باستان‌شناسان ماده‌ای را شناسایی کرده‌اند که پیش‌تر استفاده از آن در فرایند مومیایی‌کردن مصریان باستان ثبت نشده بود. آن‌ها همچنین به ترکیبات دارویی مشهور قرون وسطایی دست یافته‌اند که از بقایای خود مومیایی‌ها تهیه می‌شد.
پژوهشگران دانشگاه ماربورگ آلمان، آثاری از مواد گیاهی مرتبط با آلوئه را در جمجمه یک مومیایی ۲۷۰۰ ساله و همچنین در یک داروی سنتی پرکاربرد به نام Mumia vera aegyptiaca شناسایی کرده‌اند.
برای ساخت مومیایی روش واحدی وجود نداشته و شیوه‌های مومیایی‌کردن طی هزاران سال در مناطق مختلف جهان، حتی در میان جوامع یکسان، تفاوت داشته‌اند. مصریان باستان نیز طی نسل‌های مختلف روش‌های اختصاصی خود را توسعه دادند. با وجود گذشت قرن‌ها، باستان‌شناسان همچنان با بررسی آثار باستانی و متون تاریخی تلاش می‌کنند جزئیات بیشتری از این آیین‌های پیچیده پس از مرگ به دست آورند.
مطالعات مصرشناسی در اواخر قرن هجدهم میلادی در اروپا رونق جدی گرفت، اما علاقه انسان‌ها به مومیایی‌ها قدمتی بسیار طولانی‌تر دارد. تاریخچه استفاده دارویی از بقایای مومیایی‌ها که در مجموع با نام Mumia شناخته می‌شود، احتمالاً به ترجمه اشتباهی در قرن دوازدهم بازمی‌گردد. داروسازان ایرانی در آن دوران برای درمان زخم‌ها از ماده‌ای سیاه‌رنگ و قیرمانند به نام مومیا استفاده می‌کردند.
مترجمان لاتین در قرون وسطی این ماده را با ترکیبات تیره‌رنگ به‌کاررفته در مومیایی‌سازی مصر اشتباه گرفتند. این برداشت نادرست به‌تدریج زمینه شکل‌گیری تجارت گسترده پودر بقایای مومیایی‌ها را فراهم کرد؛ محصولی که داروسازان برای قرن‌ها به‌عنوان دارویی همه‌کاره به فروش می‌رساندند.
باستان‌شناسان تاکنون مواد متعددی را که در مومیایی‌سازی استفاده می‌شدند، شناسایی کرده‌اند. این ترکیبات از منابع معدنی، حیوانی و گیاهی به دست می‌آمدند و شامل قطران و رزین درختان مخروطی، روغن‌ها، چربی‌ها، موم زنبورعسل و قیر طبیعی بودند. همچنین برخی مواد گیاهی کمیاب و منطقه‌ای مانند دامار و الِمی نیز در این فرایند کاربرد داشتند.
با توجه به ناشناخته‌ماندن بخش‌هایی از این تاریخ، گروه پژوهشی دانشگاه ماربورگ اخیراً ۲۴ اثر تاریخی مرتبط را که در مؤسسات مختلف نگهداری می‌شوند، مورد بررسی قرار داد. این مجموعه شامل جمجمه مومیایی‌شده یک مصری متعلق به قرن هشتم پیش از میلاد و نمونه‌ای تاریخی از داروی مومیا مربوط به قرن هجدهم میلادی بود که در موزه داروسازی هایدلبرگ نگهداری می‌شود.
نتایج این پژوهش به‌تازگی در نشریه مجموعه مقالات آکادمی ملی علوم آمریکا منتشر شده و نخستین شواهد مولکولی از استفاده مستقیم مواد مشتق‌شده از آلوئه در ترکیبات مرتبط با مومیایی‌ها را ارائه می‌دهد. اهمیت این کشف به این دلیل بیشتر می‌شود که واژه آلوئه در متون تاریخی همیشه به گیاهان خانواده آلوئه اشاره نداشته و گاهی برای توصیف گیاهان دیگری مانند چوب آگار نیز به کار می‌رفته است.
تانیا پومرنینگ، یکی از نویسندگان پژوهش و مدیر مؤسسه تاریخ داروسازی و پزشکی دانشگاه ماربورگ، شناسایی آلوئه در ترکیبات مومیا را یافته‌ای مهم توصیف کرد. پیش از این مطالعه، بسیاری از پژوهشگران تصور می‌کردند نویسندگان قرون وسطایی دستور تهیه مومیا را از متون کتاب مقدس الهام گرفته‌اند. یکی از این منابع، آیه ۳۹ از فصل نوزدهم انجیل یوحناست که به ترکیبی از مُر و آلوئه اشاره دارد.
پومرنینگ درباره اهمیت این کشف گفت:
یافته‌های جدید نشان می‌دهند که ارتباط میان این مواد ممکن است ریشه‌هایی عمیق‌تر در تاریخ داشته باشد.
با این حال، از میان ۲۴ اثر بررسی‌شده، تنها در دو نمونه آثار آلوئه شناسایی شد؛ بنابراین هنوز مشخص نیست این گیاه تا چه اندازه در مومیایی‌سازی و تهیه داروی مومیا کاربرد داشته است. احتمال دارد استفاده از این ماده تنها در دوره‌های تاریخی خاص یا متناسب با میزان دسترسی به آن رواج داشته باشد. با وجود این، پومرنینگ و همکارانش قصد دارند بررسی‌های مشابهی را روی دیگر آثار تاریخی ادامه دهند.
رافائل رِر، زیست‌شناس دانشگاه ماربورگ و یکی دیگر از نویسندگان این پژوهش، درباره هدف اصلی این تحقیقات گفت:
هدف ما تنها بررسی ترکیبات شیمیایی داروهای باستانی و مواد مورد استفاده در مومیایی‌سازی نیست، بلکه می‌خواهیم شناخت عمیق‌تری از شیوه تولید، کاربرد، انتقال تاریخی و بستر فرهنگی آن‌ها به دست آوریم.
منبع: دیجینوی