گروه اقتصادی – آناهیتا محب‌علی؛ بررسی داده‌های مرکز آمار ایران که مؤسسه Iran Open Data در ژوئیه (تیرماه) ۲۰۲۶ منتشر کرده، ابعاد افزایش بلندمدت قیمت مواد غذایی را نشان می‌دهد. بر اساس شاخص قیمت اقلام خوراکی در مناطق شهری، از اردیبهشت ۱۳۹۴ تا اردیبهشت ۱۴۰۵، شاخص قیمت روغن مایع بیش از ۷۰ برابر، مرغ نزدیک به ۵۷ برابر، تخم‌مرغ بیش از ۵۱ برابر، گوشت گوساله ۴۶ برابر و برنج ایرانی تقریباً ۴۲ برابر شده است.
فشار بر قیمت مواد غذایی در سال ۲۰۲۶ نیز ادامه داشته است. سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO) در هشدار قیمت مواد غذایی ایران در فوریه(بهمن‌ماه) ۲۰۲۶ گزارش داد که پس از افت ارزش ریال، قیمت خرده‌فروشی آرد گندم در بازار تهران طی یک ماه ۱۲۰ درصد و در مقایسه با سال قبل ۲۰۰ درصد افزایش یافته و به حدود ۵۲۰ هزار ریال برای هر کیلو رسیده است. قیمت برنج نیز نسبت به ژانویه ۲۰۲۴ حدود ۳۷۰ درصد بالاتر گزارش شد.
گرانی چگونه کیفیت سبد غذایی را تحت فشار می‌گذارد؟
اثر تورم مواد غذایی در ترکیب خرید خانوار نیز می‌تواند تغییر کند. وقتی گوشت، لبنیات، میوه و سایر اقلام مغذی گران‌تر می‌شوند، خانواده‌ها ممکن است مقدار خرید این محصولات را کاهش دهند، به گزینه‌های ارزان‌تر روی بیاورند یا مصرف برخی اقلام را به تعویق بیندازند.
یک پژوهش منتشرشده در نشریه Scientific Reports در ۴ مه(خردادماه) ۲۰۲۶، با بررسی ساختار امنیت غذایی خانوار‌های روستایی شهرستان گرگان، تورم را مهم‌ترین عامل اثرگذار در میان عوامل بررسی‌شده شناسایی کرد. این مطالعه با استفاده از نظر کارشناسان بخش عمومی و روش مدل‌سازی ساختاری انجام شده است.
هدررفت غذا؛ هزینه‌ای که در اقتصاد تورمی سنگین‌تر می‌شود
در یک گزارش منتشرشده در سال ۲۰۲۶ در نشریه Depiction of Health، پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی قم با مرور مطالعات و اسناد سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵، میزان هدررفت غذا در ایران را حدود ۵ میلیون تن در سال برآورد کرده‌اند.
این پژوهش، ضعف زیرساخت‌های نگهداری و زنجیره تأمین، شرایط اقلیمی، عوامل اقتصادی و اجتماعی و شیوه‌های نامناسب نگهداری و مصرف را از عوامل مؤثر بر هدررفت غذا معرفی می‌کند. همچنین، پژوهشگران به سردرگمی درباره تاریخ درج‌شده روی بسته‌بندی محصولات به‌عنوان یکی از عوامل رفتاری مرتبط با دورریز اشاره کرده‌اند.
سفره ایرانی؛ فشار هم‌زمان بر قیمت، تنوع و مصرف
افزایش چندبرابری شاخص قیمت اقلام خوراکی، جهش قیمت آرد و برنج در سال ۲۰۲۶ و برآورد چندمیلیون‌تنی هدررفت غذا، سه بُعد مرتبط از اقتصاد غذا در ایران را نشان می‌دهند: هزینه تأمین مواد غذایی، توان خانوار برای حفظ تنوع سبد خرید و منابعی که در زنجیره تولید تا مصرف از بین می‌روند.
در چنین شرایطی، کیفیت سفره را نمی‌توان تنها با میزان غذای خریداری‌شده سنجید؛ تنوع محصولات، ارزش تغذیه‌ای، سلامت مواد غذایی و توان خانواده برای جایگزین‌کردن محصول فاسدشده نیز اهمیت دارد. هرچه هزینه تأمین غذا افزایش پیدا کند، از دست رفتن مواد غذایی می‌تواند فشار بیشتری بر بودجه خانوار وارد کند.