تازه‌ترین اظهارات مقام‌های دولتی، تصویر روشن‌تری از حقوق و مطالبات بازنشستگان ارائه می‌کند؛ افزایش دوباره حقوق فعلاً در دستور کار دولت نیست، اما معوقات اردیبهشت بازنشستگان تأمین اجتماعی قرار است برای گروه‌هایی در مهر و آبان پرداخت شود. همزمان وزارت کار از اجرای آزمایشی «کیف پول بازنشستگان» تا پایان مهر با هدف پرداخت یک‌روزه مستمری و تقویت قدرت خرید خبر داده است.
از یک سو، رئیس سازمان برنامه و بودجه می‌گوید افزایش دوباره حقوق کارمندان و بازنشستگان فعلاً در دستور کار دولت نیست؛ از سوی دیگر، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی از برنامه پرداخت معوقات اردیبهشت بازنشستگان تأمین اجتماعی در مهر و آبان و اجرای آزمایشی سازوکاری تازه با عنوان «کیف پول بازنشستگان» خبر داده است.
این مجموعه خبرها یک نکته مهم دارد: در شرایط فعلی نباید «افزایش حقوق»، «پرداخت معوقه» و «افزایش قدرت خرید از طریق کیف پول» را یک موضوع واحد تلقی کرد. هرکدام سازوکار و زمان‌بندی متفاوتی دارند.
افزایش دوباره حقوق بازنشستگان فعلاً منتفی است؟
مهم‌ترین خبر درباره افزایش حقوق از سوی سیدحمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه، اعلام شده است.
او در پاسخ به پرسشی درباره احتمال افزایش دوباره حقوق کارمندان و بازنشستگان در نیمه دوم سال گفت که دولت بر اساس منابع موجود، اولویت‌های خود را ماه‌به‌ماه تعیین می‌کند و در شرایط فعلی افزایش مجدد حقوق در دستور کار قرار ندارد.
این موضع در حالی مطرح شده که طی ماه‌های گذشته برخی نمایندگان مجلس از ضرورت ترمیم دوباره حقوق با توجه به افزایش هزینه‌های زندگی سخن گفته بودند.
با این حال، سخنان رئیس سازمان برنامه و بودجه نشان می‌دهد تا این مرحله تصمیم اجرایی و قطعی برای افزایش عمومی دیگری در حقوق بازنشستگان اتخاذ نشده است.
نکته مهم این است که عبارت «فعلاً در دستور کار نیست» با «لغو قطعی افزایش حقوق در تمام نیمه دوم سال» تفاوت دارد. دولت می‌تواند در ماه‌های بعد تصمیم دیگری بگیرد، اما در حال حاضر هیچ افزایش تازه‌ای نباید به‌عنوان مصوبه قطعی به بازنشستگان وعده داده شود.
دولت اصلاحیه بودجه ۱۴۰۵ نمی‌دهد
پورمحمدی همچنین اعلام کرده است که دولت برنامه‌ای برای ارائه لایحه اصلاح بودجه سال ۱۴۰۵ به مجلس ندارد.
به گفته او، پس از گفت‌وگو با نمایندگان، جمع‌بندی دولت این بوده که برای مدیریت بودجه نیازی به ارسال لایحه اصلاحی جدید نیست و هزینه‌ها باید در چارچوب منابع موجود اولویت‌بندی شود.
این موضوع از آن جهت برای بازنشستگان اهمیت دارد که هر افزایش گسترده و عمومی در حقوق نیازمند منابع مالی مشخص است.
بنابراین فعلاً تمرکز بعدی درباره درصد افزایش حقوق، بیش از هر چیز به بودجه سال ۱۴۰۶ معطوف خواهد بود.
خبر تازه درباره معوقات اردیبهشت بازنشستگان
در مقابل، درباره معوقات بازنشستگان تأمین اجتماعی خبر مشخص‌تری منتشر شده است.
احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اعلام کرده است که مابه‌التفاوت افزایش حقوق فروردین در شهریور پرداخت شده و معوقات مربوط به اردیبهشت‌ماه برای گروه‌هایی از بازنشستگان در مهر و آبان پرداخت خواهد شد.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده از سخنان وزیر کار، یک گروه در مهر و گروه دیگری در آبان مطالبات اردیبهشت خود را دریافت خواهند کرد.
هنوز جدول رسمی شامل اسامی یا حروف الفبای گروه‌های مهر و آبان منتشر نشده است؛ بنابراین تعیین روز دقیق واریز برای هر بازنشسته پیش از اعلام سازمان تأمین اجتماعی قابل اتکا نیست.
معوقه اردیبهشت با افزایش جدید حقوق فرق دارد
این موضوع یکی از نقاطی است که در برخی خبرها باعث سردرگمی مخاطبان می‌شود.
پولی که تحت عنوان «معوقه اردیبهشت» پرداخت می‌شود، افزایش جدید حقوق نیست.
این مبلغ مابه‌التفاوت ناشی از افزایش حقوق سال ۱۴۰۵ و احکام جدیدی است که اجرای مالی آنها برای ماه‌های ابتدایی سال با تأخیر انجام شد.
بنابراین اگر بازنشسته‌ای در مهر یا آبان مبلغی تحت عنوان معوقات اردیبهشت دریافت کند، نباید آن را افزایش دیگری بر مستمری ماهانه خود تلقی کند.
کیف پول بازنشستگان تا پایان مهر اجرا می‌شود
در کنار موضوع معوقات، وزارت کار از طرح تازه‌ای خبر داده که می‌تواند شیوه پرداخت و استفاده از مستمری بازنشستگان را تغییر دهد.
میدری گفته است تا پایان مهرماه اجرای آزمایشی «کیف پول بازنشستگان» دست‌کم در یک استان آغاز خواهد شد.
طبق توضیحات وزیر کار، یکی از اهداف این طرح آن است که واریز مستمری که اکنون ممکن است طی چند روز انجام شود، از طریق زیرساخت کیف پول در یک روز صورت گیرد.
بنابراین این برنامه در مرحله نخست سراسری نیست و قرار است ابتدا در حداقل یک استان آزمایش شود.
ماجرای افزایش ۵ درصدی قدرت خرید بازنشستگان چیست؟
یکی از جذاب‌ترین بخش‌های این خبر، صحبت وزیر کار درباره افزایش «حداقل پنج درصدی قدرت خرید» بازنشستگان است؛ اما این عبارت نیاز به توضیح دقیق دارد.
میدری گفته است تجربه کیف پول‌های سازمانی در برخی صنایع و شرکت‌های بزرگ نشان داده چنین سازوکاری می‌تواند قدرت خرید کارکنان را افزایش دهد و ابراز امیدواری کرده است اجرای کیف پول برای بازنشستگان نیز حداقل پنج درصد به قدرت خرید آنان اضافه کند.
بنابراین این پنج درصد به معنی افزایش پنج درصدی حقوق بازنشستگان یا واریز نقدی پنج درصد بیشتر به حساب آنها نیست.
وزارت کار انتظار دارد مزایا و سازوکارهای خرید متصل به کیف پول باعث شود بازنشسته بتواند با همان منابع مالی، کالا یا خدمات بیشتری دریافت کند.
به همین دلیل استفاده از تیترهایی مانند «حقوق بازنشستگان پنج درصد افزایش یافت» درباره این طرح نادرست خواهد بود.
آیا کیف پول جای حساب بانکی بازنشستگان را می‌گیرد؟
آنچه تاکنون از سوی وزیر کار اعلام شده بیشتر بر پرداخت سریع‌تر مستمری و ایجاد مزایای خرید متمرکز است.
هنوز جزئیات کامل مرحله آزمایشی، استان نخست، بانک یا بانک‌های مشارکت‌کننده و نحوه فعال‌سازی کیف پول برای بازنشستگان به‌طور عمومی اعلام نشده است.
به همین دلیل، بازنشستگان در این مرحله نیازی به ثبت‌نام در لینک‌ها یا سامانه‌های ناشناس ندارند و باید منتظر اطلاع‌رسانی رسمی وزارت تعاون یا سازمان تأمین اجتماعی درباره جزئیات اجرایی باشند.
متناسب‌سازی بازنشستگان تأمین اجتماعی به کجا رسید؟
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی درباره موضوع متناسب‌سازی نیز توضیح داده است که این برنامه در سازمان تأمین اجتماعی به‌طور کامل اجرا شده است.
میدری همچنین گفته است در صندوق بازنشستگی کشوری بخش عمده متناسب‌سازی انجام شده و تنها گروه‌های محدودی که با ابهامات حقوقی مواجه بوده‌اند باقی مانده‌اند.
این ابهامات به گفته او درباره برخی بازنشستگان دستگاه‌هایی مانند وزارت کشور و آموزش‌وپرورش مطرح بوده است.
تکمیل متناسب‌سازی بازنشستگان کشوری تا بهمن
بر اساس وعده وزیر کار، پرونده گروه‌های باقیمانده در صندوق بازنشستگی کشوری باید حداکثر تا بهمن‌ماه ۱۴۰۵ تعیین تکلیف شود.
میدری گفته است با سازمان برنامه و بودجه درباره تأمین منابع این گروه‌ها رایزنی شده و بخش عمده مشکلات برطرف شده است.
بنابراین منظور از «ادامه متناسب‌سازی تا بهمن» اجرای دوباره متناسب‌سازی برای تمام بازنشستگان نیست؛ بلکه تکمیل فرآیند برای گروه‌های خاصی است که به دلیل مسائل حقوقی یا نحوه تطبیق احکام هنوز تعیین تکلیف نشده‌اند.
۲۵۰ مدیر صندوق‌های بازنشستگی جابه‌جا می‌شوند
وزیر کار همزمان از یک تغییر مدیریتی قابل توجه در شرکت‌های متعلق به صندوق‌های بازنشستگی خبر داده است.
به گفته میدری، تاکنون ۱۹۰۰ مدیر در شرکت‌های تابعه صندوق‌های بازنشستگی بر اساس معیارهای حرفه‌ای ارزیابی شده‌اند و نزدیک به ۲۵۰ نفر از آنها شرایط حرفه‌ای لازم را احراز نکرده‌اند و در حال جابه‌جایی هستند.
این ارزیابی، مدیران عامل و اعضای هیئت‌مدیره شرکت‌ها را بر اساس عواملی مانند سوابق تحصیلی، تجربه کاری و سابقه مدیریت در شرکت‌های مختلف بررسی می‌کند.
میدری این اقدام را بخشی از سیاست صیانت از دارایی‌های بازنشستگان و حرکت به سمت شایسته‌سالاری در صندوق‌ها عنوان کرده است.
بازنشستگان در مهر منتظر چه پرداخت‌هایی باشند؟
با کنار هم قرار دادن آخرین اطلاعات رسمی، وضعیت فعلی را می‌توان در چند نکته خلاصه کرد.
افزایش مجدد عمومی حقوق: در حال حاضر در دستور کار دولت نیست و مصوبه تازه‌ای برای افزایش دوباره مستمری‌ها اعلام نشده است.
معوقات اردیبهشت تأمین اجتماعی: طبق اعلام وزیر کار، قرار است برای گروه‌هایی از بازنشستگان در مهر و آبان پرداخت شود، اما برنامه دقیق هر گروه باید از سوی تأمین اجتماعی اعلام شود.
کیف پول بازنشستگان: قرار است تا پایان مهر در حداقل یک استان به‌صورت آزمایشی اجرا شود.
افزایش پنج درصدی قدرت خرید: یک هدف و برآورد مرتبط با مزایای کیف پول است و به معنای پنج درصد افزایش حقوق نقدی نیست.
متناسب‌سازی: به گفته وزیر کار، در تأمین اجتماعی کامل شده و پرونده گروه‌های باقیمانده صندوق کشوری قرار است حداکثر تا بهمن تعیین تکلیف شود.