به نقل از ایلنا از وزارت بهداشت، حسن نوری ساری با اشاره به اهمیت پیشگیری از مسمومیت‌ها، اظهار کرد: در برخی حوزه‌های سلامت، کاهش خطرات و درمان بیماری‌ها به اقدامات پیچیده، هزینه‌های بالا و برنامه‌ریزی بلندمدت نیاز دارد؛ اما در زمینه بسیاری از مسمومیت‌ها می‌توان با رعایت چند نکته ساده، از بروز حوادث و مرگ‌ومیر ناشی از آن‌ها جلوگیری کرد.
وی با اشاره به آمار مسمومیت‌های دارویی و شیمیایی، افزود: به‌طور متوسط، ماهانه حدود ۱۰ هزار مصدوم ناشی از مسمومیت‌های دارویی و شیمیایی با خدمات اورژانس مواجه هستند. اگرچه این آمار در مقایسه با حجم کلی عملیات اورژانس ۱۱۵ ممکن است چندان بالا به نظر نرسد، اما از آنجا که بسیاری از این موارد قابل پیشگیری هستند، اهمیت ویژه‌ای دارند.
نوری ساری تأکید کرد: با برنامه‌ریزی منظم، آموزش و اطلاع‌رسانی مؤثر به مردم می‌توان از بخش قابل توجهی از این حوادث جلوگیری کرد و در کنار پیشگیری، با افزایش آگاهی عمومی و تشخیص به‌موقع، روند درمان بیماران را نیز بهبود بخشید.
افزایش برخی مسمومیت‌ها در فصل‌های مختلف سال
معاون آموزش سازمان اورژانس کشور با اشاره به تغییر الگوی مسمومیت‌ها در طول سال، گفت: نوع مسمومیت‌های شایع در فصل‌های مختلف متفاوت است. در ماه‌های فروردین و اردیبهشت، موارد مسمومیت ناشی از مصرف قارچ‌های سمی افزایش پیدا می‌کند و تماس‌های بیشتری در این زمینه با اورژانس برقرار می‌شود.
وی افزود: برخی قارچ‌ها عوارض گوارشی ایجاد می‌کنند و برخی دیگر می‌توانند بسیار خطرناک و حتی کشنده باشند. بخش مهمی از این مسمومیت‌ها ناشی از ناآگاهی درباره خطر مصرف قارچ‌های خودرو است.
نوری ساری توصیه کرد: مردم از جمع‌آوری و مصرف قارچ‌های خودرو در طبیعت خودداری کنند و برای پیشگیری از مسمومیت، قارچ‌های بسته‌بندی‌شده و عرضه‌شده از مراکز معتبر را مصرف کنند.
مونوکسید کربن؛ خطری پنهان در فصل سرما
وی با اشاره به افزایش خطر مسمومیت با مونوکسید کربن در ماه‌های سرد سال، اظهار کرد: از اوایل پاییز تا ماه‌های پایانی زمستان، موارد مسمومیت با مونوکسید کربن افزایش پیدا می‌کند و با توجه به آغاز فصل سرما، اکنون زمان مناسبی برای انجام اقدامات پیشگیرانه است.
معاون آموزش سازمان اورژانس کشور با بیان اینکه مونوکسید کربن گازی بی‌رنگ و بی‌بو است، افزود: افراد هنگام مواجهه با این گاز نمی‌توانند از طریق رنگ، بو یا سایر نشانه‌های حسی متوجه حضور آن شوند. از سوی دیگر، علائم اولیه مسمومیت مانند تهوع، استفراغ، سرگیجه و خواب‌آلودگی ممکن است اختصاصی نباشد و همین موضوع تشخیص به‌موقع را دشوار کند.
وی ادامه داد: مونوکسید کربن علاوه بر ایجاد علائم جسمی، می‌تواند قدرت قضاوت، هوشیاری و تصمیم‌گیری فرد را مختل کند. در چنین شرایطی، فرد ممکن است حتی متوجه خطر نشود و برای دریافت کمک یا مراجعه به مراکز درمانی تصمیم درستی نگیرد.
اختلال در قضاوت؛ یکی از خطرناکترین پیامدهای مسمومیت
نوری ساری برای تشریح خطر مسمومیت با مونوکسید کربن به یکی از تماس‌های برقرارشده با اورژانس ۱۱۵ اشاره کرد و گفت: در یک مورد، فردی با اورژانس تماس گرفته و گزارش داده بود که فرزندش از روی مبل افتاده و دچار آسیب شده است. با این حال، کارشناسان اورژانس در جریان مکالمه متوجه اختلال در نحوه صحبت کردن و قضاوت تماس‌گیرنده شدند.
وی افزود: تماس‌گیرنده همچنین توضیح داده بود که همسرش نیز پس از مشاهده حادثه دچار وضعیت نامناسبی شده است. با توجه به نشانه‌های غیرعادی در مکالمه، احتمال مسمومیت با مونوکسید کربن مطرح شد و نیروهای امدادی به محل اعزام شدند.
معاون آموزش سازمان اورژانس کشور ادامه داد: پس از رسیدن نیروهای امدادی و پیگیری وضعیت، مشخص شد اعضای خانواده در معرض خطر جدی قرار دارند. در چنین مواردی، تشخیص اختلال در قضاوت و تصمیم‌گیری فرد از طریق مکالمه تلفنی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در نجات جان افراد داشته باشد.
وی با تأکید بر اینکه مسمومیت با مونوکسید کربن ممکن است بدون آگاهی فرد پیشرفت کند، گفت: این گاز می‌تواند تمام اعضای یک خانواده را به‌طور هم‌زمان درگیر کند؛ بنابراین، نباید صرفاً به احساس شخصی افراد یا نبود علائم واضح برای تشخیص ایمنی محیط اتکا کرد.
سهم بالای حوادث خانگی در مسمومیت با مونوکسید کربن
نوری ساری با اشاره به آمار موارد مسمومیت با مونوکسید کربن اظهار کرد: بر اساس آمار مطرح‌شده، شمار موارد ثبت‌شده در سال‌های گذشته به حدود ۸۳۰ و ۸۵۷ مورد رسیده است. همچنین، حدود ۹۲ درصد از موارد مسمومیت مورد اشاره در منازل رخ داده و نیمی از این حوادث با آبگرمکن یا بخاری ارتباط داشته‌اند.
وی افزود: این آمار نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از حوادث با اقداماتی ساده و قابل پیش‌بینی قابل پیشگیری هستند. استفاده نادرست از وسایل گرمایشی، نقص در دودکش‌ها و تهویه نامناسب محیط از جمله عواملی هستند که می‌توانند خطر مسمومیت را افزایش دهند.
معاون آموزش سازمان اورژانس کشور با تأکید بر ضرورت بررسی وسایل گرمایشی پیش از استفاده در فصل سرما گفت: شهروندان باید از عملکرد صحیح دودکش‌ها، نصب اصولی وسایل گرمایشی و تأمین تهویه مناسب اطمینان حاصل کنند و در صورت نیاز از کارشناسان آتش‌نشانی برای بررسی ایمنی محیط کمک بگیرند.
خطر مونوکسید کربن فقط به منازل محدود نیست
وی با بیان اینکه مسمومیت با مونوکسید کربن می‌تواند در محیط‌های مختلف رخ دهد، اظهار کرد: خودروها، پارکینگ‌ها، محیط‌های صنعتی و چادرهای مسافرتی نیز از جمله مکان‌هایی هستند که در صورت استفاده نامناسب از وسایل احتراقی یا نبود تهویه کافی، احتمال مسمومیت در آن‌ها وجود دارد.
نوری ساری افزود: استفاده از وسایل گرمایشی احتراقی در فضای بسته، به‌ویژه هنگام خواب در چادرهای مسافرتی، می‌تواند خطرناک باشد. شهروندان باید از به‌کارگیری وسایلی که برای استفاده در فضای بسته طراحی نشده‌اند، در چنین محیط‌هایی خودداری کنند و همواره تهویه مناسب را در نظر داشته باشند.
باز کردن پنجره به‌تنهایی کافی نیست
معاون آموزش سازمان اورژانس کشور با هشدار درباره تصور نادرست برخی افراد مبنی بر اینکه باز کردن پنجره برای رفع مسمومیت کافی است، گفت: در صورت بروز مسمومیت با مونوکسید کربن، باز کردن پنجره به‌تنهایی تضمینی برای رفع خطر نیست و افراد نباید با تصور ورود هوای تازه در محیط آلوده باقی بمانند.
وی تأکید کرد: اگر فردی در منزل یا هر محیط دیگری با علائم مشکوک به مسمومیت مواجه شد، باید در اسرع وقت از محل خارج شود و از ورود مجدد به محیط آلوده خودداری کند. همچنین، لازم است موضوع را به اورژانس ۱۱۵ اطلاع دهد و از افراد حاضر در محل بخواهد برای حفظ ایمنی از محیط خارج شوند.
نوری ساری افزود: در برخی موارد، به دلیل اختلال در هوشیاری و قضاوت، فرد مسموم ممکن است نتواند وضعیت خود را به‌درستی تشخیص دهد یا برای کمک‌گرفتن اقدام کند. از این رو، اطرافیان باید نسبت به علائم مشکوک حساس باشند و در صورت بروز خطر، بدون به‌خطر انداختن جان خود، از نیروهای امدادی کمک بگیرند.
وی با تأکید بر ضرورت پیشگیری از مسمومیت‌ها در آغاز فصل سرما خاطرنشان کرد: بررسی وسایل گرمایشی و دودکش‌ها، تأمین تهویه مناسب، پرهیز از استفاده ناایمن از وسایل احتراقی و افزایش آگاهی عمومی می‌تواند نقش مهمی در کاهش حوادث و مرگ‌ومیر ناشی از مونوکسید کربن داشته باشد.