هاوال H۹ یکی از جدیدترین شاسی بلندهای وارداتی گروه بهمن که جدا از بحث های فنی، قابلیت های آفرودی فراوانی دارد.
بازار خودروهای دو دیفرانسیل ایران سال‌ها است که تحت تأثیر نام‌هایی مانند تویوتا لندکروزر و نیسان پاترول قرار دارد. خودروهایی که با وجود سن بالا، همچنان برای سفرهای خارج جاده، مسیرهای کوهستانی و طبیعت‌گردی جدی مورد توجه هستند. در چنین شرایطی، ورود آفرودرهای جدید با امکانات بیشتر و فناوری‌های به‌روزتر، پرسش مهمی را مطرح می‌کند: آیا می‌توان خودرویی مانند هاوال H۹ را جایگزین نمونه‌های قدیمی ژاپنی کرد یا هنوز هم آفرودرهای باسابقه بازار ایران مزایای خاص خود را دارند؟
هاوال H۹ از آن جهت اهمیت دارد که برخلاف بسیاری از کراس‌اوورهای جدید، صرفاً برای ظاهر خشن و ارتفاع بیشتر از سطح زمین طراحی نشده است. این خودرو از شاسی مستقل، سامانه چهارچرخ محرک و دنده کمک بهره می‌برد؛ ویژگی‌هایی که آن را در دسته آفرودرهای واقعی قرار می‌دهند. با این حال، شباهت در ساختار کلی به معنای برابری کامل توانایی‌ها، دوام یا هزینه نگهداری نیست.
هاوال H۹؛ آفرود با ساختار مدرن
هاوال H۹ از محصولات برند هاوال، زیرمجموعه گروه گریت‌وال موتورز چین، است. این خودرو در نسل‌ها و بازارهای مختلف با مشخصات فنی متفاوتی عرضه شده، اما نسخه‌های بنزینی جدید آن معمولاً به موتور چهارسیلندر ۲ لیتری توربوشارژ مجهز هستند. در یکی از نسخه‌های جدید، این پیشرانه حدود ۲۱۸ اسب بخار قدرت و ۳۸۰ نیوتن‌متر گشتاور تولید می‌کند و نیروی خود را از طریق گیربکس اتوماتیک هشت‌سرعته به سامانه چهارچرخ محرک می‌رساند.
وجود گشتاور قابل توجه در دورهای پایین و میانی موتور، در حرکت روی مسیرهای ناهموار اهمیت دارد. با این حال، در رانندگی آفرودی تنها میزان گشتاور موتور تعیین‌کننده نیست؛ ضرایب دنده کمک، نحوه توزیع نیرو، کنترل کشش، قابلیت قفل دیفرانسیل و مقاومت مجموعه انتقال قدرت نیز نقش مهمی دارند.
هاوال H۹ در نسخه‌های مجهز به سامانه چهارچرخ محرک پیشرفته، از حالت‌های رانندگی متناسب با شرایطی مانند شن، گل و برف بهره می‌برد. این تنظیمات می‌توانند کنترل خودرو را برای راننده آسان‌تر کنند، اما عملکرد واقعی آن‌ها به نوع سامانه انتقال قدرت و تجهیزات همان نسخه بستگی دارد. بنابراین، پیش از ارزیابی توانایی یک H۹ مشخص، باید وجود دنده کمک سنگین و تجهیزات مربوط به قفل دیفرانسیل در همان نمونه بررسی شود.
شاسی مستقل؛ وجه اشتراک مهم با لندکروزر و پاترول
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های هاوال H۹، استفاده از شاسی مستقل یا نردبانی است. در این ساختار، بدنه روی یک شاسی جداگانه قرار می‌گیرد؛ معماری‌ای که در بسیاری از آفرودرهای سنتی مانند لندکروزر سری ۸۰ و نیسان پاترول Y۶۱ نیز دیده می‌شود.
شاسی مستقل برای حرکت در مسیرهای ناهموار مزایایی دارد. این ساختار می‌تواند بارهای ناشی از پیچش بدنه و ضربات مسیر را بهتر مدیریت کند و برای خودروهایی که قرار است در شرایط دشوار حرکت کنند، مبنای مناسبی فراهم می‌آورد. البته کیفیت طراحی، استحکام قطعات و نحوه توزیع نیرو نیز در دوام نهایی مؤثرند و صرف وجود شاسی نردبانی، تضمین‌کننده برتری یک خودرو نیست.
تفاوت اصلی در اینجا، قدمت طراحی و سطح فناوری است. هاوال H۹ با سامانه‌های کنترلی جدیدتر و تجهیزات الکترونیکی بیشتر عرضه شده، درحالی‌که بسیاری از لندکروزرها و پاترول‌های قدیمی از ساختارهای ساده‌تر و متناسب با فناوری زمان خود استفاده می‌کنند. همین تفاوت می‌تواند در استفاده روزمره به نفع H۹ باشد، اما در سفرهای دور از مراکز تعمیراتی، سادگی فنی و آشنایی تعمیرکاران با خودروهای قدیمی همچنان اهمیت دارد.
سیستم تعلیق؛ تفاوتی مهم در مسیرهای سنگلاخی
سیستم تعلیق هاوال H۹ نیز از ویژگی‌هایی است که باید در مقایسه با آفرودرهای ژاپنی بررسی شود. در نسخه‌های شناخته‌شده این خودرو، تعلیق جلو از نوع مستقل با جناغی دوبل و تعلیق عقب از نوع محور یکپارچه با ساختار چنداتصالی است. این ترکیب تلاش می‌کند میان کنترل بدنه، راحتی سرنشینان و قابلیت حرکت در مسیرهای ناهموار تعادل برقرار کند.
در مقابل، نیسان پاترول Y۶۱ در بخش جلو و عقب از محورهای یکپارچه استفاده می‌کند؛ ساختاری که در آفرود سنگین و حرکت روی موانع بزرگ می‌تواند به حفظ تماس چرخ‌ها با سطح زمین کمک کند. لندکروزر نیز بسته به نسل متفاوت است؛ برای مثال، سری ۸۰ از محورهای یکپارچه در هر دو بخش استفاده می‌کند، اما در سری ۱۰۰ تعلیق جلو مستقل و عقب یکپارچه است.
این تفاوت نشان می‌دهد که نمی‌توان تمام لندکروزرها را از نظر تعلیق در یک گروه قرار داد. تعلیق مستقل جلوی H۹ می‌تواند در جاده و مسیرهای ناهموار با سرعت متوسط، سواری کنترل‌شده‌تری فراهم کند، اما در آفرود سنگین، میزان حرکت محورها، ارتفاع زیر خودرو، زاویه ورود و خروج و کیفیت لاستیک‌ها نیز تعیین‌کننده‌اند.
از طرف دیگر، محور یکپارچه در خودروهای قدیمی‌تر ممکن است برای برخی مسیرهای سنگلاخی و استفاده‌های تخصصی مزیت داشته باشد. با این حال، عملکرد نهایی به وضعیت کمک‌فنرها، فنرها، بوش‌ها و اصلاحات احتمالی خودرو نیز وابسته است.
قوای محرکه؛ موتور توربو در برابر پیشرانه‌های حجیم ژاپنی
یکی از تفاوت‌های اساسی هاوال H۹ با بسیاری از آفرودرهای قدیمی بازار ایران، نوع پیشرانه آن است. موتور ۲ لیتری توربوشارژ H۹ با وجود حجم کمتر، گشتاور قابل توجهی تولید می‌کند و در کنار گیربکس هشت‌سرعته می‌تواند برای استفاده جاده‌ای و مسیرهای خارج جاده عملکرد مناسبی داشته باشد.
در مقابل، لندکروزرهای قدیمی با موتورهای متنوعی عرضه شده‌اند؛ از جمله پیشرانه ۴.۷ لیتری V۸ بنزینی در سری ۱۰۰ و موتورهای شش‌سیلندر بنزینی یا دیزلی در برخی نسخه‌ها. نیسان پاترول نیز در نسل Y۶۱ با موتورهای مختلفی مانند نمونه‌های ۴.۲ لیتری و ۴.۸ لیتری بنزینی یا دیزلی شناخته می‌شود.
موتورهای حجیم‌تر این خودروها لزوماً در همه شرایط قوی‌تر یا کم‌مصرف‌تر نیستند، اما ویژگی‌های گشتاوردهی و واکنش آن‌ها با موتور توربوشارژ جدید تفاوت دارد. در موتور توربو، فشار بوست، دمای کاری و کیفیت سرویس اهمیت زیادی دارند؛ در مقابل، پیشرانه‌های قدیمی‌تر نیز با وجود شهرت برخی نسخه‌ها به دوام بالا، در صورت فرسودگی یا نگهداری نامناسب می‌توانند هزینه‌های سنگینی ایجاد کنند.
در نتیجه، مقایسه درست باید بر اساس نسخه دقیق موتور، گیربکس، وضعیت فنی و نوع استفاده انجام شود، نه صرفاً حجم موتور یا شهرت برند.
هزینه نگهداری و دوام؛ برگ برنده هنوز مشخص نیست
در بازار ایران، توانایی آفرودی تنها یکی از معیارهای انتخاب است. دسترسی به قطعات، تجربه تعمیرکاران، امکان تعمیر در شهرهای کوچک و هزینه نگهداری نیز اهمیت زیادی دارد. لندکروزر و پاترول‌های قدیمی در این زمینه از سابقه طولانی حضور در ایران بهره می‌برند و بسیاری از تعمیرکاران با ساختار فنی آن‌ها آشنایی دارند؛ هرچند کمیابی بعضی قطعات، قیمت بالای لوازم اصلی و فرسودگی خودروهای قدیمی می‌تواند هزینه مالکیت را افزایش دهد.
هاوال H۹ از فناوری جدیدتری برخوردار است، اما موتور توربوشارژ و تجهیزات الکترونیکی و کنترلی بیشتر، نیاز به عیب‌یابی تخصصی و دسترسی به قطعات مناسب را پررنگ‌تر می‌کنند. در یک خودروی جدیدتر، سالم‌بودن سامانه چهارچرخ محرک، عملگرهای دنده کمک و تجهیزات الکترونیکی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بروز اختلال در این بخش‌ها ممکن است بدون عیب‌یابی تخصصی به‌سادگی برطرف نشود.
از سوی دیگر، نمی‌توان صرفاً به دلیل قدیمی‌بودن یک لندکروزر یا پاترول، آن را کم‌دوام دانست یا هاوال H۹ را به دلیل جدیدتر بودن، خودرویی کم‌دردسرتر فرض کرد. سابقه سرویس، میزان کارکرد واقعی، کیفیت تعمیرات و نحوه استفاده مالک قبلی، در تصمیم خرید نقش اساسی دارند.
آیا هاوال H۹ جایگزین آفرودرهای قدیمی ژاپنی می‌شود؟
هاوال H۹ نشان می‌دهد که بازار آفرودرها در حال ورود به مرحله‌ای تازه است؛ مرحله‌ای که در آن شاسی مستقل و توانایی حرکت خارج جاده با امکانات رفاهی، سامانه‌های کنترلی جدید و گیربکس‌های مدرن ترکیب می‌شوند. این خودرو می‌تواند برای خریدارانی که به دنبال یک آفرودر جدیدتر با قابلیت استفاده روزمره و سفرهای طبیعت‌گردی هستند، گزینه‌ای قابل بررسی باشد.
با این حال، لندکروزر و پاترول‌های سالم هنوز هم ارزش خرید دارند؛ به‌خصوص نمونه‌هایی که سابقه نگهداری مشخص، شاسی سالم و قوای محرکه بدون ایراد دارند. این خودروها علاوه بر توانایی‌های آفرودی، از سابقه طولانی حضور در ایران و شناخت فنی گسترده‌تری برخوردارند؛ امتیازهایی که نباید نادیده گرفته شوند.
در نهایت، هاوال H۹ را بهتر است نه جایگزین قطعی آفرودرهای قدیمی ژاپنی، بلکه نماینده نسلی جدید از خودروهای شاسی‌مستقل بدانیم که به‌تازگی در بازار ایران بیشتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. اگر عرضه، خدمات فنی و تأمین قطعات آن تثبیت شود، این خودرو می‌تواند به‌تدریج جایگاه خود را در بازار پیدا کند؛ بازاری که همچنان برای نمونه‌های سالم لندکروزر و پاترول نیز ارزش و تقاضای قابل توجهی قائل است.