فرض کنید دو خانواده در دو نقطه ایران، با درآمد‌های تقریباً مشابه، هر ماه برای خرید مایحتاج زندگی به فروشگاه می‌روند. هر دو با گرانی روبه‌رو هستند، اما یکی باید با سرعت بیشتری خودش را با قیمت‌های تازه هماهنگ کند. آمار نیمه اول سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد در روز‌های جنگ و محاصره دریایی، تجربه گرانی در همه استان‌ها یکسان نبوده است. بعضی استان‌ها خیلی بیشتر از بقیه زیر فشار قیمت‌ها رفته‌اند؛ و در صدر همه آنها، هرمزگان ایستاده است.
گرانی در مرز‌ها تندتر پیش رفت
در شش ماه اول امسال، تورم ماهانه در کل کشور به‌طور متوسط ۵.۰۷ درصد بود. اما در هشت استان، این عدد از ۵.۵ درصد هم بالاتر رفت. تمام این استان‌ها در مناطق مرزی قرار دارند؛ از ایلام و آذربایجان غربی گرفته تا بوشهر، کردستان و خوزستان.
ایلام و آذربایجان غربی با تورم ماهانه ۵.۷۶ درصدی در جایگاه بعدی قرار گرفتند. بوشهر با ۵.۷۵ درصد، کردستان با ۵.۷۰ درصد و گلستان با ۵.۶۷ درصد هم در همین گروه بودند. آذربایجان شرقی و خوزستان نیز تورم ماهانه ۵.۵۱ درصدی را ثبت کردند.
شاید اختلاف این اعداد در نگاه اول چندان زیاد به نظر نرسد. اما وقتی افزایش قیمت‌ها ماه‌به‌ماه تکرار می‌شود، همین فاصله هم می‌تواند خودش را در هزینه خرید‌های روزمره نشان دهد. خانواده‌ای که هر ماه با افزایش سریع‌تر قیمت مواد غذایی، پوشاک یا دیگر اقلام مصرفی روبه‌روست، برای حفظ همان سطح زندگی قبلی به پول بیشتری نیاز دارد.
البته این آمار به‌تنهایی نمی‌گوید محاصره دریایی دقیقاً چه سهمی در گرانی هر استان داشته است. اما نشان می‌دهد در نیمه اول سال، همزمان با جنگ و محدودیت‌های دریایی، فشار تورمی در بخش مهمی از استان‌های مرزی بیشتر از میانگین کشور بوده است.
هرمزگان؛ رکورد گرانی در استانی که دخلش به خرجش نمی‌رسید
فاصله هرمزگان با بقیه استان‌ها از این هم بیشتر است. متوسط تورم ماهانه این استان در نیمه اول سال به ۶.۴۷ درصد رسید؛ یعنی تنها استانی بود که میانگین تورم ماهانه‌اش از ۶ درصد عبور کرد. تورم نقطه‌به‌نقطه هرمزگان هم به ۱۱۳ درصد رسید؛ به زبان ساده، سطح عمومی قیمت‌ها در مقایسه با ماه مشابه سال قبل، به‌طور متوسط ۱۱۳ درصد بالاتر بود.
اما ماجرای هرمزگان فقط به رکورد گرانی امسال مربوط نمی‌شود. این استان در سال ۱۴۰۴، طبق آمار بودجه خانوار مرکز آمار، تنها استانی بود که متوسط درآمد خانوارهایش از متوسط هزینه‌های آنها کمتر بود. یعنی خانوار‌های هرمزگانی حتی پیش از جنگ هم با وضعیتی روبه‌رو بودند که در آن دخل متوسط خانواده به خرجش نمی‌رسید.
حالا تصور کنید چنین خانواده‌ای با موج تازه‌ای از گرانی روبه‌رو شود. وقتی درآمد از قبل کفاف هزینه‌ها را نمی‌دهد، بالا رفتن قیمت‌ها می‌تواند خانواده را ناچار کند از بعضی خرید‌ها بزند، سراغ پس‌انداز‌های سال‌های قبلش برود یا هزینه‌های دیگری را عقب بیندازد. البته آمار تورم به‌تنهایی نمی‌گوید هر خانواده دقیقاً کدام راه را انتخاب کرده؛ اما کنار هم گذاشتن وضعیت درآمد و هزینه هرمزگان با رکورد تورمی آن، تصویر روشن‌تری از فشار اقتصادی بر مردم این استان می‌دهد.
در سوی دیگر جدول، تهران با متوسط تورم ماهانه ۴.۷۵ درصدی پایین‌تر از میانگین کشور قرار گرفت و در انتها کمترین رقم متعلق به خراسان جنوبی بود.
در نهایت، داده‌های نیمه اول سال نمی‌تواند به تنهایی چه چیزی عامل تمام این تفاوت‌ها بوده‌اند. برای فهمیدن دلیل دقیق اختلاف‌ها، باید مسیر‌های تأمین کالا، هزینه حمل‌ونقل و تغییر قیمت گروه‌های مختلف کالا و خدمات را هم بررسی کرد. اما یک نکته در آمار‌ها به‌روشنی دیده می‌شود: در ماه‌هایی که زندگی اقتصادی مردم با جنگ و محدودیت‌های دریایی و تجارت ایران گره خورده بود، بسیاری از استان‌های مرزی تورمی بالاتر از میانگین کشور را تجربه کردند و هرمزگان بیش از همه استان‌ها با گرانی روبه‌رو شد.
