به نقل از خبرگزاری ایمنا از کرمانشاه، فصیح قادری امروز_ دوشنبه یازدهم آبان_ در نشست خبری به مناسب سالروز تأسیس شورای حل اختلاف با اشاره به فعالیت شوراهای حل اختلاف اظهار کرد: این شوراها از سال ۱۳۸۳ و در اجرای یکی از مأموریت‌های قوه قضاییه در زمینه ترویج فرهنگ صلح و سازش و حل اختلافات مردم تشکیل شدند و از آن زمان تاکنون در کنار مجموعه دادگستری خدمات قابل توجهی به شهروندان ارائه کرده‌اند.
وی با اشاره به فعالیت ۱۰۸ شعبه شورای حل اختلاف در استان افزود: ۴۵ شعبه در مرکز استان و مابقی در شهرستان‌ها مستقر هستند، همچنین ۹ شعبه تخصصی درون‌سازمانی در مجموعه‌هایی مانند اتاق اصناف، صنعت و معدن، امور عشایری، امور خیریه، بنیاد شهید، امور پزشکی، صنف آسانسور و انجمن شرکت‌های عمرانی فعالیت می‌کنند.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه گفت: مزیت این شعب آن است که اختلافات میان شهروندان و مجموعه‌های مختلف در ارتباط با قراردادها و فعالیت‌های صنفی، پیش از تشکیل پرونده در دستگاه قضایی و در همان مجموعه مورد بررسی قرار می‌گیرد و در صورت امکان با صلح و سازش به پایان می‌رسد.
قادری با اشاره به فعالیت شعب ویژه شورای حل اختلاف در زندان‌های استان عنوان کرد: در چهار زندان کرمانشاه، اسلام‌آبادغرب، پاوه و سنقر شعب ویژه مستقر هستند که هم در ایجاد صلح و سازش میان طرفین پرونده‌ها و هم در زمینه آزادی زندانیان نقش مؤثری دارند.
ارتقای رتبه کرمانشاه به ششم کشور
وی با اشاره به ارزیابی عملکرد معاونت‌های حل اختلاف در کشور گفت: فعالیت استان‌ها بر اساس دو برنامه شامل برنامه عملیاتی دادگستری و برنامه الگوی تعالی مرکز حل اختلاف قوه قضاییه ارزیابی می‌شود و شاخص‌های این برنامه‌ها مبنای سنجش عملکرد استان‌ها قرار دارد.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه افزود: رتبه استان در برنامه الگوی تعالی از جایگاه ۲۳ در سال ۱۴۰۲ به رتبه ۱۶ و سپس در سال ۱۴۰۴ به رتبه ششم ارتقا پیدا کرد، در برنامه عملیاتی دادگستری نیز رتبه استان از دهم در سال ۱۴۰۲ به هشتم در سال ۱۴۰۳ و پنجم در سال ۱۴۰۴ رسید.
قادری تأکید کرد: آمارهای مربوط به عملکرد داوری، میانجیگری و شوراهای حل اختلاف از سامانه‌های رسمی استخراج می‌شود و ملاک اعلام عملکرد استان نیز اطلاعات ثبت‌شده و مورد تأیید مجموعه قضایی است، بنابراین آمارهایی که خارج از این چارچوب از سوی افراد یا تشکل‌های مختلف مطرح می‌شود مورد تأیید معاونت حل اختلاف نیست.
افزایش استقبال از داوری در کرمانشاه
وی با اشاره به توسعه داوری به‌عنوان یکی از روش‌های جایگزین رسیدگی قضایی اظهار کرد: داوری با هدف کاهش مراجعات مردم به دادگستری، جلوگیری از تشکیل پرونده‌های جدید، کاهش هزینه‌های شهروندان و سرعت بخشیدن به رسیدگی اختلافات مورد توجه قرار گرفته است.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه افزود: طی دو سال و هفت ماه گذشته بیش از ۵۰ داور حرفه‌ای در استان جذب شده‌اند که پس از طی مراحل قانونی و احراز صلاحیت، پروانه فعالیت خود را از مرکز حل اختلاف قوه قضاییه دریافت کرده‌اند.
قادری با بیان اینکه داوران حرفه‌ای در چارچوب قانون اختیار رسیدگی به اختلافات و صدور رأی دارند، گفت: این افراد در واقع نقش قاضی خصوصی را ایفا می‌کنند و جایگاه آن‌ها در رسیدگی به اختلافات مردم از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
وی با اشاره به تشکیل کانون داوری حرفه‌ای کرمانشاه در اواخر سال ۱۴۰۳ بیان کرد: استان کرمانشاه از استان‌های پیشتاز در تشکیل این کانون بود و اکنون داوران حرفه‌ای در قالب این مجموعه فعالیت می‌کنند، به‌گونه‌ای که هم پرونده‌های ارجاعی از مراجع قضایی را رسیدگی می‌کنند و هم امکان مراجعه مستقیم شهروندان برای استفاده از ظرفیت داوری وجود دارد.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه از انعقاد تفاهم‌نامه با مجموعه‌های مختلف برای استفاده از داوری خبر داد و افزود: تفاهم نامه‌هایی با کانون‌های ازدواج و طلاق، دفاتر اسناد رسمی، سازمان‌های نظام مهندسی ساختمان، معدن و کشاورزی، بیمارستان‌های خصوصی، اصناف و اتحادیه‌ها منعقد شده تا شرط داوری در قراردادها و فاکتورهای آن‌ها درج شود.
قادری ادامه داد: تفاهم‌نامه مرکز حل اختلاف قوه قضاییه با اتاق اصناف ایران نیز با هدف توسعه این موضوع منعقد شده و در استان کرمانشاه پیگیری‌های لازم برای اجرای آن انجام گرفته است، پیش‌بینی می‌شود طی کمتر از یک ماه آینده این موضوع به نتیجه برسد و شرط مراجعه به داوری در قراردادها و فاکتورهای اتحادیه‌ها و اصناف مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به افزایش پرونده‌های ارجاعی به داوری گفت: در سال ۱۴۰۴ تعداد ۲۵ پرونده از مراجع قضایی به داوری ارجاع شد، اما این تعداد در هفت ماه نخست سال جاری به ۱۱۳ پرونده رسیده است که نشان‌دهنده افزایش استفاده از این ظرفیت در استان است.
قادری درباره مزایای داوری نسبت به رسیدگی معمول در دادگستری توضیح داد: در رسیدگی قضایی ممکن است تعیین وقت، ارجاع پرونده به کارشناسی، اعتراض به نظریه کارشناسی و رسیدگی در مراحل تجدیدنظر زمان زیادی از شهروندان بگیرد، اما در داوری طرفین با تشریفات کمتری مواجه هستند و داور فرصت بیشتری برای برگزاری جلسات و گفت‌وگو با آن‌ها دارد.
وی افزود: شهروندان برای مراجعه به داوری الزام به داشتن وکیل ندارند و هزینه آن نیز بر اساس تعرفه قانونی حق‌الزحمه داور محاسبه می‌شود، از طرفی امکان برگزاری جلسات متعدد و دسترسی آسان‌تر طرفین به داور وجود دارد و موضوع اختلاف نیز محرمانه باقی می‌ماند.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه خاطرنشان کرد: داور ابتدا برای ایجاد سازش میان طرفین تلاش می‌کند و در صورت حاصل نشدن توافق، با بررسی اسناد و مدارک رأی صادر می‌کند که این رأی در چارچوب قانون از ضمانت اجرای قضایی برخوردار است و در صورت تمکین نکردن طرفین، اجرای آن از طریق اجرای احکام دادگستری امکان‌پذیر خواهد بود.
ارجاع ۴۸۸ پرونده به میانجیگران
قادری با اشاره به توسعه میانجیگری در استان گفت: میانجیگری نیز از روش‌های جایگزین رسیدگی قضایی است که در قانون آیین دادرسی کیفری و قانون جدید شوراهای حل اختلاف مورد توجه قرار گرفته و در پرونده‌های واجد شرایط قانونی می‌توان از این ظرفیت استفاده کرد.
وی افزود: با تعیین مرکز حل اختلاف قوه قضاییه به‌عنوان متولی ساماندهی این حوزه، اقدامات لازم برای جذب میانجیگر در استان انجام شد و تاکنون بیش از ۸۰ میانجیگر پس از طی مراحل قانونی و دریافت تأییدیه‌های لازم مشغول فعالیت هستند.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه با بیان اینکه در هفت ماه نخست سال جاری ۴۸۸ پرونده به میانجیگران ارجاع شده است، تصریح کرد: بخشی از این پرونده‌ها به صلح و سازش منتهی شده و در مواردی نیز که توافق حاصل نشده، گفت‌وگوها و رایزنی‌های میانجیگران با طرفین به روشن شدن ابعاد اختلاف و تسهیل تصمیم‌گیری مقام قضایی کمک کرده است.
افزایش میانگین سازش پرونده‌ها به ۵۵ درصد
قادری با اشاره به تغییر مأموریت شوراهای حل اختلاف بر اساس قانون جدید اظهار کرد: شوراهای حل اختلاف از زمان تشکیل در سال ۱۳۸۳ علاوه بر ایجاد سازش، در برخی پرونده‌ها صلاحیت رسیدگی و صدور رأی نیز داشتند، اما با اجرای قانون جدید، مأموریت این شوراها به موضوع صلح و سازش محدود شد.
وی با بیان اینکه شعب شوراهای حل اختلاف در استان متناسب با نوع فعالیت محاکم ساماندهی شده‌اند، افزود: این شعب در کنار محاکم صلح، خانواده، کیفری دو، حقوقی، اجرای احکام کیفری، زندان‌ها و دادگاه‌های تجدیدنظر فعالیت می‌کنند تا زمینه رسیدگی مناسب‌تر به اختلافات و ایجاد سازش فراهم شود.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه درباره آمار عملکرد شوراها گفت: در سال ۱۴۰۳ حدود ۳۳ درصد پرونده‌های ارجاعی به شوراهای حل اختلاف به سازش منتهی شد که این میزان در سال ۱۴۰۴ به حدود ۴۴ درصد رسید و در هفت ماه نخست سال جاری نیز میانگین سازش در استان ۵۵.۲۷ درصد بوده است.
قادری ادامه داد: برای سال ۱۴۰۴ دستیابی به میانگین ۴۰ درصد سازش در برنامه عملیاتی استان پیش‌بینی شده بود که این هدف محقق شد، همچنین برای سال جاری هدف‌گذاری ۴۵ درصدی در نظر گرفته شده بود، اما عملکرد هفت‌ماهه استان از عبور این میزان و دستیابی به بیش از ۵۵ درصد سازش حکایت دارد.
صدور پروانه برای یک‌هزار و ۲۰۰ صلح‌یار
وی با اشاره به نقش معتمدان و بزرگان محلی در حل اختلافات مردم اظهار کرد: فعالیت ریش‌سفیدان و افراد مورد اعتماد در میان مردم از گذشته وجود داشته، اما در برنامه هفتم توسعه و بر اساس ماده ۱۱۳، فعالیت صلح‌یاران در قالب یک ساختار قانونی مورد توجه قرار گرفته است.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه افزود: تاکنون برای بیش از یک‌هزار و ۲۰۰ صلح‌یار در استان پروانه فعالیت صادر شده و این افراد در قالب هیئت‌های سه‌نفره و پنج‌نفره ساماندهی شده‌اند.
قادری با بیان اینکه صلح‌یاران در کنار شوراهای حل اختلاف، کلانتری‌ها، مساجد، دانشگاه‌ها، مدارس، ادارات، اصناف، اتحادیه‌ها و اماکن مذهبی فعالیت می‌کنند، گفت: در نیمه دوم سال ۱۴۰۴ نیز هیئت‌های صلح و سازش متشکل از بازنشستگان نیروی انتظامی و مددکاران اجتماعی در کلانتری‌های مرکز استان مستقر شدند که در حل اختلافات و جلوگیری از ورود پرونده‌ها به مراحل قضایی نقش دارند.
وی درباره عملکرد صلح‌یاران عنوان کرد: طی پنج سال گذشته ۳۳ هزار و ۱۲۲ پرونده به این افراد ارجاع شده که ۱۶ هزار و ۱۳۱ پرونده به سازش منتهی شده است، همچنین در سال ۱۴۰۴ تعداد هفت هزار و ۱۶۱ پرونده و در هفت ماه نخست سال جاری سه هزار و ۳۸۴ پرونده به صلح‌یاران ارجاع شده است.
سازش در ۱۱ پرونده قتل طی هفت ماه
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه با اشاره به فعالیت شعب ویژه در پرونده‌های قتل اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های صلح و سازش، ورود بزرگان و معتمدان برای جلب رضایت اولیای دم و جلوگیری از اجرای حکم قصاص است که در این زمینه شعب ویژه شورای حل اختلاف و صلح‌یاران نقش‌آفرینی می‌کنند.
قادری افزود: در هفت ماه نخست سال جاری ۱۱ پرونده قتل که در معرض صدور حکم قصاص قرار داشتند، از طریق شعب ویژه شورای حل اختلاف به صلح و سازش منتهی شده‌اند و این موضوع با توجه به حساسیت پرونده‌ها و دشواری جلب رضایت خانواده‌های داغدار اهمیت زیادی دارد.
فعالیت کلینیک‌های صلح در ۵۲ مدرسه کرمانشاه
وی با اشاره به اقدامات ابتکاری معاونت حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه در زمینه ترویج فرهنگ سازش گفت: یکی از برنامه‌های شاخص این مجموعه راه‌اندازی کلینیک‌های صلح و سازش در مدارس است که با هدف آموزش مهارت‌های حل اختلاف و پیشگیری از شکل‌گیری تنش و درگیری میان دانش‌آموزان اجرا می‌شود.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه افزود: این طرح در سال ۱۴۰۳ با پنج مدرسه آغاز شد و در سال ۱۴۰۴ به ۱۷ مدرسه رسید، امسال نیز در ۵۲ مدرسه مرکز استان اجرا می‌شود و در شهرستان‌ها نیز متناسب با ظرفیت موجود اقدامات مشابهی در حال انجام است.
قادری ادامه داد: کارشناسان حقوقی و روان‌شناسی در این مدارس حضور پیدا می‌کنند و موضوعاتی مانند کنترل خشم، مدیریت احساسات، گذشت، بخشش، رضایت، فرهنگ عذرخواهی و حل مسالمت‌آمیز اختلافات از طریق گفت‌وگو را به دانش‌آموزان آموزش می‌دهند.
وی از برنامه‌ریزی برای برگزاری مسابقات دانش‌آموزی با محوریت صلح و سازش خبر داد و گفت: با توجه به بازخورد مثبت اجرای این طرح، در نظر داریم میان مدارس مشارکت‌کننده مسابقاتی برگزار کنیم و از گروه‌های برتر تقدیر شود.
دهیاران سفیران صلح در روستاهای کرمانشاه می‌شوند
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه یکی دیگر از برنامه‌های این مجموعه را تدوین طرح ملی روستای صلح عنوان کرد و افزود: در این طرح برای دهیاران نقش محوری در پیشگیری از اختلافات و توسعه فرهنگ سازش در روستاها در نظر گرفته شده و آن‌ها به‌عنوان سفیران صلح و سازش فعالیت خواهند کرد.
قادری با اشاره به اینکه این طرح برای تأیید و اجرای سراسری در دست پیگیری است، بیان کرد: در قالب آن هیئت‌های صلح و سازش با حضور معتمدان محلی، زنان و مردان مورد اعتماد روستا تشکیل می‌شوند تا اختلافات احتمالی را پیش از تبدیل شدن به درگیری و تشکیل پرونده قضایی شناسایی و برای حل آن‌ها اقدام کنند.
وی ادامه داد: اختلاف بر سر حدود زمین‌های کشاورزی و مسائل محلی از جمله مواردی است که گاهی زمینه‌ساز درگیری در روستاها می‌شود، بنابراین هیئت‌های پیش‌بینی‌شده در این طرح باید پیش از گسترش اختلاف وارد عمل شوند و با گفت‌وگو و میانجیگری زمینه توافق را فراهم کنند، همچنین پاسگاه‌های انتظامی به‌عنوان پشتیبان این هیئت‌ها در مواقع ضروری همکاری خواهند داشت.
سازش در یک‌هزار و ۹۵۶ پرونده با استفاده از ماده ۱۳
قادری با اشاره به ظرفیت ماده ۱۳ قانون شوراهای حل اختلاف اظهار کرد: این ماده امکان مراجعه شهروندان به شوراهای حل اختلاف را بدون تشکیل پرونده قضایی در دادگستری فراهم کرده است و افراد می‌توانند اختلافات حقوقی و مدنی و جرایم واجد شرایط قانونی را از این مسیر پیگیری کنند.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه افزود: در سال ۱۴۰۴ تعداد ۲۸۱ پرونده در قالب این ظرفیت مطرح شد و در هفت ماه نخست سال جاری نیز دو هزار و ۴۵۷ پرونده از این طریق مورد رسیدگی قرار گرفت که یک‌هزار و ۹۵۶ پرونده به صلح و سازش منتهی شد.
وی با بیان اینکه این ظرفیت می‌تواند از تشکیل پرونده‌های متعدد در دادگستری جلوگیری کند، گفت: توافق طرفین در قالب گزارش اصلاحی ثبت می‌شود و از ضمانت اجرای قانونی برخوردار است، بنابراین در صورت عمل نکردن طرفین به توافق، امکان اجرای آن از طریق اجرای احکام دادگستری وجود دارد.
استفاده از ظرفیت بزرگان و رسانه‌ها برای ترویج سازش
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه با اشاره به برگزاری همایش‌های مختلف با حضور سران قبایل، طوایف و معتمدان محلی اظهار کرد: هدف از این برنامه‌ها استفاده از ظرفیت اجتماعی بزرگان برای پیشگیری از اختلافات و حل‌وفصل دعاوی پیش از ورود به دستگاه قضایی است.
قادری افزود: همایش ملی صبر در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ با حضور مقامات کشوری و استانی و بیش از ۸۰۰ نفر از فعالان حوزه صلح و سازش برگزار شد که شناسایی ظرفیت‌های مردمی استان، معرفی تجربه‌های موفق کرمانشاه در سطح کشور و تقدیر از فعالان این عرصه از اهداف آن بود.
وی راه‌اندازی استودیوی صبر در ساختمان معاونت حل اختلاف را از دیگر اقدامات انجام‌شده دانست و گفت: این استودیو با هدف آگاهی‌بخشی به شهروندان درباره روش‌های جایگزین رسیدگی قضایی ایجاد شده و با همکاری صداوسیما، کارشناسان در برنامه‌های مختلف حضور پیدا می‌کنند و درباره ظرفیت‌های داوری، میانجیگری و صلح و سازش توضیح می‌دهند.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه همچنین به برگزاری دو همایش تخصصی داوری، تألیف دو جلد کتاب با موضوع صلح و سازش، تدوین کتاب روایت پیشرفت عملکرد سال ۱۴۰۴ و اجرای برنامه‌های فرهنگی و ورزشی برای کارکنان شوراهای حل اختلاف اشاره کرد.
قادری با بیان اینکه دو ایده ابتکاری استان شامل راه‌اندازی استودیوی صبر و ساماندهی شعب شورای حل اختلاف مورد تأیید مرکز حل اختلاف قوه قضاییه قرار گرفته است، افزود: این طرح‌ها به‌عنوان تجربه‌های موفق کرمانشاه برای استفاده سایر استان‌ها ابلاغ شده‌اند.
پیشگیری از اختلافات و کاهش پرونده‌های قضایی تنها بر عهده دستگاه قضایی نیست و رسانه‌ها نیز می‌توانند با اطلاع‌رسانی و تبیین آثار مثبت گذشت و سازش در این زمینه نقش‌آفرینی کنند.
قادری از آمادگی این معاونت برای همکاری با خبرگزاری‌ها و فعالان رسانه‌ای خبر داد و خاطرنشان کرد: خبرنگاران و مجموعه‌های رسانه‌ای نیز می‌توانند با اعلام آمادگی و ارائه درخواست، از ظرفیت صلح‌یاران برای حل اختلافات احتمالی و فعالیت در این حوزه استفاده کنند.