p]:m-۰ [&_table:not(.price-tables)_td>p]:m-۰ print:[&_.table_res]:overflow-x-visible print:[&_table:not(.price-tables)_th]:min-w-۰ print:[&_table:not(.price-tables)_td]:min-w-۰″>
تحول دیجیتال در صنعت طلا و جواهر صرفا به معنای راه‌اندازی پلتفرم‌های آنلاین و انتقال معاملات به فضای مجازی نیست، بلکه به بازتعریف ارتباط میان حلقه‌های مختلف زنجیره ارزش، تغییر الگوی مصرف نسل جدید و ایجاد سازوکارهایی برای هدایت سرمایه‌های مردم به سمت تولید نیاز دارد. در شرایطی که خرید طلای آب‌شده به یکی از روش‌های حفظ ارزش دارایی در میان خانوارها تبدیل شده، فعالان این صنعت معتقدند فناوری می‌تواند به فرصتی برای پیوند سرمایه‌های سرگردان با ظرفیت‌های تولیدی تبدیل شود، مشروط بر آنکه در مسیر دیجیتالی‌شدن، نقش بخش‌های مختلف صنعت و ساختار سنتی آن نادیده گرفته نشود.
پنل «تحول دیجیتال در صنعت طلا و جواهر» در دومین رویداد ملی صنعت طلا و جواهر ایران با حضور عبدالرضا عسگرخانی، بنیان‌گذار آرگو و مدیرعامل داریک، نادر بذرافشان، رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران و ایرج نیازی، مدیرعامل سابق بانک کارگشایی، برگزار شد. حاضران در این نشست ضمن تاکید بر ضرورت همراهی صنعت طلا با فناوری‌های جدید، به چالش‌های نظارتی و لزوم استفاده از ظرفیت‌های دیجیتال برای توسعه تولید پرداختند.
دیجیتالی‌شدن فراتر از راه‌اندازی پلتفرم آنلاین
عبدالرضا عسگرخانی، بنیان‌گذار آرگو و مدیرعامل داریک با اشاره به ضرورت درک درست مفهوم تحول دیجیتال در صنعت طلا و جواهر اظهار کرد: زمانی که از تحول دیجیتال صحبت می‌کنیم، منظور صرفا راه‌اندازی یک وب‌سایت یا ایجاد بستری برای فروش آنلاین نیست، بلکه باید به ساختار و یکپارچگی کل اکوسیستم صنعت توجه داشته باشیم.
او با اشاره به تفاوت ساختار بازار طلا و جواهر با صنایع مشابه در جهان گفت: در دنیا، حوزه مد و طلا و جواهر از نظر الگوی مصرف و فروش، ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند و معمولا این دو حوزه با هم مقایسه می‌شوند. با این حال، تفاوت مهمی میان آنها وجود دارد. در صنعت مد، حدود ۸۵ درصد فروش‌ها در ساختار بین‌المللی و ۱۵ درصد در بازارهای بومی انجام می‌شود، در حالی که در صنعت طلا و جواهر این نسبت معکوس است و بخش عمده فروش در بازارهای داخلی صورت می‌گیرد.
به گفته عسگرخانی، از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۶ سهم فضای دیجیتال و آنلاین در هر دو حوزه مد و جواهر تقریبا دو برابر شده است و اکنون حدود ۵۰ درصد فروش جواهرات در جهان از طریق بسترهای دیجیتال انجام می‌شود. البته این روند در همه بخش‌های بازار یکسان نیست؛ چراکه بخشی از مشتریان همچنان ترجیح می‌دهند جواهرات کلاسیک و سنگی را به‌صورت حضوری و از گالری‌ها خریداری کنند، در حالی که مصرف‌کنندگان محصولات مدرن و فشن تمایل بیشتری به خرید آنلاین دارند.
او با تاکید بر اینکه تحول دیجیتال باید متناسب با ساختار اقتصادی صنعت طلا طراحی شود، افزود: اتحادیه طلا از سال ۱۳۴۰ شکل گرفته و یکی از اتحادیه‌های باسابقه کشور است. این صنعت ساختاری ریشه‌دار دارد و بخش مهمی از خانواده‌های ایرانی نیز با آن در ارتباط هستند. بنابراین، اگر قرار است درباره تحول دیجیتال صحبت کنیم، باید ابتدا اکوسیستم طلا را به‌درستی بشناسیم.
عسگرخانی ادامه داد: در زنجیره ارزش صنعت طلا، آب‌شده‌فروش، بنکدار، کارخانه‌دار و گالری‌دار هرکدام نقش مشخصی دارند. مردم نباید برای دسترسی به زنجیره تامین ناچار باشند مستقیما به حلقه‌هایی مانند فروشندگان طلای آب‌شده مراجعه کنند؛ بلکه بنکدار و کارخانه‌دار باید ارتباط خود را با سایر بخش‌ها حفظ کنند و گالری‌دار نیز از طریق همین ساختار به محصولات دسترسی داشته باشد. اگر در فرآیند دیجیتالی‌شدن هرکدام از این حلقه‌ها حذف شوند، در عمل به صنعت آسیب وارد کرده‌ایم.
او با اشاره به فعالیت هلدینگ آرگو در این زمینه گفت: ما تلاش کرده‌ایم بستری ایجاد کنیم که همه لایه‌های صنعت، از فروشندگان طلای آب‌شده و کارخانه‌ها تا بنکداران و گالری‌داران، بتوانند در آن حضور داشته باشند. اگر این ساختار در اکوسیستم صنعت و از سوی اتحادیه‌ها به‌درستی تبیین نشود، برندهای جدیدی که لزوما سابقه و اصالت مشخصی در این حوزه ندارند، می‌توانند با استفاده از ابزارهای دیجیتال از فعالان قدیمی بازار پیشی بگیرند.
نسل جدید به دنبال شفافیت و سهولت در خرید است
بیان‌گذار آرگو و مدیرعامل داریک در ادامه با اشاره به تغییر رفتار مصرف‌کنندگان و ورود نسل جدید به بازار طلا و جواهر اظهار کرد: نسل جوان را باید از دو منظر بررسی کرد. بخشی از این نسل مصرف‌کنندگان محصولات طلا و جواهر هستند و بخش دیگر، افرادی‌اند که قرار است آینده این صنعت را در دست بگیرند. در هر دو زمینه، خواسته‌ها و انتظارات نسل جدید با نسل‌های گذشته تفاوت دارد. نسل جدید دیگر الزاما به خرید زیورآلات سنگین علاقه‌مند نیست و بیش از گذشته به شفافیت، سهولت و سرعت دسترسی اهمیت می‌دهد. خرید آنلاین برای این گروه از مصرف‌کنندگان، روشی آگاهانه‌تر و راحت‌تر است و آنها تمایل ندارند مانند نسل‌های گذشته برای انجام هر خریدی به بازار مراجعه کنند.
عسگرخانی با بیان اینکه توسعه بسترهای آنلاین می‌تواند فرصت‌های تازه‌ای برای حضور گروه‌های جدید در صنعت طلا ایجاد کند، افزود: امروز زنان نیز بیش از گذشته وارد عرصه فعالیت‌های اقتصادی شده‌اند و این اتفاق ارزشمندی است. یکی از راهکارهایی که می‌تواند به آنها کمک کند خدمات مناسب‌تری از کارخانه‌ها، بنکداری‌ها و بخش‌های سنتی صنعت دریافت کنند، استفاده از فضای آنلاین است.
به گفته او، بسیاری از برندهای جدید با وجود سابقه فعالیت کوتاه، به دلیل استفاده از ابزارهای روز با سرعت زیادی در حال توسعه هستند. همان‌طور که نسل‌های گذشته برای محاسبات از چرتکه به ماشین‌حساب و سپس نرم‌افزارهای مهندسی روی آوردند، امروز نیز فعالان صنعت برای توسعه کسب‌وکار و افزایش ظرفیت تولید و فروش، راهی جز استفاده درست از ابزارهای دیجیتال ندارند.
۷۰ درصد کارخانه‌های طلا و جواهر با رکود مواجه هستند
یکی دیگر از محورهای اصلی صحبت‌های عسگرخانی، ضرورت استفاده از ظرفیت دارایی‌های مردم برای تأمین مواد اولیه و رونق تولید در صنعت طلا و جواهر بود. او با اشاره به رکود بخشی از کارخانه‌های این صنعت اظهار کرد: به نظر می‌رسد حدود ۷۰ درصد کارخانه‌های طلا و جواهر با رکود مواجه هستند که یکی از دلایل مهم آن، کمبود مواد اولیه است.
او با اشاره به ظرفیت انبارهای هوشمند فلزات گران‌بها که با همکاری بانک کارگشایی ایجاد شده است، افزود: در حال حاضر حدود ۳۰۰ کیلوگرم طلا و چهار تن نقره در اختیار مجموعه داریک قرار دارد که در بانک نگهداری می‌شود. اگر بتوانیم ارتباط مناسبی میان اتحادیه‌ها، بانک‌ها و فعالان صنعت ایجاد کنیم، این دارایی‌ها می‌توانند وارد زنجیره ارزش شوند و به خلق ارزش و رونق تولید کمک کنند. هدف از ایجاد زیرساخت‌های نگهداری هوشمند فلزات گران‌بها، صرفا نگهداری دارایی‌ها نیست، بلکه باید امکان استفاده از این منابع در فرآیند تولید نیز فراهم شود.
او با اشاره به تغییر رفتار مردم در انتخاب دارایی‌های سرمایه‌ای گفت: مردم حق دارند از دارایی‌های خود محافظت کنند. وقتی شرایط اقتصادی به‌گونه‌ای است که افراد برای حفظ ارزش سرمایه خود به خرید طلای آب‌شده، دلار یا تتر روی می‌آورند، نمی‌توان این رفتار را نادیده گرفت. ما باید از این تهدید فرصت بسازیم و به‌جای اینکه مردم را از انتخاب‌هایشان دور کنیم، باید با استفاده درست از مشارکت مردم، دارایی ایشان را با امنیت وارد صنعت کنیم.
به گفته عسگرخانی، اگر صنعت طلا نتواند انتظارات مردم را پاسخ دهد و دارایی‌هایی را که برای حفظ ارزش خریداری می‌کنند به زنجیره ارزش تولید متصل کند، فرصت مهمی را از دست داده است. با استفاده درست از فناوری می‌توان حتی فردی را که پنج گرم طلا در اختیار دارد، به زنجیره تولید متصل کرد و از محل استفاده از دارایی او در فرآیند تولید، سهمی از سود را به وی اختصاص داد.
او با تاکید بر اینکه رونق تولید زمانی محقق می‌شود که دارایی‌های مردم به منابع مولد تبدیل شوند، گفت: ایده ایجاد انبارهای هوشمند فلزات گران‌بها در بانک کارگشایی نیز بر همین اساس شکل گرفت؛ یعنی دارایی‌های مردم به‌صورت مطمئن نگهداری شود و در عین حال امکان ورود آنها به زنجیره ارزش فراهم شود. تولید زمانی به‌درستی راه می‌افتد که بتوانیم دارایی‌های مردم را وارد چرخه تولید کنیم.
ضرورت همراهی بانک‌ها با تحول دیجیتال
ایرج نیازی، مدیرعامل سابق بانک کارگشایی، نیز در این پنل با تاکید بر نقش نظام بانکی در توسعه صنعت طلا و جواهر اظهار کرد: بانک‌ها در تسهیل‌گری، اعتمادسازی، مدیریت ریسک و مولدسازی دارایی‌ها نقش موثری دارند و می‌توانند با استفاده از ابزارهای جدید، ارتباط میان سرمایه‌های موجود و بخش تولید را تقویت کنند.
او با اشاره به ظرفیت بالای طلا برای استفاده به‌عنوان وثیقه در نظام بانکی گفت: طلا از نقدشوندگی بالایی برخوردار است و از نگاه بانک‌ها می‌تواند وثیقه قابل اعتمادی باشد. بنابراین، می‌توان از این ظرفیت برای تامین اعتبار و سرمایه در گردش سایر بخش‌های اقتصادی نیز استفاده کرد.
نیازی همچنین هوشمندسازی خزائن و ایجاد زیرساخت‌های مطمئن برای نگهداری طلا را از الزامات توسعه این صنعت دانست و افزود: بانک‌ها می‌توانند با استفاده از ابزارهای نوین بانکداری باز، بخشی از مشکلات فعالان اقتصادی، از جمله محدودیت‌های ناشی از مسدود شدن حساب‌ها را کاهش دهند.
او به نقش بانک‌ها در مدیریت زنجیره تامین اشاره کرد و گفت: ابزارهایی مانند برات الکترونیکی، اوراق گام، ضمانت‌نامه‌ها و اعتبار اسنادی می‌توانند به مدیریت تعهدات و تامین مالی در زنجیره ارزش کمک کنند. با ایجاد تعامل میان بانک‌ها، اتحادیه‌ها و پلتفرم‌ها می‌توان منابعی را که اکنون در خزائن نگهداری می‌شوند، به سمت بدنه تولید هدایت کرد. وجود حدود ۱۲ هزار کارگاه تولیدی در کشور نشان می‌دهد که فعال‌سازی این ظرفیت می‌تواند آثار قابل‌توجهی داشته باشد.
نیازی در عین حال درباره فعالیت پلتفرم‌های آنلاین و نگرانی‌ها درباره خالی‌فروشی گفت: نمی‌توان مشکلات احتمالی برخی کسب‌وکارها را به همه فعالان این حوزه تعمیم داد. در برخی موارد کوتاهی‌هایی صورت گرفته و حتی برخی فعالان به دلیل شناخت ناکافی از ماهیت طلا، سود ریالی را بر موجودی واقعی طلای خود مقدم دانسته‌اند. با این حال، همه پلتفرم‌ها چنین شرایطی ندارند و لازم است این کسب‌وکارها رتبه‌بندی شوند و سامانه‌های نظارتی با سرعت بیشتری فعالیت کنند.
اتحادیه طلا با دیجیتالی‌شدن و استفاده از فناوری‌های جدید مخالف نیست
نادر بذرافشان، رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران، نیز با اشاره به چالش‌های نظارتی فعالیت پلتفرم‌های آنلاین گفت: اتحادیه تهران و اتحادیه‌های سراسر کشور از همان ابتدای گسترش فروش طلای آب‌شده در پلتفرم‌ها نسبت به این موضوع اعتراض داشتند و در این زمینه مکاتبات و جلسات متعددی با نهادهای مرتبط برگزار کردند.
او با اشاره به مصوبه هیئت عالی نظارت در تاریخ ۲۷ مهر ۱۴۰۵ اظهار کرد: پس از حدود دو سال پیگیری، در جلسه ۱۳۸ هیئت عالی نظارت مصوب شد که فعالان اقتصادی برای دریافت مجوز فعالیت، به اتحادیه تخصصی مربوط به حوزه کاری خود مراجعه کنند. این تصمیم از آن جهت اهمیت دارد که نظارت بر فعالیت‌های تخصصی صنعت طلا باید از سوی نهادی انجام شود که شناخت کافی از این حوزه دارد.
بذرافشان در عین حال تاکید کرد که اتحادیه با اصل دیجیتالی‌شدن و استفاده از فناوری‌های جدید مخالف نیست و گفت: ما با به‌روز شدن صنعت، استفاده از فضای مجازی و تبلیغات دیجیتال مشکلی نداریم. اتفاقا همکارانی که وارد این حوزه نشوند، در آینده عقب خواهند ماند. مخالفت ما با فروش گسترده طلای آب‌شده ست، زیرا این روند به تولید و ساختار صنعت آسیب زده است.
او با اشاره به ظرفیت اشتغال‌زایی صنعت طلا افزود: حدود ۹۰ هزار واحد صنفی در کشور در این حوزه فعالیت می‌کنند و این صنعت می‌تواند ظرفیت قابل‌توجهی برای اشتغال‌زایی و ارزآوری داشته باشد. در حالی که بخش زیادی از مردم به دلیل نگرانی از کاهش ارزش پول ملی به خرید طلای آب‌شده و سکه روی آورده‌اند، باید سازوکاری ایجاد شود که این تقاضا به سمت خرید مصنوعات و حمایت از تولید داخلی هدایت شود.
رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران همچنین با اشاره به ضرورت ورود جوانان به این صنعت گفت: برخی فعالان باسابقه هنوز تمایلی به تغییر دکوراسیون، شیوه عرضه محصولات و روش‌های ارتباط با مشتری ندارند، در حالی که مخاطبان امروز عمدتا جوان هستند و نیازهای متفاوتی دارند. اکنون جوانانی را می‌بینیم که حتی بدون سرمایه اولیه قابل توجه، با تولید محتوای تصویری از محصولات بنکداری‌ها و کارخانه‌ها و عرضه آنها در فضای مجازی، فعالیت اقتصادی خود را آغاز کرده‌اند. این اتفاق نشان می‌دهد که باید به نیازهای روز جامعه توجه کنیم و فضا را برای حضور نسل جدید فراهم کنیم.
بذرافشان در ادامه، به ظرفیت ابزارهای جدید و هوش مصنوعی برای توسعه فروش مصنوعات طلا اشاره کرد و گفت: در نمایشگاه‌های اخیر اصفهان و شیراز، اپلیکیشن‌هایی معرفی شدند که با استفاده از هوش مصنوعی، امکان خرید مصنوعات طلا را فراهم می‌کنند. در این مدل، فرد می‌تواند با هر میزان سرمایه، حتی مبالغی که در گذشته صرف خرید مقدار کمی طلای آب‌شده می‌شد، به‌تدریج برای خرید مصنوعات اقدام کند و پس از رسیدن به میزان موردنظر، محصول مورد علاقه خود را از میان کالاهای عرضه‌شده توسط واحدهای صنفی انتخاب کند.
او این ابزارها را فرصتی برای افزایش فروش مصنوعات و تقویت تولید دانست و تاکید کرد که توسعه فناوری باید به‌گونه‌ای باشد که ضمن حفظ اعتماد و نظارت تخصصی، ظرفیت واحدهای صنفی موجود را نیز فعال کند.