علا مینایی وکیل دادگستری در یادداشتی برای عصر خبر نوشت:
در پی گزارش‌هایی درباره تأخیر در پرداخت غرامت بیمه عمر برخی بازنشستگان متوفی سازمان تأمین اجتماعی، ضرورت بازنگری در ساختار قرارداد بیمه عمر و بررسی علل مشکلات موجود بیش از گذشته احساس می‌شود. پرسش اساسی این است که آیا انعقاد قرارداد مستقیم با شرکت بیمه ایران می‌تواند به افزایش شفافیت، پاسخگویی بهتر و تسریع در پرداخت مطالبات بازماندگان کمک کند؟
در حال حاضر، قرارداد مورد بحث از طریق شرکت فرجام پوشش و در ارتباط با بیمه ایران اجرا می‌شود. در همین زمینه، در گفت‌وگویی با یکی از کارشناسان ارشد بیمه ایران مطرح شده است که انعقاد قرارداد مستقیم یا از طریق واسطه، لزوماً تأثیری بر مبلغ قرارداد برای بازنشستگان ندارد؛ بااین‌حال، قرارداد مستقیم می‌تواند از نظر هزینه‌های شرکت بیمه و نحوه ارائه خدمات، مزایا و ملاحظات خاص خود را داشته باشد.
بر این اساس، موضوع اصلی نباید صرفاً حذف واسطه باشد، بلکه باید مشخص شود ساختار فعلی قرارداد تا چه اندازه در تأمین منافع بازنشستگان مؤثر است و چه اصلاحاتی برای بهبود خدمات ضرورت دارد.
انعقاد قرارداد مستقیم با شرکت بیمه می‌تواند زمینه ارتباط روشن‌تر میان کانون‌های بازنشستگی و بیمه‌گر، نظارت بهتر بر عملکرد، دسترسی به اطلاعات پرونده‌های معوق و پیگیری مؤثرتر مطالبات را فراهم کند.
البته وجود واسطه نیز لزوماً نامطلوب نیست؛ مشروط بر اینکه خدمات، هزینه‌ها و مسئولیت‌های آن روشن باشد و حضورش ارزش افزوده قابل‌اندازه‌گیری برای بیمه‌شدگان ایجاد کند.
ازاین‌رو، پیشنهاد می‌شود پیش از تمدید قرارداد، هزینه‌های اجرایی و کارمزدها، کیفیت خدمات، سوابق پرداخت خسارت و میزان پاسخگویی طرف‌های قرارداد بررسی و امکان همکاری مستقیم با بیمه ایران و سایر شرکت‌های معتبر بیمه ارزیابی شود.
یکی از موضوعات مهم مطرح‌شده از سوی جمعی از بازنشستگان تأمین اجتماعی شهرستان رشت، ضرورت اصلاح فرآیند تعیین و ثبت ذی‌نفعان بیمه عمر است.
بر اساس گزارش‌ها و دیدگاه‌های مطرح‌شده، بخشی از مشکلات برخی پرونده‌های معوق می‌تواند ناشی از نقص مدارک، تکمیل‌نشدن فرم ذی‌نفعان یا اشکالات موجود در فرآیند ثبت اطلاعات باشد. این موضوع ضرورت اطلاع‌رسانی گسترده و فراهم‌کردن امکان تکمیل و اصلاح اطلاعات بیمه‌شدگان را دوچندان می‌کند.
ثبت صحیح اطلاعات ذی‌نفعان در زمان حیات بیمه‌شده، در چارچوب مقررات و مفاد بیمه‌نامه، می‌تواند از درخواست مدارک تکمیلی، بروز اختلافات احتمالی و طولانی‌شدن رسیدگی جلوگیری کند.
بدیهی است تعیین اشخاص مستحق دریافت سرمایه بیمه و آثار حقوقی آن، تابع شرایط بیمه‌نامه و مقررات مربوط است و باید در هر پرونده بر همین اساس بررسی شود.
تفکیک بیمه عمر از بیمه تکمیلی در قرارداد آینده
جمعی از بازنشستگان تأمین اجتماعی شهرستان رشت همچنین خواستار آن شده‌اند که در قرارداد آتی، تعهدات و فرآیندهای بیمه عمر و بیمه تکمیلی درمان به‌صورت روشن و تفکیک‌شده تنظیم شود.
این تفکیک می‌تواند موجب شفافیت بیشتر در پوشش‌ها، مدارک مورد نیاز، نحوه تعیین ذی‌نفعان و مسئولیت طرف‌های قرارداد شود و از بروز ابهام در زمان مطالبه حقوق بیمه‌شدگان و بازماندگان جلوگیری کند.
منظور از این پیشنهاد، لزوماً انعقاد قرارداد با دو شرکت متفاوت نیست؛ بلکه ضروری است ماهیت، شرایط و تعهدات هر پوشش به‌روشنی مشخص باشد.
مسئولیت شرکت بیمه و ضرورت نظارت مؤثر
بر اساس مقررات بیمه‌ای، استفاده از نماینده یا واسطه به‌خودی‌خود موجب رفع مسئولیت شرکت بیمه در قبال تعهدات قانونی و قراردادی آن نمی‌شود. بااین‌حال، تعیین مسئولیت هر طرف در پرونده‌های معوق مستلزم بررسی قرارداد، مقررات مربوط و علت واقعی تأخیر است.
ازاین‌رو، انتظار می‌رود شرکت بیمه و مجری قرارداد، در چارچوب مسئولیت‌های خود، درباره وضعیت پرونده‌های پرداخت‌نشده، دلایل تأخیر و اقدامات انجام‌شده برای رفع موانع، اطلاعات روشن و قابل پیگیری در اختیار نمایندگان بازنشستگان قرار دهند.
مطالبات مشخص بازنشستگان از مسئولان مربوط
با توجه به نزدیک‌شدن زمان پایان قرارداد فعلی، پیشنهادهای زیر برای بررسی و اجرا مطرح است:
۱. بررسی امکان انعقاد قرارداد مستقیم با بیمه ایران و مقایسه آن با قرارداد فعلی و پیشنهادهای سایر شرکت‌های معتبر بیمه.
۲. شفاف‌سازی هزینه‌ها، کارمزدها و خدمات ارائه‌شده از سوی واسطه.
۳. بررسی مستند علل تأخیر در پرداخت غرامت فوت و مشخص‌کردن مسئولیت هر مرحله از رسیدگی.
۴. اطلاع‌رسانی همگانی و فراهم‌کردن امکان تکمیل و اصلاح فرم ذی‌نفعان برای تمامی بیمه‌شدگان.
۵. تفکیک روشن تعهدات بیمه عمر و بیمه تکمیلی در قرارداد آتی.
۶. تعیین مهلت مشخص برای رسیدگی و پرداخت غرامت پس از تکمیل مدارک و پیش‌بینی ضمانت اجرای متناسب برای تأخیرهای غیرموجه.
۷. ارائه گزارش‌های دوره‌ای درباره تعداد پرونده‌های معوق، میانگین زمان پرداخت و دلایل تأخیر به نمایندگان کانون‌های بازنشستگی.
۸. ایجاد سازوکار مشخص برای ثبت شکایت، پیگیری پرونده و اطلاع‌رسانی به بازماندگان.
درخواست جمعی از بازنشستگان تأمین اجتماعی شهرستان رشت
جمعی از بازنشستگان سازمان تأمین اجتماعی شهرستان رشت، با تأکید بر ضرورت پیشگیری از تکرار مشکلات گذشته، خواستار رسیدگی به موضوع تفکیک بیمه عمر از بیمه تکمیلی، اصلاح فرآیند تعیین ذی‌نفعان و اطلاع‌رسانی همگانی برای تکمیل فرم‌های مربوط هستند.
در این درخواست، همچنین بر ضرورت بررسی ساختار قرارداد آتی، روشن‌شدن مسئولیت شرکت بیمه و مجری قرارداد و اتخاذ تدابیر لازم برای تسریع در پرداخت غرامت فوت تأکید شده است.
شرکت بیمه ایران و شرکت فرجام پوشش نیز برای استحضار و اقدامات مقتضی در این زمینه مورد خطاب قرار گرفته‌اند.
معیار اصلی در انتخاب شیوه انعقاد قرارداد بیمه عمر بازنشستگان، دولتی یا خصوصی بودن شرکت بیمه و همچنین مستقیم یا غیرمستقیم بودن قرارداد نیست؛ بلکه حفظ منافع بازنشستگان، شفافیت تعهدات، کیفیت خدمات، نظارت مؤثر و پرداخت به‌موقع مطالبات است.
اگر حضور واسطه ضروری است، باید وظایف، هزینه‌ها و مسئولیت‌های آن روشن باشد. اگر قرارداد مستقیم می‌تواند پاسخگویی و نظارت را بهبود بخشد، باید امکان اجرای آن به‌صورت کارشناسی بررسی شود.
در کنار این موضوع، تکمیل صحیح اطلاعات ذی‌نفعان، تفکیک روشن بیمه عمر از بیمه تکمیلی و تعیین مهلت مشخص برای پرداخت غرامت فوت باید از اولویت‌های اصلی قرارداد آینده باشد.
بازماندگان بازنشستگان نباید پس از تحمل داغ عزیزان خود، ماه‌ها در انتظار دریافت غرامت بیمه عمر بمانند و میان شرکت بیمه، واسطه و مراجع مختلف سرگردان شوند.
مطالبه بازنشستگان روشن است: قرارداد شفاف، هزینه منطقی، مسئولیت مشخص، نظارت مؤثر و پرداخت به‌موقع حقوق قانونی بازماندگان.والسلام