کانال پاناما قصد دارد از ماه اکتبر تعداد کشتیهایی را که روزانه از این آبراه عبور میکنند کاهش دهد. بر اساس طرحی که به پارلمان پاناما ارائه شده، از اکتبر بهطور میانگین تنها ۲۹.۵ کشتی در روز اجازه عبور خواهند داشت؛ این رقم نسبت به ۳۶ کشتی در ماه اوت، حدود ۱۸ درصد کاهش نشان میدهد.
به گزارش گاردین، مقامهای پاناما در ماه سپتامبر نیز به دلیل تشدید خشکسالی، تعداد عبور روزانه کشتیها را از ۳۶ به ۳۲ فروند کاهش داده بودند.
کانال پاناما؛ مسیر حیاتی تجارت جهانی
کانال پاناما حدود ۵ درصد از تجارت دریایی جهان و نزدیک به ۴۰ درصد از تردد کانتینری آمریکا را پوشش میدهد. این مسیر برای شرکتهای کشتیرانی، بهویژه در تجارت میان چین و دیگر کشورهای آسیایی با آمریکا، اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در حالت عادی باعث کاهش هزینه و زمان حملونقل میشود.
با این حال، جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران و اختلال ایجادشده در تنگه هرمز، مشکلات لجستیکی و هزینههای شرکتهای کشتیرانی استفادهکننده از کانال پاناما را افزایش داده است.
در ماه اوت، زمانی که کشتیها برای ورود به کانال تا ۱۰ روز منتظر میماندند، یعنی طولانیترین زمان انتظار از ماه مه، یک کشتی کانتینری برای عبور زودتر از صف، طبق گزارشها حدود ۴ میلیون دلار پرداخت کرد.
شرکتهای کشتیرانی معمولاً برای رزرو نوبت عبور از کانال مبلغی ثابت میپردازند، اما یک حراج روزانه نیز به مالکان کشتیها اجازه میدهد برای عبور سریعتر پیشنهاد قیمت بدهند. قیمت این پیشنهادها معمولاً در دورههای افزایش تقاضا بالا میرود.
اوجگیری النینو در راه است
محدودیتهای عبور از کانال پاناما ممکن است در ماههای آینده شدیدتر شود، زیرا پیشبینی میشود پدیده النینو در اواخر سال به اوج خود برسد. این الگوی طبیعی آبوهوایی که تغییراتی گسترده در باد، فشار هوا و الگوهای بارندگی در سراسر جهان ایجاد میکند، ممکن است به قویترین سطح خود در چهار دهه اخیر برسد.
کانال پاناما با طول ۸۲ کیلومتر، دریای کارائیب را به اقیانوس آرام متصل میکند و برای فعالیت سیستم آبراهها و حوضچههای خود به آب شیرین رودخانههایی وابسته است که به دریاچه گاتون میریزند.
مقامهای پاناما در ماه سپتامبر اعلام کردند میزان بارش در حوزه آبریز کانال کمتر از پیشبینیها بوده است.
حوضچههای کانال مانند آسانسور عمل میکنند. هر حوضچه با پر شدن از آب، کشتیها را حدود ۲۶ متر، معادل ۸۵ فوت، از سطح دریا بالا میبرد تا به دریاچه گاتون برسند و سپس آنها را در سمت دیگر دوباره به سطح دریا پایین میآورد.
اگر سطح آب دریاچهها برای عبور کشتیهای بزرگ به اندازه کافی ایمن نباشد، اداره کانال پاناما برای حفظ ایمنی و ذخیره منابع آب، محدودیتهایی برای تردد اعمال میکند.
تجربه بحران ۲۰۲۳
کانال پاناما پیش از این نیز با پیامدهای شدید خشکسالی روبهرو شده بود. در سال ۲۰۲۳، سطح آب دریاچههای تأمینکننده کانال آنقدر پایین آمد که مقامها تعداد عبور روزانه کشتیها را از ۳۸ به ۲۲ فروند کاهش دادند.
این محدودیتها باعث ایجاد صف طولانی کشتیها در کانال شد و شرکتهای کشتیرانی را به جستوجوی مسیرهای جایگزین واداشت.
گرمای بیسابقه در چند قاره
النینو امسال تأثیر شدیدی بر آمریکای مرکزی و بخشهای شمالی آمریکای جنوبی گذاشته است. بر اساس دادههای هواشناسی، ۹ کشور در این مناطق گرمترین دوره ژوئن تا اوت ثبتشده در تاریخ خود را تجربه کردهاند.
تحلیل خبرگزاری فرانسه از دادههای هواشناسی برنامه اروپایی کوپرنیک نشان میدهد ۵۲ کشور در سراسر قارهها در همین دوره رکورد دمای فصلی خود را شکستهاند.
این گرمای شدید شکلهای مختلفی داشته است؛ از موجهای گرمای بیسابقه در اروپا گرفته تا خشکسالی شدید در سودان و دود سمی ناشی از آتشسوزیها در اندونزی.
بیش از یکسوم افرادی که در نیمکره شمالی گرمترین ماههای تابستانی ثبتشده را تجربه کردهاند، در آفریقا زندگی میکنند؛ بهویژه در منطقه ساحل و مناطق جنوبیتر آن.
در مجموع، ۱۸ کشور آفریقایی نیز در دوره ژوئن تا اوت رکورد دمای فصلی خود را شکستند؛ از موریتانی و سیرالئون در غرب گرفته تا اریتره و اتیوپی در شرق.
ادامه خشکسالی و کاهش سطح آب در کانال پاناما میتواند بار دیگر ظرفیت عبور کشتیها را محدود کند و در شرایطی که مسیرهای مهم دیگری مانند تنگه هرمز نیز با اختلال مواجهاند، فشار بیشتری بر شبکه تجارت دریایی و هزینه حملونقل جهانی وارد کند.