مستمری حداقل‌بگیران تأمین اجتماعی در سال ۱۴۰۵ با افزایش ۶۰ درصدی به ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار و ۵۵۰ تومان رسیده، اما بخشی از بازنشستگان همچنان از فشار هزینه‌های معیشت و درمان گلایه دارند. کمک حدود ۷۱۶ هزار تومانی «حفظ قدرت خرید» امسال از فیش‌ها کنار رفته و مزایایی مانند مسکن و کمک‌معیشت نیز بدون افزایش نسبت به سال قبل پرداخت می‌شوند.
افزایش حقوق سال ۱۴۰۵ اگرچه رقم مستمری حداقل‌بگیران تأمین اجتماعی را بالا برده، اما پرونده معیشت بازنشستگان همچنان بسته نشده است.
هزینه‌های خوراک، مسکن، دارو و درمان از یک سو و ثابت ماندن بخشی از مزایای جانبی از سوی دیگر باعث شده بخش قابل توجهی از جامعه بازنشستگی همچنان بر لزوم تقویت حمایت‌های معیشتی تأکید داشته باشد.
این موضوع برای حداقل‌بگیران اهمیت بیشتری دارد؛ گروهی که درآمد ماهانه آنها عمدتاً به مستمری وابسته است و افزایش هزینه‌های ناگهانی، به‌ویژه در بخش درمان، می‌تواند بخش بزرگی از بودجه خانوارشان را مصرف کند.
حقوق حداقل‌بگیران بازنشسته در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
طبق اعلام رسمی سازمان تأمین اجتماعی، مستمری حداقل‌بگیران در سال ۱۴۰۵ نسبت به سال گذشته ۶۰ درصد افزایش یافته و اصل مستمری این گروه به:
۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار و ۵۵۰ تومان
رسیده است.
برای بازنشستگان سایر سطوح نیز افزایش ۴۵ درصدی به اضافه مبلغ ثابت حدود یک میلیون و ۵۵۸ هزار تومان اعمال شده است.
اما نکته مهم این است که این درصدها به اصل مستمری مربوط می‌شوند و لزوماً به معنای افزایش ۶۰ درصدی کل مبلغی نیستند که هر بازنشسته در حساب خود دریافت می‌کند.
مزایا، کسورات و وضعیت هر مستمری‌بگیر می‌تواند رقم خالص دریافتی را تغییر دهد.
متناسب‌سازی بازنشستگان به کجا رسید؟
بر خلاف برخی مطالب منتشرشده در فضای رسانه‌ای، ۳۰ درصد مرحله پایانی متناسب‌سازی در سال ۱۴۰۵ معطل نمانده است.
برنامه قانونی متناسب‌سازی به این صورت اجرا شده است:
- سال ۱۴۰۳: ۴۰ درصد
- سال ۱۴۰۴: ۳۰ درصد
- سال ۱۴۰۵: ۳۰ درصد پایانی
سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده مرحله سوم در احکام سال جاری اعمال شده و فرآیند سه‌ساله متناسب‌سازی به پایان رسیده است.
بنابراین اگر بازنشسته‌ای در حکم خود نسبت به نحوه محاسبه متناسب‌سازی اعتراض دارد، موضوع باید به محاسبات فردی حکم او مربوط باشد، نه اجرا نشدن مرحله سوم برای کل جامعه بازنشستگان.
چرا ۷۱۶ هزار تومان از فیش حداقل‌بگیران حذف شد؟
یکی از اصلی‌ترین نقاط اختلاف در سال جاری به مبلغ موسوم به «حفظ قدرت خرید» بازمی‌گردد.
این کمک در سال ۱۴۰۳ برای حمایت از حداقل‌بگیران و افرادی که مبلغ متناسب‌سازی آنها پایین بود در نظر گرفته شد و رقم آن برای برخی مشمولان حدود ۷۱۶ هزار تومان بود.
پرداخت این مبلغ در سال ۱۴۰۴ نیز ادامه یافت، اما در سال ۱۴۰۵ متوقف شد.
تأمین اجتماعی علت آن را نبود مجوز قانونی جدید در بودجه سال جاری اعلام کرده است؛ به این معنا که حکم قانونی پرداخت این کمک در بودجه ۱۴۰۵ تکرار نشده و در نتیجه سازمان مجوز ادامه آن را ندارد.
آیا ۷۱۶ هزار تومان دوباره به فیش بازنشستگان برمی‌گردد؟
تا امروز تصمیم رسمی برای بازگشت این مبلغ صادر نشده است.
مطالبه برای برقراری دوباره «حفظ قدرت خرید» از سوی بخشی از تشکل‌های بازنشستگی همچنان مطرح است، اما میان مطالبه و تصویب یک پرداخت جدید تفاوت وجود دارد.
برای بازگشت این ردیف، باید مجوز قانونی و منابع مالی آن مشخص شود.
بنابراین در شرایط فعلی، خبرهایی با عنوان «بازگشت قطعی ۷۱۶ هزار تومان به فیش بازنشستگان» مستند رسمی ندارند.
حق مسکن و کمک‌معیشت بازنشستگان حذف نشده است
بخشی از ابهام‌ها به این تصور مربوط می‌شود که تمام مزایای جانبی بازنشستگان حذف شده‌اند.
این برداشت صحیح نیست.
سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده کمک‌هزینه مسکن و کمک به تأمین معیشت همچنان پرداخت می‌شوند، اما رقم آنها در سال ۱۴۰۵ افزایش نیافته است.
مبالغ فعلی عبارت‌اند از:
- کمک‌هزینه مسکن: ۲۷۰ هزار تومان در ماه
- کمک به تأمین معیشت: ۶۰۰ هزار تومان در ماه
بنابراین مسئله اصلی، حذف این دو مزیت نیست، بلکه ثابت ماندن مبلغ آنها در شرایط افزایش هزینه‌های زندگی است.
حق اولاد بازنشستگان چقدر است؟
کمک‌هزینه اولاد نیز برای مشمولان برقرار است.
سازمان تأمین اجتماعی مبلغ کمک‌هزینه اولاد بازنشستگان و ازکارافتادگان غیردولتی را برای هر فرزند یک میلیون و ۷۱۹ هزار و ۳۷۶ تومان اعلام کرده است.
برای گروه‌های دولتی مشمول مقررات متفاوت، رقم دیگری در نظر گرفته شده است.
این موضوع نیز نشان می‌دهد همه مزایای فیش بازنشستگان حذف نشده‌اند و باید وضعیت هر آیتم جداگانه بررسی شود.
فشار اصلی حداقل‌بگیران فقط از حقوق نیست
برای بسیاری از بازنشستگان، هزینه درمان به یکی از مهم‌ترین بخش‌های مخارج ماهانه تبدیل شده است.
افزایش سن معمولاً نیاز به دارو، آزمایش، خدمات پزشکی و مراقبت‌های مستمر را بیشتر می‌کند و هر نقص در پوشش بیمه‌ای می‌تواند به هزینه مستقیم برای بازنشسته تبدیل شود.
در نشست‌های اخیر تشکل‌های بازنشستگی نیز اجرای کامل تعهدات درمانی و حل مشکلات بیمه‌های تکمیلی از مطالبات اصلی بوده است.
ماده ۵۴ قانون تأمین اجتماعی، ارائه خدمات درمانی به بیمه‌شدگان و مستمری‌بگیران را در چارچوب تکالیف سازمان تعریف کرده، اما دامنه و کیفیت دسترسی به خدمات همچنان یکی از موضوعات مورد مطالبه بازنشستگان است.
وام بازنشستگان تأمین اجتماعی چه وضعیتی دارد؟
تسهیلات قرض‌الحسنه نیز یکی از ابزارهای حمایتی است، اما به دلیل تعداد بالای بازنشستگان، همه متقاضیان به‌طور همزمان امکان دریافت آن را ندارند.
سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده در سال گذشته بیش از ۱۰۳ هزار فقره وام ۵۰ میلیون تومانی با کارمزد چهار درصد پرداخت شده است. بازپرداخت این تسهیلات ۲۴ ماهه بوده و اقساط از مستمری کسر می‌شود.
برای سال ۱۴۰۵ نیز برنامه افزایش تعداد تسهیلات مطرح شده و تأمین اجتماعی از پیش‌بینی پرداخت حدود ۳۴۰ هزار فقره وام قرض‌الحسنه خبر داده است.
با این حال، تعداد بیش از پنج میلیون نفری بازنشستگان و مستمری‌بگیران نشان می‌دهد حتی این تعداد وام نیز تنها بخشی از جامعه هدف را پوشش می‌دهد.
بیش از ۵ میلیون بازنشسته و مستمری‌بگیر زیر پوشش تأمین اجتماعی
تأمین اجتماعی در حال حاضر حدود ۵.۲ میلیون بازنشسته و مستمری‌بگیر را تحت پوشش دارد.
همین گستردگی جمعیت باعث می‌شود هر تغییر کوچک در حقوق یا مزایا، بار مالی بسیار بزرگی برای سازمان ایجاد کند.
از سوی دیگر، افزایش هزینه‌های زندگی باعث شده حتی رشد اسمی مستمری نیز لزوماً به معنای افزایش مشابه قدرت خرید نباشد.
به همین دلیل مسئله بازنشستگان فقط درصد افزایش سالانه نیست؛ ترکیب حقوق پایه، مزایای جانبی، خدمات درمانی و دسترسی به تسهیلات در کنار یکدیگر تعیین می‌کند دریافتی واقعی فرد چه اندازه از هزینه‌های زندگی را پوشش می‌دهد.
حداقل‌بگیران امروز چه دریافت می‌کنند؟
بر اساس آخرین اطلاعات رسمی در سال ۱۴۰۵:
اصل مستمری حداقل‌بگیر: حدود ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان
افزایش سالانه: ۶۰ درصد نسبت به سال قبل
متناسب‌سازی: مرحله سوم و پایانی اجرا شده است
کمک حفظ قدرت خرید حدود ۷۱۶ هزار تومان: در سال ۱۴۰۵ پرداخت نمی‌شود
کمک‌هزینه مسکن: ۲۷۰ هزار تومان
کمک معیشت: ۶۰۰ هزار تومان
حق اولاد: برای هر فرزند مشمول حدود یک میلیون و ۷۱۹ هزار تومان
این ارقام بسته به وضعیت خانوادگی، سابقه بیمه، نوع مستمری و کسورات هر فرد می‌تواند باعث تفاوت در مبلغ نهایی فیش شود.
آیا حمایت جدیدی برای حداقل‌بگیران در راه است؟
در حال حاضر، مطالبه برای تقویت مزایای معیشتی، افزایش دسترسی به وام و بهبود خدمات درمانی ادامه دارد، اما نباید این درخواست‌ها را با تصمیم قطعی دولت یا تأمین اجتماعی یکی دانست.
مهم‌ترین موضوعی که هنوز تعیین تکلیف تازه‌ای برای آن اعلام نشده، همان بازگشت کمک حفظ قدرت خرید است.
تا زمانی که مجوز قانونی جدیدی صادر نشود، این مبلغ به فیش بازنشستگان بازنمی‌گردد.
در مقابل، اصل مستمری سال ۱۴۰۵ و مرحله سوم متناسب‌سازی اجرا شده و مزایایی مانند مسکن، معیشت و حق اولاد نیز برای مشمولان برقرار است.
در نتیجه، مسئله اصلی حداقل‌بگیران در نیمه دوم سال ۱۴۰۵ نه انتظار برای اجرای مرحله سوم متناسب‌سازی، بلکه حفظ قدرت خرید مستمری فعلی در برابر هزینه‌های زندگی و تقویت مزایای جانبی و درمانی است.