت از دی‌ماه تاکنون حدود ۳۶ میلیون تومان افزایش یافته است. او همچنین تأکید کرده است که حداقل دستمزد فعلی برای یک خانوار با بعد ۳.۳ نفره، حداکثر هزینه‌های حدود ۹ روز زندگی را پوشش می‌دهد و پاسخگوی بخش محدودی از مخارج ماهانه خانوار است.
این ارقام، برآوردی از هزینه‌های زندگی خانوارهای کارگری هستند و نباید با میزان افزایش احتمالی حقوق اشتباه گرفته شوند. با وجود این، افزایش هزینه سبد معیشت به یکی از مهم‌ترین استدلال‌های نمایندگان کارگری برای ضرورت بازنگری دستمزدها تبدیل شده است.
چرا جلسه شورای عالی کار برای ترمیم مزد برگزار نشد؟
آخرین جلسه شورای عالی کار در ۲۸ شهریور ۱۴۰۵ برگزار شد و بر اساس اظهارات نمایندگان کارگری، قرار بود موضوع ترمیم دستمزد پیش از پایان مهرماه دوباره بررسی شود. با این حال، با گذشت این مهلت، جلسه جدیدی برای تعیین تکلیف این مطالبه برگزار نشده است.
محسن باقری با انتقاد از برگزار نشدن جلسات جدید شورا اعلام کرده است که نمایندگان کارگری درخواست خود را برای تشکیل جلسه به‌صورت کتبی نیز ارائه کرده‌اند، اما پیگیری‌های انجام‌شده تاکنون به نتیجه نرسیده است.
در همین راستا، نمایندگان کارگری شورای عالی کار خواستار برگزاری فوری جلسه برای بررسی وضعیت دستمزدها شده‌اند. آنان معتقدند که با توجه به تغییرات هزینه‌های زندگی و کاهش قدرت خرید کارگران، لازم است موضوع بازنگری دستمزد در طول سال نیز به‌صورت جدی بررسی شود و تصمیم‌گیری درباره آن به مذاکرات مزدی پایان سال محدود نماند.
پیشنهاد افزایش مزایای کارگری؛ حقوق چقدر بیشتر می‌شود؟
در جریان طرح موضوع ترمیم دستمزد، پیشنهادهایی از سوی نمایندگان کارگری درباره افزایش برخی مزایای مزدی مطرح شده است. بر اساس این پیشنهادها، به‌جای تغییر پایه حقوق، امکان افزایش مزایایی مانند حق تأهل و کمک‌هزینه اقلام مصرفی خانوار یا همان بن کارگری بررسی شود.
در دستمزد سال ۱۴۰۵، مبلغ حق تأهل ۵۰۰ هزار تومان و بن کارگری ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان تعیین شده است. نمایندگان کارگری پیشنهاد کرده‌اند حق تأهل به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان افزایش یابد و بن کارگری نیز یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان بیشتر شود.
در صورت اجرای این پیشنهاد، مجموع افزایش این دو مزایا به ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان خواهد رسید. با این حال، این ارقام صرفاً پیشنهادهای مطرح‌شده از سوی نمایندگان کارگری هستند و تاکنون به مصوبه نهایی شورای عالی کار تبدیل نشده‌اند.
همچنین در صورت تصویب افزایش مزایا، میزان دریافتی نهایی کارگران با توجه به شرایط استخدامی و مزایای مشمول هر فرد متفاوت خواهد بود؛ بنابراین، نمی‌توان رقم پیشنهادی را به‌عنوان افزایش قطعی و یکسان حقوق تمام کارگران در نظر گرفت.
واکنش فعالان کارگری به تعویق بازنگری دستمزدها
عماد محمدزاده، فعال حوزه کارگری و رئیس کانون انجمن‌های کارگری استان خراسان رضوی، نیز با انتقاد از برگزار نشدن جلسه شورای عالی کار برای بررسی مجدد دستمزدها، خواستار پاسخگویی مسئولان درباره علت تشکیل نشدن این جلسه شده است.
او با اشاره به شرایط دشوار معیشتی کارگران تأکید کرده است که دستمزدها نباید صرفاً در ابتدای سال مورد توجه قرار بگیرند، بلکه تغییرات اقتصادی و افزایش هزینه‌های ضروری باید در تصمیم‌گیری‌های مزدی طی سال نیز لحاظ شوند.
محمدزاده همچنین بر ضرورت تعیین زمان مشخص برای برگزاری جلسات شورای عالی کار و حضور مؤثر نمایندگان کارگری در فرایند تصمیم‌گیری تأکید کرده است. به گفته او، رسیدگی به مطالبات معیشتی کارگران نیازمند اقدام به‌موقع، گفت‌وگوی سه‌جانبه و اتخاذ تصمیماتی متناسب با واقعیت‌های اقتصادی است.
آیا حقوق کارگران در آبان ۱۴۰۵ افزایش می‌یابد؟
با وجود افزایش مطالبات کارگری و طرح پیشنهادهایی برای ترمیم دستمزد، در حال حاضر نمی‌توان افزایش حقوق کارگران در آبان‌ماه را قطعی دانست. اجرای هرگونه تغییر در دستمزد یا مزایای مزدی، به بررسی موضوع در شورای عالی کار و اعلام تصمیم رسمی از سوی مراجع مسئول وابسته است.
از سوی دیگر، ادامه روند افزایشی هزینه‌های زندگی می‌تواند تصمیم‌گیری درباره دستمزد را در ماه‌های آینده دشوارتر کند. محسن باقری هشدار داده است که در صورت به تعویق افتادن ترمیم مزد تا پایان سال، افت قدرت خرید کارگران باید در محاسبات مزدی پایان سال مورد توجه قرار بگیرد؛ موضوعی که می‌تواند روند تعیین دستمزد سال آینده را نیز با چالش مواجه کند.
در همین شرایط، مطالبه بازنگری دستمزدها به راه‌اندازی کارزاری با عنوان «درخواست اصلاح حقوق کارگران در نیمه دوم سال ۱۴۰۵ به دلیل تورم زیاد و کمبود توان خرید کارگران» نیز منجر شده است. با این حال، تا زمانی که جلسه جدید شورای عالی کار برگزار نشود و مصوبه‌ای رسمی به تصویب نرسد، میزان افزایش احتمالی دستمزد و زمان اجرای آن مشخص نخواهد بود.
بنابراین، کارگران همچنان در انتظار تصمیم شورای عالی کار درباره ترمیم دستمزدها هستند؛ تصمیمی که می‌تواند وضعیت حقوق و مزایای آنان را در ماه‌های باقی‌مانده از سال مشخص کند.