هر سال بیشترین آمار متوفیان (دست‌کم ۷۰ درصد) در استان اردبیل مربوط به مبتلایان بیماری‌های غیرواگیر است و بخش قابل توجهی از علت ابتلا به این بیماری‌ها به سبک زندگی ناسالم و عادت‌های غذایی نادرست برمی‌گردد. با توجه به تغییر سبک زندگی و رواج شب‌نشینی، بیدار شدن اول صبح و آماده شدن برای رفتن به مدرسه برای برخی دانش‌آموزان دشوار شده است و به طور معمول نخستین قربانی این شرایط، وعده غذایی مهمی مانند صبحانه است که از سوی والدین و دانش‌آموزان چندان جدی گرفته نمی‌شود.
برخی صبحانه را به صرف میان وعده‌ها در زنگ‌های تفریح موکول می‌کنند که در جریان آن به طور معمول انتخاب نوع خوراکی بر عهده دانش‌آموز گذاشته می‌شود و آن هم بیشتر به خوراکی‌های شیرین یا فاقد ارزش غذایی و گاه حتی ناسالم مانند چیپس، پفک، کیک، کلوچه و بیسکوییت محدود می‌شود. در مجموع می‌توان اذعان کرد که وعده غذایی صبحانه در میان بخش قابل توجهی از جمعیت دانش‌آموزی حذف می‌شود یا جدی گرفته نمی‌شود، در حالی که شکل‌گیری عادت‌های غذایی برای تغذیه سالم از همین دوران کودکی و نوجوانی آغاز می‌گردد.
یک متخصص تغذیه در این زمینه گفت: والدین باید فرزندان را به مصرف غذای سالم عادت دهند، به‌ویژه صبحانه کامل، سالم، مقوی و به‌هنگام؛ کودکان و نوجوانان نیم ساعت پس از برخاستن از خواب فرصت صرف صبحانه دارند و هرچه این موضوع به تاخیر بیفتد، خطر ابتلا به چاقی، اضافه وزن، کاهش حافظه و تمرکز در بین آنها افزایش می‌یابد.
دکتر مهسا مهاجری افزود: توصیه این است که صبحانه در خانه و به همراه والدین صرف شود و مادرها خوراک‌های مقوی را برای صبحانه در نظر بگیرند؛ چرا که مهمتر از مزه، نوع مواد دریافتی است و در این راستا استفاده از سبزی‌های تازه سرشار از آنتی‌کسیدان و سایر مواد مغزی می‌تواند به تامین انرژی، تقویت ایمنی بدن، کنترل اشتها و شادابی کودکان در طول روز منجر شود. وی بیان کرد: بسیار مهم است که کودکان در وعده صبحانه از سبزی یا میوه‌هایی مانند خیار، گوجه، کلم، فلفل دلمه به صورت خام یا بخارپز شده استفاده کنند؛ چرا که می‌تواند آنها را از ابتلا به بیماری‌های قلبی_عروقی مانند تصلب شرایین محافظت کند.
این متخصص تغذیه اضافه کرد: نیمی از بشقاب کودکان باید شامل سبزی‌ها باشد و در کنار آن پنیر، شیر، تخم‌مرغ گزینه‌های خوبی برای صبحانه هستند که با تامین پروتئین مورد نیاز بدن می‌توانند به کنترل اشتها، تقویت ایمنی بدن و حافظه کمک کنند.
وی عنوان کرد: با توجه به آغاز پخت نان کامل با همکاری دانشگاه علوم پزشکی اردبیل و فعالیت ۱۶ نانوایی تنها در مرکز استان، انتظار می‌رود والدین نسبت به خریداری و مصرف آن و آموزش کودکان به استفاده از نان کامل اقدام نمایند.
مهاجری گفت: نان کامل از آرد کاملی تهیه می‌شود که شامل گندم، جوانه گندم و سبوس است و مصرف آن می تواند ضمن بهبود عملکرد دستگاه گوارش به تقویت فلور میکروبی روده و پیشگیری از ابتلا به بسیاری از بیماری‌ها کمک کند و جلوی چاقی و اضافه وزن را که در استان شایع است، بگیرد.
وی تاکید کرد: با توجه به شیوع سرطان دستگاه گوارش در استان، باید کودکان را به مصرف نان کامل عادت دهیم؛ چرا که نان کامل می‌تواند ضمن کنترل اشتهای فرد به تامین پروتئین، افزایش سطح املاح و مواد معدنی در بدن منجر شود.
این متخصص تغذیه در مورد مصرف مداوم چای شیرین برای صبحانه تشریح کرد: غذاهای حاوی شکر یک تا ۲ ساعت پس از مصرف موجب افزایش اشتها می‌شود و همین امر یکی از عامل‌هایی است که موجب می‌شود فرد دوباره سراغ غذاهای ناسالم برود.
وی عنوان کرد: خانواده‌ها به‌جای چای شیرین می‌توانند از غذاهای محلی مانند خشیل و هورّا یا فرنی، خوراک لوبیا و عدس به عنوان صبحانه استفاده کنند تا هم مواد مورد نیاز بدن تامین گردد و هم بچه‌ها شاداب‌تر راهی مدرسه شوند؛ برای شیرین کردن غذا هم می‌توان به‌جای شکر از شیره‌های طبیعی خرما، انگور یا توت استفاده کرد.
مهاجری افزود: در هنگام حضور در مدرسه نیز بهتر است دانش‌آموزان در بین کلاس‌ها تغذیه‌ای به همراه داشته باشند که می‌تواند شامل نان کامل و پنیر همراه با خرما و شیر یا میوه‌ها و سبزی‌ها باشد تا هم جلوی گرسنگی را بگیرد و هم به حفظ شادابی و تمرکز کمک کند.
وی گفت: مصرف غذاهای حاوی شکر به‌ویژه در هنگام حضور در مدرسه توصیه نمی‌شود؛ زیرا هرچقدر مصرف انواع شیرینی، شکلات، کیک و بیسکوییت بیشتر باشد، ممکن است به صورت لحظه‌ای موجب افزایش قند خون شود اما از سوی دیگر موجب افزایش ترشح انسولین نیز می‌شود و در پی آن فرد پس از ساعتی دچار افت سطح قند خون، احساس گرسنگی و کاهش تمرکز می‌گردد.
این متخصص تغذیه با اشاره به نقش مواد خوراکی دارای شکر در بروز چاقی افزود: با توجه به عوارضی این دسته از خوراکی‌ها بهتر است که مصرف غذاهای حاوی شکر را به‌ویژه در وعده صبحانه برای کودکان محدود و برای تغذیه در هنگام حضور در مدرسه، آنها را با مواد مفید و مغزی جایگزین کنیم.
وی تاکید کرد: ممکن است بچه‌ها پس از بیدار شدن تمایلی به صرف صبحانه نداشته باشند که بهترین گزینه در این موارد ترکیب شیر و خرما است که کربوهیدرات، پروتئین، ویتامین و مواد معدنی مورد نیاز را تامین می‌کند و با بالا بردن قند خون موجب می‌شود تا فرد در ساعت‌های تحصیل خسته نشود.
مهاجری با تاکید بر آموزش کودکان گفت: باید همچون سایر موارد در بحث تغذیه نیز به کودکان آموزش دهیم، آنها را مجبور به خوردن نکنیم و به‌جای آن کودک را در خرید مواد اولیه و تهیه غذا دخیل کنیم تا به تدریج با غذا انس بگیرد.
افزون بر ۲۵۰ هزار دانش‌آموز در بیش از ۲ هزار و ۵۰۰ آموزشگاه با همکاری ۱۲ هزار معلم و مربی و ۶ هزار عامل اجرایی، اداری و خدماتی در استان اردبیل در حال تحصیل هستند.
استان اردبیل با ۱۲ شهرستان به مرکزیت اردبیل با جمعیت افزون بر یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفر در شمال غربی ایران همجوار با استان‌های آذربایجان‌شرقی، گیلان، زنجان و در همسایگی کشور جمهوری آذربایجان واقع شده است.