سیدرضا حسینی، رئیس باشگاه دانش‌پژوهان جوان در گفت‌و‌گو با خبرنگار گروه جامعه آنا در پاسخ به پرسشی درباره پیامد‌های احتمالی اختلال در زیرساخت‌های دیجیتال منطقه و تأثیر آن بر آموزش دانش‌آموزان اظهار کرد: تهدید زیرساخت‌های دیجیتال، به‌ویژه در شرایطی که بخش مهمی از فعالیت‌های آموزشی به اینترنت و ابزار‌های ارتباطی وابسته است، می‌تواند برای کشور‌های منطقه چالش‌های قابل توجهی ایجاد کند؛ چراکه در صورت بروز اختلال، دسترسی به امکانات و بستر‌های مورد نیاز برای تداوم فعالیت‌های آموزشی با مشکل مواجه می‌شود.
وی با اشاره به تفاوت ظرفیت کشور‌ها در مواجهه با آسیب‌های احتمالی زیرساختی افزود: میزان آسیب‌پذیری کشور‌ها در چنین شرایطی به میزان اتکای آنها به زیرساخت‌های فناورانه و همچنین برخورداری از ظرفیت‌های علمی، انسانی و بومی بستگی دارد. کشور‌هایی که توانمندی‌های خود را بیشتر بر امکانات خریداری‌شده از دیگر کشور‌ها استوار کرده‌اند، ممکن است در صورت آسیب دیدن این امکانات، با محدودیت‌های بیشتری در ادامه فعالیت‌های علمی و فناورانه روبه‌رو شوند.
آموزش بدون اینترنت؛ از کلاس‌های آنلاین تا مدرسه تلویزیونی
حسینی در ادامه درباره آمادگی نظام آموزشی ایران برای مواجهه با اختلال احتمالی در زیرساخت‌های دیجیتال و ضرورت پیش‌بینی راهکار‌های جایگزین برای ادامه تحصیل دانش‌آموزان تصریح کرد: آموزش و پرورش برای شرایط مختلف، از جمله موقعیت‌هایی که ممکن است برگزاری کلاس‌های حضوری را با مشکل مواجه کند یا دسترسی به اینترنت را تحت تأثیر قرار دهد، باید مسیر‌های جایگزین آموزش را در نظر داشته باشد.
وی با اشاره به ظرفیت‌های پیش‌بینی‌شده برای تداوم آموزش در کشور گفت: در صورت بروز شرایط اضطراری، امکان استفاده از کلاس‌های آنلاین، راه‌اندازی مدرسه تلویزیونی و بهره‌گیری از شیوه‌های دیگر انتقال محتوای آموزشی وجود دارد. حتی در شرایطی که دسترسی به بستر‌های ارتباطی با محدودیت مواجه شود، می‌توان از روش‌هایی مانند توزیع محتوای آموزشی در قالب لوح‌های فشرده برای رساندن مطالب درسی به دانش‌آموزان سراسر کشور استفاده کرد.
رئیس باشگاه دانش‌پژوهان جوان با تأکید بر اهمیت آمادگی برای سناریو‌های مختلف آموزشی افزود: تداوم آموزش دانش‌آموزان نباید صرفاً به یک بستر ارتباطی وابسته باشد. هرچه راهکار‌های جایگزین متنوع‌تر و آمادگی برای شرایط اضطراری بیشتر باشد، امکان کاهش وقفه در فرایند یادگیری نیز افزایش می‌یابد.
سرمایه اصلی ایران، استعداد‌های انسانی است
حسینی با اشاره به ظرفیت‌های علمی کشور اظهار کرد: نقطه قوت ایران همواره فراتر از زیرساخت‌های فیزیکی و فناورانه بوده و استعداد‌های انسانی، نخبگان و توانمندی‌های علمی، بخش مهمی از سرمایه کشور را تشکیل می‌دهند. زیرساخت‌ها در پیشبرد فعالیت‌های علمی نقش مهمی دارند، اما آنچه می‌تواند زمینه بازسازی و تداوم مسیر پیشرفت را فراهم کند، دانش و تخصصی است که در میان نیرو‌های انسانی کشور شکل گرفته است.
وی با بیان اینکه آسیب دیدن زیرساخت‌ها لزوماً به معنای توقف توان علمی یک کشور نیست، افزود: ممکن است بروز اختلال یا تخریب زیرساخت‌ها وقفه‌ای در برخی فعالیت‌ها ایجاد کند، اما ظرفیت علمی که در میان نخبگان و متخصصان شکل گرفته است، با آسیب دیدن تجهیزات و امکانات از بین نمی‌رود. این ظرفیت می‌تواند زمینه ازسرگیری فعالیت‌ها و بازسازی توانمندی‌های آسیب‌دیده را فراهم کند.
رئیس باشگاه دانش‌پژوهان جوان ادامه داد: در ارزیابی پیامد‌های احتمالی چنین تهدید‌هایی باید میان امکانات و تجهیزات از یک سو و دانش و استعداد انسانی از سوی دیگر تفاوت قائل شد. زیرساخت‌ها برای فعالیت‌های علمی ضروری هستند، اما پیشرفت علمی تنها به وجود تجهیزات وابسته نیست؛ نیروی انسانی متخصص و دانش انباشته‌شده نیز در این مسیر نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.
از ترور دانشمندان تا تهدید زیرساخت‌ها؛ علم با وقفه متوقف نمی‌شود
حسینی با اشاره به تجربه ترور دانشمندان هسته‌ای ایران و تأثیر آن بر روند فعالیت‌های علمی کشور بیان کرد: همان‌طور که ترور دانشمندان هسته‌ای نتوانست فرایند علمی و هسته‌ای ایران را متوقف کند، آسیب دیدن زیرساخت‌ها نیز به معنای پایان فعالیت‌های علمی کشور نخواهد بود.
وی افزود: ممکن است چنین اقداماتی در مقاطعی وقفه‌هایی ایجاد کند و روند برخی فعالیت‌ها را با دشواری مواجه سازد، اما هنگامی که دانش در میان نخبگان نهادینه شده و توان علمی در کشور شکل گرفته باشد، امکان ادامه مسیر و بازگشت به روند پیشرفت وجود دارد. نمی‌توان همه ظرفیت نخبگانی یک کشور را با آسیب زدن به چند زیرساخت یا حذف تعدادی از متخصصان از بین برد.
رئیس باشگاه دانش‌پژوهان جوان تأکید کرد: آنچه اهمیت دارد، استمرار جریان علمی و حفظ ظرفیت‌های انسانی است. زیرساخت‌ها می‌توانند در معرض آسیب قرار بگیرند و بازسازی آنها به زمان و منابع نیاز داشته باشد، اما دانش و استعداد‌هایی که در جامعه علمی شکل گرفته‌اند، ظرفیت لازم برای بازسازی و ازسرگیری فعالیت‌ها را در اختیار دارند.
آسیب به زیرساخت‌های دیجیتال؛ چالشی فراتر از تجهیزات
حسینی با اشاره به وابستگی فعالیت‌های آموزشی و علمی به امکانات ارتباطی و دیجیتال خاطرنشان کرد: زیرساخت‌های دیجیتال در دنیای امروز نقش مهمی در آموزش، ارتباطات و انتقال دانش دارند و آسیب دیدن آنها می‌تواند فعالیت‌های روزمره و روند یادگیری دانش‌آموزان را تحت تأثیر قرار دهد. از این رو، توجه به راهکار‌های جایگزین و افزایش آمادگی برای شرایطی که دسترسی به این امکانات محدود می‌شود، اهمیت زیادی دارد.
وی ادامه داد: در حوزه آموزش، باید امکان استفاده از روش‌های متنوع برای انتقال محتوا و تداوم یادگیری فراهم باشد تا دانش‌آموزان در صورت بروز اختلال در یک بستر ارتباطی، از ادامه تحصیل بازنمانند. استفاده از آموزش تلویزیونی و محتوای آموزشی قابل دسترس بدون اینترنت، از جمله راهکار‌هایی است که می‌تواند در شرایط اضطراری مورد توجه قرار گیرد.
رئیس باشگاه دانش‌پژوهان جوان در پایان با تأکید بر نقش استعداد‌های انسانی در تداوم پیشرفت علمی کشور گفت: ممکن است آسیب به زیرساخت‌ها روند برخی فعالیت‌ها را برای مدتی با وقفه مواجه کند، اما جریان علمی ایران متوقف نخواهد شد؛ زیرا سرمایه اصلی کشور، دانش و توانمندی نخبگانی است که می‌توانند مسیر پیشرفت را ادامه دهند و ظرفیت‌های آسیب‌دیده را دوباره احیا کنند.