با انتشار فیش‌های حقوقی مهر ۱۴۰۵، بسیاری از فرهنگیان، کارکنان دولت و بازنشستگان منتظر افزایش دوباره حقوق هستند. با این حال، بررسی مصوبات نشان می‌دهد که افزایش عمومی تازه‌ای برای همه حقوق‌بگیران از مهر ماه تصویب نشده است و افزایش بیشتری شامل حال گروه‌هایی می‌شود که مشمول حق‌التدریس، فوق‌العاده خاص، مزایای مناطق محروم یا احکام جدید شده‌اند.
فیش حقوقی مهرماه برای همه کارکنان دولت و فرهنگیان یکسان تغییر نمی‌کند. برخلاف شایعات منتشر شده در فضای مجازی، آغاز نیمه دوم سال به‌تنهایی به معنای اعمال افزایش عمومی جدید حقوق نیست.
افزایش دریافتی برخی افراد در مهر بیشتر به ردیف‌های خاص حکم حقوقی مربوط است؛ از جمله حق‌التدریس فرهنگیان، فوق‌العاده خاص، مزایای محل خدمت، تغییر رتبه یا وضعیت خانوادگی.
گروه اول: معلمان دارای حق‌التدریس
یکی از مهم‌ترین گروه‌هایی که ممکن است در مهر افزایش محسوس‌تری داشته باشند، معلمان شاغل و بازنشسته‌ای هستند که به‌صورت حق‌التدریس فعالیت می‌کنند.
سخنگوی وزارت آموزش و پرورش اعلام کرده است که حق‌التدریس معلمان شاغل و بازنشسته از ابتدای مهر دو برابر خواهد شد. همچنین امکان تدریس تا ۲۴ ساعت در هفته برای این افراد طبق مصوبه جدید فراهم شده است.
در گزارش‌های منتشر شده، میانگین پرداخت هر ساعت حق‌التدریس پس از افزایش حدود ۱۸۰ تا ۲۰۰ هزار تومان اعلام شده است. پس معلمانی که ساعات اضافه‌تدریس بیشتری دارند، نسبت به سایر کارکنان احتمالاً تغییر محسوس‌تری در دریافتی خود خواهند داشت.
گروه دوم: مشمولان فوق‌العاده خاص
فوق‌العاده خاص ۴۴۰۰ امتیازی از ردیف‌های مهم حقوق در سال ۱۴۰۵ محسوب می‌شود.
بر اساس اصلاحیه مصوبه حقوق سال جاری، برای مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری، ۴۴۰۰ امتیاز فوق‌العاده خاص در نظر گرفته شده است که معادل ریالی آن در سایر نظام‌های پرداخت ۳۰ میلیون و ۵۹۷ هزار و ۶۰۰ ریال (حدود ۳ میلیون و ۶۰ هزار تومان) تعیین شده است.
این رقم افزایش تازه مهرماه نیست و جزئی از ساختار حقوقی سال ۱۴۰۵ به شمار می‌رود. اثر نهایی این فوق‌العاده به نوع استخدام، نظام پرداخت و حکم هر فرد بستگی دارد.
گروه سوم: بازنشستگانی که در سال ۱۴۰۵ بازنشسته شده‌اند
بازنشستگان نیز به موضوع فوق‌العاده خاص مرتبط هستند.
طبق مصوبه، برای بازنشستگان و وظیفه‌بگیران مشمول صندوق‌های مربوط، معادل ۹۰ درصد اثر ریالی فوق‌العاده خاص پیش‌بینی شده که رقم آن حدود ۲ میلیون و ۷۵۴ هزار تومان است.
همچنین برای افرادی که در سال ۱۴۰۵ بازنشسته شده یا می‌شوند، نحوه محاسبه این فوق‌العاده در اولین حقوق بازنشستگی مشخص شده است تا اثر آن کمتر از رقم تعیین‌شده نباشد.
بنابراین این گروه بهتر است حکم بازنشستگی و بندهای مربوط به فوق‌العاده خاص را با دقت بررسی کنند.
گروه چهارم: معلمان مناطق محروم و صعب‌العبور
بخشی از تغییرات مهرماه به فرهنگیانی مربوط است که در مناطق محروم، عشایری و روستاهای دورافتاده خدمت می‌کنند.
وزارت آموزش و پرورش اعلام کرده است که برای برخی معلمان این مناطق مزایای ویژه‌ای در نظر گرفته شده و پرداخت فوق‌العاده برای معلمان مناطق بسیار دورافتاده یا نیازمند بیتوته از مهرماه اجرا خواهد شد.
این مزایا عمومی نیست و فقط به افرادی تعلق می‌گیرد که شرایط تعیین شده را داشته باشند.
گروه پنجم: کارکنانی که حکم جدید گرفته‌اند
حتی بدون افزایش عمومی حقوق، ممکن است فیش مهر برخی کارکنان با ماه قبل متفاوت باشد.
عواملی مانند تغییر رتبه، ارتقای شغلی، افزایش سابقه، تغییر محل خدمت، ازدواج، تولد فرزند یا اصلاح اطلاعات استخدامی می‌تواند روی ردیف‌های حقوقی اثر بگذارد.
از این رو افزایش دریافتی یک فرد لزوماً به معنای افزایش حقوق همه کارکنان نیست.
چه کسانی نباید منتظر افزایش عمومی جدید باشند؟
اگر کارمند یا فرهنگی‌ای از شهریور تا مهر هیچ تغییری در حکم، ساعات اضافه‌کار، حق‌التدریس، رتبه، محل خدمت یا وضعیت خانوادگی خود نداشته، نباید صرفاً با ورود به مهر انتظار افزایش قابل توجهی در خالص حقوق داشته باشد.
چارچوب اصلی افزایش حقوق ۱۴۰۵ از ابتدای سال اجرا شده است و تاکنون مصوبه‌ای مبنی بر افزایش درصدی و یکسان تازه از مهرماه برای تمامی کارکنان منتشر نشده است.
این موضوع اهمیت زیادی دارد چرا که برخی تیترهای خبری، افزایش برخی مزایا را به‌عنوان «افزایش حقوق همه کارکنان» معرفی می‌کنند در حالی که این دو موضوع کاملاً متفاوت هستند.
فیش مهر را با شهریور مقایسه کنید
بهترین روش برای اطلاع از علت افزایش یا کاهش دریافتی، مقایسه مستقیم فیش حقوقی مهر با شهریور است.
کارکنان و فرهنگیان بهتر است ردیف‌های زیر را بررسی کنند:
- حقوق مبنا
- فوق‌العاده خاص
- رتبه‌بندی
- حق‌التدریس
- اضافه‌کار
- حق عائله‌مندی
- حق اولاد
- مزایای محل خدمت
- مالیات
- بیمه
- اقساط وام
هر تغییر در این بخش‌ها می‌تواند رقم نهایی واریزی را افزایش یا کاهش دهد.
افزایش مهر برای همه یکسان نیست
در مجموع، افزایش حقوق مهر ۱۴۰۵ برای تمام حقوق‌بگیران به یک شکل نیست.
معلمان دارای حق‌التدریس، برخی فرهنگیان مناطق خاص، مشمولان احکام جدید و برخی بازنشستگان ممکن است افزایش قابل توجه‌تری در دریافتی خود داشته باشند. اما برای سایر کارکنان، شروع مهر به‌تنهایی به معنای افزایش دوباره حقوق نیست.
بنابراین هر فرد باید فیش خود را با ماه قبل مقایسه کند تا مشخص شود تغییر دریافتی دقیقاً از کدام ردیف ناشی شده است.