در پی انتشار مطالبی در برخی سایت‌ها، کانال‌ها و صفحات فضای مجازی با عنوان «وام یارانه‌ای ۳۰ میلیونی برای خانوارها» و ادعای آغاز طرحی جدید برای پرداخت این تسهیلات به یارانه‌بگیران، بررسی منابع رسمی نشان می‌دهد چنین خبری با این عنوان، شرایط و سازوکاری که در مطالب منتشرشده عنوان شده، مورد تأیید مراجع رسمی نیست و انتشار آن به شکل فعلی می‌تواند موجب گمراهی مخاطبان شود.
بررسی انجام‌شده خبرکده نشان می‌دهد دو موضوع متفاوت در برخی مطالب اینترنتی با یکدیگر ترکیب شده‌اند: «اعتبار فراگیر ایرانیان» با سقف اعتباری ۳۰ میلیون تومان و «طرح خرید اعتباری خانوارهای یارانه‌بگیر». هیچ‌کدام از این دو، به معنای آغاز یک «وام نقدی یارانه‌ای ۳۰ میلیون تومانی برای خانوارها» با شرایطی که در خبرهای بی‌منبع منتشر شده، نیست.
خبری با عنوان «وام یارانه‌ای ۳۰ میلیونی» رسماً اعلام نشده است
در متن‌هایی که با عنوان وام یارانه‌ای ۳۰ میلیونی منتشر شده، معمولاً ادعا می‌شود خانوارهای واجد شرایط براساس دهک اقتصادی، وضعیت مالی و اطلاعات ثبت‌شده می‌توانند این وام را دریافت کنند؛ اما نکته قابل توجه این است که در این مطالب اغلب نام بانک عامل، شماره مصوبه یا بخشنامه، نرخ دقیق سود یا کارمزد، مدت مشخص بازپرداخت، مرجع ثبتنام و حتی تاریخ آغاز ثبتنام اعلام نمی‌شود.
این در حالی است که یک طرح تسهیلاتی رسمی بانکی باید دارای سازوکار مشخص، بانک یا نهاد اجراکننده، شیوه اعتبارسنجی، شرایط بازپرداخت و مسیر رسمی ثبت درخواست باشد.
بنابراین ادعای «آغاز طرح جدید وام یارانه‌ای ۳۰ میلیونی» در شکل منتشرشده فاقد مستند رسمی کافی است و نباید به عنوان یک وام جدید و قطعی دولت برای یارانه‌بگیران بازنشر شود.
پس اعتبار ۳۰ میلیون تومانی چیست؟
منشأ بخشی از این اشتباه احتمالاً طرح «اعتبار فراگیر ایرانیان» یا «افرا» است.
وزارت امور اقتصادی و دارایی درباره این طرح صراحتاً بر تفاوت «اعتبار» با تسهیلات رایج بانکی تأکید کرده است. وزیر اقتصاد نیز اعلام کرده که این طرح برای فراهم کردن دسترسی خانوارها به کارت اعتباری و اعتبار خرید طراحی شده و ماهیت آن با وام معمول بانکی تفاوت دارد.
در مراحل اعلام‌شده برای این طرح، سقف‌هایی تا حدود ۳۰ میلیون تومان مطرح شده است؛ اما این مبلغ را نمی‌توان صرفاً به دلیل همسان بودن عدد آن، «وام یارانه‌ای ۳۰ میلیونی» نامید. منابع منتشرشده درباره افرا نیز بر ماهیت اعتباری و خریدی این طرح تأکید کرده‌اند.
به عبارت ساده‌تر، وجود یک طرح اعتباری ۳۰ میلیون تومانی، سندی برای صحت ادعای پرداخت یک وام نقدی جدید ۳۰ میلیون تومانی به یارانه‌بگیران نیست.
طرح واقعی سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها چیست؟
موضوع دیگری که ممکن است باعث شکل‌گیری این خبر شده باشد، طرح رسمی «خرید اعتباری کالا» برای خانوارهای یارانه‌بگیر است.
سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها در شهریور ۱۴۰۵ برای مشارکت شرکت‌های واجد شرایط در اجرای این طرح فراخوان منتشر کرد. براساس اطلاعات اعلام‌شده، شرکت‌های مجری باید امکان تأمین اعتبار بدون سود معادل دو برابر مجموع یارانه نقدی ماهانه خانوار را فراهم کنند. بنابراین در این طرح نیز خبری از تعیین یک رقم ثابت ۳۰ میلیون تومانی به عنوان «وام یارانه‌ای» نیست.
پیش از آن نیز در فروردین ۱۴۰۵ طرح خرید اعتباری کالا و خدمات برای بخشی از خانوارها اعلام شده بود که سقف اعتبار آن حداکثر تا دو برابر یارانه نقدی ماهانه خانوار تعیین شده بود.
در نتیجه، «اعتبار خرید مبتنی بر یارانه» با «وام نقدی ۳۰ میلیون تومانی یارانه‌ای» دو مفهوم متفاوت هستند و نباید به جای یکدیگر استفاده شوند.
هشدار درباره اخبار وام یارانه در فضای مجازی
موضوع انتشار اخبار غیرواقعی درباره وام یارانه سابقه دارد. سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها پیش‌تر نیز درباره پیام‌ها و مطالب جعلی با موضوع دریافت وام با استفاده از یارانه هشدار داده و اعلام کرده بود ارتباط پیامکی این سازمان با مردم از طریق سرشماره رسمی YARANEH-IRI انجام می‌شود. گزارش‌های منتشرشده از این اطلاعیه نشان می‌دهد وعده‌های غیررسمی درباره دریافت وام با کارت یا حساب یارانه باید با احتیاط جدی بررسی شوند.
بنابراین شهروندان نباید صرفاً با مشاهده عباراتی نظیر «ثبتنام وام یارانه آغاز شد»، «وام بدون ضامن با یارانه»، «وام فوری برای دهک‌های پایین» یا «وام ۳۰ میلیونی خانوارها» اطلاعات بانکی و هویتی خود را در اختیار سایت‌ها و صفحات ناشناس قرار دهند.
رسانه‌های غیررسمی و صفحات مجازی مرجع اعلام تسهیلات دولتی نیستند
اخبار مربوط به یارانه، کالابرگ، تسهیلات دولتی و طرح‌های اعتباری باید از طریق دستگاه مسئول، پایگاه رسمی دولت، بانک مرکزی، وزارت امور اقتصادی و دارایی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها یا رسانه‌های رسمی و دارای هویت حرفه‌ای پیگیری شود.
کانال‌ها و صفحات مجازی ناشناس، رسانه‌های فاقد مجوز یا هویت مشخص و سایت‌هایی که بدون ذکر منبع رسمی اقدام به انتشار خبرهای مربوط به وام و یارانه می‌کنند، مرجع رسمی اعلام طرح‌های دولت نیستند. درج عباراتی مانند «براساس اطلاعات منتشرشده» یا «جزئیات به‌زودی اعلام می‌شود» نیز جایگزین سند، مصوبه یا اطلاعیه رسمی نمی‌شود.
البته صرف انتشار یک خبر نادرست در یک سایت، به تنهایی برای اعلام «فاقد مجوز بودن» آن رسانه کافی نیست و وضعیت مجوز هر رسانه باید به‌صورت مستقل از مراجع ذی‌صلاح استعلام شود.
نتیجه بررسی منابع رسمی این است که ادعای آغاز یک طرح عمومی با عنوان «وام یارانه‌ای ۳۰ میلیون تومانی برای خانوارها» به شکلی که در برخی مطالب اینترنتی مطرح شده، مورد تأیید رسمی نیست.
آنچه وجود دارد، طرح‌هایی از جنس «اعتبار خرید» است؛ از جمله طرح اعتبار فراگیر ایرانیان با سقف‌هایی تا ۳۰ میلیون تومان و طرح خرید اعتباری مرتبط با یارانه. وزارت اقتصاد نیز به‌صراحت میان «اعتبار» و «تسهیلات رایج بانکی» تفکیک قائل شده است.
از این رو، تبدیل این طرح‌ها به تیترهایی مانند «وام یارانه‌ای ۳۰ میلیونی برای خانوارها آغاز شد» یا القای اینکه یارانه‌بگیران اکنون می‌توانند برای یک وام نقدی جدید ۳۰ میلیون تومانی ثبتنام کنند، دقیق نیست و ماهیت واقعی طرح‌های رسمی را تحریف می‌کند.
مردم برای دریافت اطلاعات درباره هرگونه وام، اعتبار، یارانه یا کالابرگ باید فقط به اطلاعیه‌های دستگاه مسئول و منابع رسمی مراجعه کنند و به لینک‌های ثبتنام، کانال‌ها، صفحات مجازی و رسانه‌های بی‌هویت یا فاقد منبع معتبر اعتماد نکنند.