افزایش قیمت مرغ بار دیگر یکی از اقلام مهم سبد غذایی خانوار را در کانون توجه قرار داده است. مرغ که برای بسیاری از خانوارها جایگزینی در دسترس‌تر برای دیگر منابع پروتئینی محسوب می‌شود، اکنون با افزایش هزینه خرید مواجه شده است. در این میان، تغییرات نرخ ارز تامین نهاده‌ها، هزینه خوراک طیور و شرایط تولید، از عوامل مطرح‌شده در توضیح گرانی هستند؛ عواملی که بررسی سهم هرکدام برای ارزیابی عملکرد سیاست‌های تنظیم بازار ضروری است.
قیمت مرغ در یک هفته ۷۰ هزار تومان افزایش یافت
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، قیمت هر کیلوگرم مرغ در بازار از حدود ۲۸۰ هزار تومان به ۳۵۰ هزار تومان رسیده است. این تغییر به معنای افزایش ۷۰ هزار تومانی و رشد ۲۵ درصدی نسبت به قیمت قبلی است.
افزایش قیمت در چنین بازه کوتاهی می‌تواند هزینه تامین مواد غذایی خانوار را به شکل محسوسی بالا ببرد. برای مثال، خرید دو کیلوگرم مرغ با نرخ کیلویی ۳۵۰ هزار تومان، ۷۰۰ هزار تومان هزینه دارد؛ رقمی که در کنار افزایش قیمت سایر اقلام ضروری، فشار بیشتری بر بودجه خانوار وارد می‌کند.
با این حال، برای ارزیابی دقیق‌تر روند بازار باید مشخص شود این نرخ در چه محدوده‌ای از بازار ثبت شده و آیا قیمت اعلام‌شده در تمام مناطق و واحد‌های خرده‌فروشی یکسان است یا خیر.
مرغداران از افزایش چندبرابری هزینه نهاده‌ها می‌گویند
یکی از محور‌های اصلی بحث درباره گرانی مرغ، تغییر هزینه تامین نهاده‌های دامی پس از حذف ارز ترجیحی است. اتحادیه‌های مرغداران افزایش چندبرابری قیمت نهاده‌ها را از عوامل اصلی بالا رفتن هزینه تولید معرفی می‌کنند.
ذرت و کنجاله سویا از اجزای مهم خوراک طیور هستند و افزایش قیمت آنها می‌تواند مستقیما هزینه پرورش مرغ را بالا ببرد. از آنجا که خوراک سهم مهمی در هزینه تمام‌شده تولید دارد، تغییرات قیمت نهاده‌ها می‌تواند با فاصله زمانی بر نرخ فروش مرغ نیز اثر بگذارد.
با این حال، افزایش پنج‌برابری قیمت نهاده‌ها باید با تعیین دقیق نوع نهاده، نرخ مبنا و بازه زمانی مقایسه بررسی شود. همچنین افزایش قیمت نهاده به معنای افزایش هم‌اندازه قیمت مرغ نیست؛ زیرا قیمت نهایی به هزینه جوجه، انرژی، حمل‌ونقل، کشتار، توزیع و سایر عوامل نیز وابسته است.
وزارت جهاد کشاورزی چه توضیحی برای گرانی دارد؟
غلامرضا نوری، وزیر جهاد کشاورزی، افزایش قیمت جهانی نهاده‌های تولید را از عوامل موثر بر گرانی اخیر مرغ دانسته است.
بر اساس اظهارات منتشرشده از وزیر، قیمت مرغ در سال گذشته و پس از آزادسازی قیمت نهاده‌ها به کیلویی ۳۷۰ هزار تومان رسیده بود. او همچنین افزایش قیمت جهانی نهاده‌ها را در رشد اخیر قیمت این محصول موثر دانسته است.
با وجود این توضیحات، برای روشن شدن علت افزایش اخیر قیمت مرغ لازم است میزان رشد قیمت جهانی نهاده‌ها با تغییر نرخ ارز تامین آنها و هزینه‌های داخلی تولید مقایسه شود. بدون چنین مقایسه‌ای نمی‌توان سهم هر عامل را در افزایش قیمت مصرف‌کننده به طور دقیق مشخص کرد.
گرانی مرغ چه فشاری به سبد غذایی خانوار وارد می‌کند؟
افزایش قیمت مرغ تنها به تغییر نرخ یک محصول محدود نمی‌شود و می‌تواند بر الگوی خرید مواد غذایی خانوار اثر بگذارد. با بالا رفتن هزینه اقلام ضروری، خانوار‌های دارای درآمد ثابت ممکن است ناچار شوند میزان خرید خود را کاهش دهند یا بخشی از هزینه‌های غذایی را به اقلام ارزان‌تر اختصاص دهند.
از سوی دیگر، افزایش هزینه تولید نیز می‌تواند ادامه فعالیت مرغداران را با دشواری مواجه کند؛ به‌ویژه اگر تامین نهاده‌ها با قیمت و شرایط باثبات انجام نشود. بنابراین، سیاست تنظیم بازار باید هم‌زمان دو هدف را دنبال کند: حفظ استمرار تولید و جلوگیری از کاهش دسترسی مصرف‌کننده به منابع پروتئینی.
شفافیت هزینه تولید؛ شرط ارزیابی سیاست‌های تنظیم بازار
افزایش قیمت مرغ، ضرورت انتشار اطلاعات دقیق‌تر درباره هزینه تولید و سازوکار قیمت‌گذاری را برجسته می‌کند. اعلام منظم نرخ نهاده‌ها، قیمت مرغ زنده، هزینه کشتار و قیمت عرضه در خرده‌فروشی می‌تواند مشخص کند افزایش قیمت در کدام حلقه از زنجیره تامین شدت گرفته است.
همچنین لازم است آثار تغییر سیاست ارزی بر هزینه تولید و قیمت نهایی به صورت مستند بررسی شود. اگر افزایش هزینه‌ها به تولیدکننده منتقل شده، باید میزان آن روشن باشد و اگر بخشی از افزایش قیمت در مراحل توزیع شکل گرفته است، سازوکار نظارت بر بازار باید بتواند این موضوع را مشخص کند.