آزمون استخدامی آموزش‌وپرورش که یکی از مسیرهای اصلی جذب معلمان جدید در کشور محسوب می‌شود، امسال برخلاف سال‌های گذشته برگزار نشد. این در حالی است که وزارت آموزش‌وپرورش مجوز استخدام حدود ۱۷ هزار آموزگار، دبیر و هنرآموز را دریافت کرده بود، اما به دلیل شرایط خاص کشور و محدودیت‌های ناشی از جنگ، امکان برگزاری آزمون و تکمیل مراحل جذب نیرو تا آغاز سال تحصیلی فراهم نشد.
در سال‌های گذشته، آموزش‌وپرورش معمولاً سالانه بین ۲۵ تا ۳۰ هزار نفر را از طریق آزمون استخدامی ماده ۲۸ جذب می‌کرد. این مسیر به فارغ‌التحصیلان دانشگاهی امکان می‌داد پس از شرکت در آزمون، طی مراحل ارزیابی، مصاحبه و گذراندن دوره مهارت‌آموزی وارد نظام آموزشی کشور شوند.
با برگزار نشدن آزمون امسال، بخشی از ظرفیت پیش‌بینی‌شده برای جذب نیرو محقق نشد و برنامه تأمین نیروی انسانی مدارس با تغییراتی همراه شد.
کمبود معلم در مدارس؛ چه تعداد نیرو جذب نشدند؟
یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها پس از برگزار نشدن آزمون استخدامی، تأثیر این تصمیم بر وضعیت نیروی انسانی مدارس است. آموزش‌وپرورش در سال‌های اخیر برای جبران کمبود معلم به آزمون‌های استخدامی، دانشگاه فرهنگیان و دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی متکی بوده است.
در سال ۱۴۰۵، مجوز جذب حدود ۱۷ هزار آموزگار، دبیر و هنرآموز از مسیر آزمون استخدامی صادر شده بود، اما این ظرفیت به مرحله برگزاری آزمون و پذیرش نهایی نرسید.
از سوی دیگر، اختصاص نیافتن سهمیه ۵ هزار نفری سربازمعلمان نیز فشار بیشتری بر برنامه تأمین نیروی انسانی وارد کرد؛ به‌ویژه در مناطق روستایی، عشایری و نقاط دورافتاده که دسترسی به معلمان متخصص دشوارتر است.
آموزش‌وپرورش برای جبران کمبود معلم چه برنامه‌ای دارد؟
با وجود برگزار نشدن آزمون استخدامی، وزارت آموزش‌وپرورش برای جلوگیری از خالی ماندن کلاس‌های درس از چند روش جایگزین استفاده کرده است.
مهم‌ترین این روش‌ها عبارت‌اند از:
- استفاده از معلمان شاغل: افزایش ظرفیت اضافه‌تدریس و استفاده از توان معلمان فعلی برای پوشش کلاس‌های فاقد نیروی انسانی.
- به‌کارگیری معلمان بازنشسته: استفاده از تجربه فرهنگیان بازنشسته برای جبران بخشی از کمبود نیرو.
- جذب نیروهای حق‌التدریس: استفاده از ظرفیت حدود ۲۰ تا ۲۱ هزار معلم حق‌التدریس آزاد.
- ساماندهی نیروی انسانی: جابه‌جایی و توزیع مجدد معلمان متناسب با نیاز مدارس و مناطق مختلف.
- استفاده از ظرفیت دانشگاه فرهنگیان: بهره‌گیری از دانشجومعلمان و فارغ‌التحصیلان دانشگاه فرهنگیان و دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی.
این راهکارها با هدف پوشش نیاز فوری مدارس اجرا شده‌اند، اما استمرار استفاده از اضافه‌تدریس و نیروهای بازنشسته نمی‌تواند به‌تنهایی جایگزین برنامه منظم جذب و تربیت معلمان جدید باشد.
آیا مدارس با کمبود معلم مواجه هستند؟
مسئولان آموزش‌وپرورش اعلام کرده‌اند که با وجود برگزار نشدن آزمون استخدامی، ساماندهی نیروی انسانی برای آغاز سال تحصیلی انجام شده و تلاش شده است کلاس‌های درس بدون معلم باقی نمانند.
با این حال، باید میان تأمین فوری معلم برای کلاس‌های درس و رفع ریشه‌ای کمبود نیروی انسانی تفاوت قائل شد.
در برخی مناطق روستایی، عشایری و محروم، تأمین معلم همچنان با دشواری بیشتری همراه است. همچنین افزایش ساعات تدریس معلمان شاغل و استفاده از بازنشستگان می‌تواند فشار کاری بیشتری بر این گروه‌ها وارد کند.
از این رو، برگزار نشدن آزمون استخدامی علاوه بر کاهش ظرفیت جذب نیروی جدید، ضرورت برنامه‌ریزی بلندمدت برای جایگزینی معلمان بازنشسته و تأمین نیروهای متخصص را نیز برجسته کرده است.
آیا آزمون استخدامی آموزش‌وپرورش در سال ۱۴۰۶ برگزار می‌شود؟
یکی از مهم‌ترین پرسش‌های داوطلبان، زمان برگزاری آزمون استخدامی جدید آموزش‌وپرورش است.
برگزار نشدن آزمون در سال ۱۴۰۵ به معنای لغو دائمی استخدام از طریق ماده ۲۸ نیست. برگزاری آزمون‌های استخدامی در سال‌های آینده به میزان نیاز مدارس، مجوزهای استخدامی و تصمیم نهادهای مسئول بستگی دارد.
همچنین باید نیاز واقعی مناطق مختلف به آموزگار، دبیر و هنرآموز مشخص شود تا ظرفیت جذب نیرو متناسب با کمبودهای موجود تعیین شود.
بنابراین، تا زمان اعلام اطلاعیه رسمی درباره آزمون استخدامی سال ۱۴۰۶، نمی‌توان تاریخ مشخصی برای ثبت‌نام، برگزاری آزمون یا اعلام نتایج اعلام کرد.
داوطلبان آزمون استخدامی آموزش‌وپرورش چه وضعیتی دارند؟
افرادی که منتظر انتشار دفترچه آزمون استخدامی آموزش‌وپرورش در سال ۱۴۰۵ بودند، امسال فرصت شرکت در آزمون جدید برای جذب مهرماه را پیدا نکردند.
داوطلبان باید توجه داشته باشند که مجوز استخدام ۱۷ هزار نفر به معنای آغاز ثبت‌نام یا پذیرش قطعی نیست و تا زمانی که دفترچه رسمی منتشر نشود، شرایط رشته‌های موردنیاز، ظرفیت پذیرش، منابع آزمون و زمان برگزاری مشخص نخواهد بود.
پیگیری اطلاعیه‌های وزارت آموزش‌وپرورش و سازمان سنجش تنها راه اطمینان از زمان و شرایط آزمون بعدی است.
جمع‌بندی؛ آیا بحران کمبود معلم در سال آینده جدی‌تر می‌شود؟
برگزار نشدن آزمون استخدامی آموزش‌وپرورش در سال ۱۴۰۵، یکی از اتفاقات مهم حوزه جذب نیروی انسانی در نظام آموزشی کشور بود. در شرایطی که سالانه هزاران معلم از طریق ماده ۲۸ وارد مدارس می‌شدند، امسال ظرفیت پیش‌بینی‌شده برای جذب حدود ۱۷ هزار نفر محقق نشد.
اگرچه وزارت آموزش‌وپرورش با استفاده از نیروهای شاغل، بازنشستگان و معلمان حق‌التدریس تلاش کرده است نیاز مدارس را تأمین کند، اما استمرار این وضعیت می‌تواند برنامه‌ریزی برای سال‌های آینده را دشوارتر کند.
در نهایت، تعیین تکلیف آزمون استخدامی سال ۱۴۰۶ و صدور مجوزهای جدید جذب معلم، از مهم‌ترین موضوعاتی است که داوطلبان استخدام و خانواده‌های دانش‌آموزان در ماه‌های آینده دنبال خواهند کرد.