گزارش تازه رویترز از سازوکاری گسترده برای تأمین تجهیزات مورد نیاز صنایع نظامی ایران خبر می‌دهد.
خبرگزاری رویترز در گزارشی تحقیقی مدعی شده است ایران از طریق شبکه‌ای متشکل از هزاران نهاد و مجموعه اقتصادی، اقدام به تأمین قطعات، مواد اولیه و تجهیزات مورد نیاز برنامه‌های موشکی و پهپادی کرده است. در این گزارش به ورود محموله‌هایی از چین، روسیه و برخی کشورهای اروپایی اشاره شده؛ موضوعی که با واکنش وزارت خارجه چین همراه بوده است.
ماجرای فعالیت بیش از ۵ هزار نهاد چیست؟
بر اساس بررسی رویترز و همکاری یک شرکت تحلیل ریسک، بیش از ۵ هزار نهاد با عنوان‌هایی که با حروف MOD آغاز می‌شوند، در شبکه مورد بررسی این خبرگزاری قرار دارند. رویترز مدعی است این نهادها با وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ایران ارتباط دارند و در فرایند خرید و واردات کالا و تجهیزات فعالیت می‌کنند.
در این گزارش آمده است که یکی از این نهادها با شناسه MOD ۳۴۶۴۲۸، از ژانویه ۲۰۲۵ تا ژوئن ۲۰۲۶ حدود ۲.۳ میلیارد دلار تجهیزات و کالا وارد کرده است. رویترز می‌گوید اطلاعات مربوط به این واردات را با بررسی اسناد بانکی، داده‌های گمرکی، اسناد حمل‌ونقل و سوابق ثبتی شرکت‌ها به دست آورده است.
محموله‌های چینی چگونه وارد ایران شدند؟
یکی از بخش‌های گزارش رویترز به مسیر انتقال کالاها اختصاص دارد. طبق اسناد بررسی‌شده از سوی این خبرگزاری، بخشی از محموله‌ها با کشتی از مسیر دریای خزر از روسیه، بخشی با کامیون از آسیای مرکزی و تعدادی نیز با هواپیماهای باری از چین به ایران منتقل شده‌اند.
در این گزارش به واردات مواد شیمیایی، ترکیبات مورد استفاده در تولید سوخت جامد موشک، مواد منفجره، چاشنی‌ها، قطعات موتور هواپیما و تجهیزات صنعتی اشاره شده است. رویترز همچنین از ورود محموله‌هایی از مواد شیمیایی با مبدا چین به بندرعباس خبر داده است.
آیا تمام محموله‌ها اقلام ممنوعه بوده‌اند؟
رویترز برخی از کالاهای واردشده را دارای کاربرد نظامی یا دوگانه معرفی کرده است؛ با این حال، نمی‌توان تمام این اقلام را به طور قطعی تجهیزات ممنوعه دانست. برخی مواد شیمیایی و تجهیزات صنعتی علاوه بر مصارف نظامی، کاربردهای غیرنظامی نیز دارند.
این خبرگزاری در بخشی از گزارش خود توضیح داده است که در مواردی برای شناسایی محتوای محموله‌ها از کدهای گمرکی استفاده کرده و نتوانسته جزئیات و منشأ تمام کالاها را به طور مستقل تایید کند. بنابراین، اطلاعات منتشرشده درباره ماهیت همه محموله‌ها باید با همین ملاحظه ارزیابی شود.
واکنش چین به گزارش رویترز
وزارت خارجه چین در پاسخ به پرسش‌های رویترز اعلام کرده است که از وضعیت توصیف‌شده در این گزارش اطلاعی ندارد. این وزارتخانه همچنین مخالفت خود را با آنچه تلاش برای مرتبط کردن تنش‌های منطقه‌ای به چین و خدشه‌دار کردن اعتبار این کشور خوانده، اعلام کرده است.
رویترز می‌گوید وزارت دفاع روسیه، کاخ سفید و فرماندهی مرکزی آمریکا نیز به درخواست این خبرگزاری برای اظهارنظر درباره یافته‌های گزارش پاسخ نداده‌اند.
در مجموع، گزارش رویترز بر اساس مجموعه‌ای از اسناد و داده‌های تجاری و گمرکی تنظیم شده است؛ با این حال، بخشی از جزئیات آن از جمله محتوای برخی محموله‌ها به طور مستقل قابل تایید نبوده و واکنش طرف‌های مطرح‌شده نیز باید در ارزیابی این ادعاها مورد توجه قرار گیرد.