زیان خالص ۳۳.۸ همتی سایپا نشان‌دهنده چالش‌های مالی این خودروساز است

سایپا در نیمه نخست ۱۴۰۵ با افت درآمد، افزایش بهای تمام شده و جهش زیان خالص روبه رو شد؛ زیان شرکت به ۳۳.۸ همت رسید.

صورت های مالی میان دوره ای شش ماهه شرکت سایپا و نام ایرانی تولید اتومبیل سایپا، با نماد بورسی خساپا، نشان می دهد این خودروساز در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ با تشدید زیان دهی مواجه شده است. درآمد عملیاتی شرکت در این دوره به ۳۶.۴۹ همت رسیده که در مقایسه با ۴۹.۰۶ همت در مدت مشابه سال گذشته، ۲۵.۶ درصد کاهش نشان می دهد. در همین حال، بهای تمام شده درآمدها افزایش یافته و زیان ناخالص سایپا به ۲۳.۴۷ همت رسیده است.

بر اساس این گزارش که برای دوره منتهی به ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ و به صورت حسابرسی نشده منتشر شده، زیان خالص سایپا به ۳۳.۸۰ همت رسیده است. رقمی که حدود پنج برابر زیان خالص ۶.۷۸ همتی در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ است. این میزان زیان همچنین از کل زیان خالص ۲۵ همتی شرکت در سال مالی ۱۴۰۴ بیشتر است.

درآمد سایپا ۲۵.۶ درصد کاهش یافت

سایپا در شش ماه نخست سال ۱۴۰۵ حدود ۳۶.۴۹ همت درآمد عملیاتی ثبت کرده است. این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۴۹.۰۶ همت بود. کاهش درآمد در شرایطی رخ داده که بهای تمام شده درآمدهای شرکت از ۵۰.۱۱ همت به ۵۹.۹۵ همت رسیده و ۱۹.۶ درصد افزایش یافته است.

به این ترتیب، هزینه تولید و فروش محصولات سایپا نه تنها از درآمد شرکت بیشتر شده، بلکه فاصله میان درآمد و هزینه نیز افزایش یافته است. حاصل این وضعیت، ثبت ۲۳.۴۷ همت زیان ناخالص در نیمه نخست سال جاری است. در حالی که زیان ناخالص شرکت در مدت مشابه سال گذشته حدود ۱.۰۶ همت بود.

خلاصه عملکرد مالی سایپا

بهای تمام شده از درآمد فروش بیشتر شد

یکی از مهم ترین نکات گزارش سایپا، فاصله قابل توجه میان درآمد و بهای تمام شده است. در نیمه نخست سال جاری، به ازای هر ۱۰۰ ریال درآمد عملیاتی، حدود ۱۶۴ ریال بهای تمام شده ثبت شده است. به بیان دیگر، درآمد حاصل از فروش محصولات حتی برای پوشش هزینه تمام شده آنها کافی نبوده است.

حاشیه زیان ناخالص شرکت در این دوره به حدود ۶۴.۳ درصد رسیده، در حالی که این شاخص در نیمه نخست سال گذشته حدود ۲.۲ درصد منفی بود. این تغییر نشان می دهد مشکل سایپا تنها به افزایش هزینه های اداری یا هزینه تامین مالی محدود نیست و در سطح درآمد و هزینه تولید و فروش نیز فشار زیادی وجود دارد.

پس از ثبت زیان ناخالص، هزینه های فروش، اداری و عمومی نیز به عملکرد شرکت اضافه شده است. این هزینه ها در نیمه نخست سال جاری به ۴.۸۰ همت رسیده که نسبت به رقم ۴.۴۵ همتی سال گذشته، ۷.۸ درصد بیشتر است.

در همین دوره، سایر درآمدهای عملیاتی سایپا از ۴.۶۸ همت به ۱.۸۸ همت کاهش یافته است. این کاهش در کنار افزایش بهای تمام شده باعث شده زیان عملیاتی شرکت از ۰.۸۳ همت در نیمه نخست سال گذشته به ۲۷.۰۴ همت برسد.

هزینه مالی سایپا دو برابر شد

هزینه های مالی سایپا نیز در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ افزایش قابل توجهی داشته است. این هزینه ها از ۶.۴۷ همت در شش ماه نخست سال گذشته به ۱۲.۹۷ همت رسیده و رشد ۱۰۰.۳ درصدی را ثبت کرده است.

سایپا در این دوره ۶.۲۱ همت درآمد و هزینه غیرعملیاتی خالص مثبت نیز گزارش کرده است. با این حال، این رقم برای جبران زیان عملیاتی و هزینه های مالی کافی نبوده و زیان خالص شرکت در پایان نیمه نخست سال به ۳۳.۸۰ همت رسیده است.

در بخش درآمدهای غیرعملیاتی، حدود ۶ همت در ردیف سایر درآمدها و هزینه های غیرعملیاتی ثبت شده است. این قلم حدود ۹۶.۶ درصد مجموع درآمد و هزینه غیرعملیاتی خالص را تشکیل می دهد، اما ماهیت آن در اطلاعات استخراج شده از گزارش به طور مشخص توضیح داده نشده است.

زیان انباشته سایپا به ۱۲۹.۶ همت رسید

صورت وضعیت مالی سایپا نشان می دهد مجموع دارایی های شرکت در پایان شهریور ۱۴۰۵ به ۳۱۱.۶۲ همت رسیده است. این رقم در پایان سال مالی ۱۴۰۴ حدود ۲۹۵.۵۴ همت بود و رشد ۵.۴ درصدی را نشان می دهد.

در سمت مقابل، مجموع بدهی های شرکت از ۲۲۱.۲۷ همت در پایان سال گذشته به ۲۷۱.۱۴ همت افزایش یافته است. به این ترتیب، بدهی های سایپا حدود ۲۲.۵ درصد رشد کرده و سهم بیشتری از دارایی های شرکت را به خود اختصاص داده است.

در همین دوره، حقوق مالکانه شرکت از ۷۴.۲۷ همت به ۴۰.۴۷ همت کاهش یافته است. این افت در کنار رشد بدهی ها نشان می دهد وضعیت ترازنامه سایپا در نیمه نخست سال تضعیف شده است.

زیان انباشته شرکت نیز از ۹۵.۸۴ همت در پایان سال ۱۴۰۴ به ۱۲۹.۶۳ همت در پایان شهریور ۱۴۰۵ رسیده است. رقم فعلی معادل حدود ۸۰ درصد سرمایه ثبت شده شرکت است؛ در حالی که این نسبت در پایان سال گذشته حدود ۵۹.۱ درصد بود.

وضعیت دارایی ها و بدهی های سایپا

یکی دیگر از شاخص های مهم ترازنامه، نسبت جاری شرکت است که از ۰.۴۲ در پایان سال گذشته به ۰.۴۰ در پایان شهریور رسیده است. این نسبت نشان می دهد دارایی های جاری سایپا برای پوشش بدهی های جاری آن کافی نیستند.

در پایان دوره، بدهی های جاری شرکت ۲۶۵.۷۱ همت و دارایی های جاری آن ۱۰۶.۸۳ همت بوده است. بر این اساس، کسری سرمایه در گردش سایپا به حدود ۱۵۸.۸۸ همت می رسد.

از سوی دیگر، پیش دریافت ها با رقم ۱۱۹.۸۲ همت حدود ۴۵.۱ درصد بدهی های جاری را تشکیل می دهند. پرداختنی های تجاری و سایر پرداختنی ها نیز به ۱۰۷.۵۱ همت رسیده است. مجموع این دو گروه، بخش عمده ای از بدهی های جاری شرکت را در بر می گیرد.

نقدینگی کاهش یافت؛ هزینه سود تسهیلات از جریان نقد عملیاتی بیشتر شد

در بخش جریان وجوه نقد، سایپا در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ حدود ۵.۸۱ همت جریان نقد عملیاتی مثبت ثبت کرده است. این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۴.۴۲ همت بود و رشد حدود ۳۲ درصدی را نشان می دهد.

با این حال، مثبت بودن جریان نقد عملیاتی به معنای بهبود همه جانبه وضعیت مالی شرکت نیست. موجودی نقد سایپا از ۶.۵۱ همت در ابتدای سال به ۳.۵۶ همت در پایان شهریور کاهش یافته که نشان از افتی حدود ۴۵.۳ درصدی دارد.

یکی از عوامل مهم در جریان نقد شرکت، پرداخت سود تسهیلات مالی است. سایپا در نیمه نخست سال جاری ۱۱.۷۱ همت بابت سود تسهیلات پرداخت کرده است. رقمی که حدود دو برابر جریان نقد عملیاتی شرکت در همین دوره است. بنابراین، جریان نقد عملیاتی به تنهایی تنها حدود نیمی از سود پرداخت شده تسهیلات را پوشش می دهد.

خلاصه جریان وجوه نقد سایپا

در همین دوره، سایپا ۱۹.۰۳ همت تسهیلات دریافت کرده و ۱۵.۶۷ همت از اصل تسهیلات را بازپرداخت کرده است. خالص جریان نقد حاصل از فعالیت های تامین مالی حدود ۸.۳۶ همت منفی بوده است. این ارقام نشان می دهند پرداخت های مرتبط با تامین مالی، بخش مهمی از منابع نقدی شرکت را مصرف کرده اند.

فروش سایپا در تعداد و مبلغ کاهش یافت

آمار فروش شرکت نشان می دهد سایپا در شش ماه نخست سال ۱۴۰۵ مجموعا ۶۶ هزار و ۷۹ دستگاه خودرو فروخته است؛ در حالی که فروش شرکت در مدت مشابه سال گذشته ۹۹ هزار و ۵۱۹ دستگاه بود. به این ترتیب، تعداد فروش حدود ۳۳.۶ درصد کاهش یافته است.

درآمد عملیاتی نیز در همین دوره ۲۵.۶ درصد کمتر شده است. مقایسه این دو شاخص نشان می دهد کاهش فروش از نظر تعداد با افت درآمد همراه بوده، هرچند میزان تغییر درآمد و تعداد فروش یکسان نیست.

در میان محصولات، خانواده ۲۰۰X شامل کوییک، اطل، سهند و ساینا بیشترین سهم از درآمد شرکت را به خود اختصاص داده است. سایپا در نیمه نخست سال جاری ۴۲ هزار و ۵۹۸ دستگاه از این خانواده فروخته که نسبت به فروش ۶۱ هزار و ۱۳۶ دستگاهی در مدت مشابه سال گذشته، ۳۰.۳ درصد کاهش دارد.

فروش شاهین نیز از ۱۶ هزار و ۷۵۹ دستگاه به ۱۱ هزار و ۸۲۸ دستگاه رسیده و ۲۹.۴ درصد کاهش یافته است. در گروه وانت ۱۵۱، تعداد فروش با افت ۲۵.۶ درصدی از ۱۱ هزار و ۳۴۳ دستگاه به ۸ هزار و ۴۴۱ دستگاه رسیده است.

آمار فروش و درآمد محصولات سایپا

علاوه بر فروش داخلی، در گزارش برای صادرات و خدمات نیز درآمدی حدود ۰.۴۱ همت ثبت شده است. صادرات شش ماهه شامل ۶۰۰ دستگاه محصول به صورت قطعات منفصله است و سه دستگاه دیگر به درآمد خدمات و تجهیزات مربوط می شود. مجموع فروش داخلی و صادرات و خدمات با رقم کل فروش گزارش شده تطبیق دارد.

سایپا محصولات اصلی خود را زیر قیمت تمام شده می فروشد

یکی از مهم ترین بخش های قابل استخراج از صورت های مالی سایپا، مقایسه درآمد فروش و بهای تمام شده محصولات است. محاسبه میانگین مبلغ فروش و بهای تمام شده به ازای هر دستگاه نشان می دهد خانواده ۲۰۰X و شاهین در نیمه نخست سال جاری با زیان ناخالص قابل توجهی همراه بوده اند.

بر اساس محاسبات انجام شده از ارقام فروش و بهای تمام شده گزارش، میانگین قیمت فروش هر دستگاه از خانواده ۲۰۰X حدود ۴۳۷.۴ میلیون تومان بوده، در حالی که بهای تمام شده هر دستگاه به حدود ۸۲۹.۲ میلیون تومان رسیده است. به این ترتیب، اختلاف میانگین فروش و بهای تمام شده هر دستگاه حدود ۳۹۲ میلیون تومان است.

در مورد شاهین نیز میانگین قیمت فروش هر دستگاه حدود ۵۹۴.۴ میلیون تومان و بهای تمام شده آن حدود یک میلیارد و ۴۲۴ میلیون تومان برآورد می شود. بر این اساس، اختلاف میانگین فروش و بهای تمام شده هر دستگاه شاهین حدود ۸۳۰ میلیون تومان است.

این محاسبات بر اساس تقسیم مبالغ گزارش شده بر تعداد فروش انجام شده اند و میانگین دوره را نشان می دهند که نباید آنها را با قیمت رسمی یا قیمت روز بازار هر خودرو یکسان دانست.

برآورد اقتصاد فروش هر محصول در نیمه نخست سال

محاسبات این جدول از مبالغ فروش، بهای تمام شده و تعداد فروش استخراج شده اند و ارقام میانگین هستند. تفاوت در ترکیب محصولات و زمان شناسایی هزینه ها می تواند بر این میانگین ها اثر بگذارد.

بر اساس همین محاسبات، خانواده ۲۰۰X و شاهین روی هم حدود ۲۶.۵۱ همت زیان ناخالص ایجاد کرده اند. رقمی که از کل زیان ناخالص ۲۳.۴۷ همتی سایپا بیشتر است. دلیل این اختلاف آن است که برخی محصولات دیگر، از جمله وانت ۱۵۱، محصولات خانواده تویوتا و چانگان، در مجموع سود ناخالص مثبت داشته اند و بخشی از زیان دو گروه اصلی را جبران کرده اند.

با این حال، خانواده ۲۰۰X و شاهین در مجموع بیش از ۷۰ درصد درآمد عملیاتی شرکت را تشکیل می دهند. بنابراین، زیان ده بودن این دو گروه می تواند اثر قابل توجهی بر عملکرد مالی کل سایپا داشته باشد.

افزایش هزینه مواد و دستمزد در ساختار تولید

در بخش بهای تمام شده، مواد مستقیم مصرفی بیشترین سهم را دارند. سایپا در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ حدود ۵۲.۴۴ همت مواد مستقیم مصرف کرده که ۸۵.۴ درصد مجموع هزینه های تولید گزارش شده را تشکیل می دهد.

دستمزد مستقیم در این دوره حدود ۲.۱۵ همت و سربار تولید حدود ۶.۸۲ همت بوده است. مجموع هزینه های تولید به حدود ۶۱.۴۰ همت می رسد؛ هرچند بهای تمام شده کالای فروش رفته در صورت سود و زیان ۵۹.۹۵ همت ثبت شده است. تفاوت میان این دو رقم می تواند به تغییرات موجودی و تعدیلات مربوط باشد و نباید آنها را بدون توضیح یکسان در نظر گرفت.

ساختار هزینه های تولید سایپا

گزارش سایپا تغییرات نرخ ارز و تورم نهاده های تولید را از عوامل اثرگذار بر بهای تمام شده معرفی کرده است. در بخش خرید مواد اولیه نیز حدود ۲۸.۱۷ همت خرید طی شش ماه نخست سال گزارش شده که ۹۲.۹ درصد آن داخلی و ۷.۱ درصد وارداتی بوده است. رقم مصرف مواد در همین دوره بیشتر از خرید مواد است. بنابراین بخشی از مواد مصرف شده از موجودی ابتدای دوره تامین شده است.

برآورد سایپا برای نیمه دوم سال؛ زیان ناخالص همچنان ادامه دارد

در برآورد ارائه شده برای نیمه دوم سال ۱۴۰۵، سایپا درآمد عملیاتی ۵۸.۵۸ همتی و بهای تمام شده ۷۶.۵۳ همتی را پیش بینی کرده است. بر اساس این ارقام، شرکت برای نیمه دوم سال نیز با زیان ناخالص ۱۷.۹۵ همتی در چشم انتظار خود دارد. هزینه های فروش، اداری و عمومی در این برآورد ۶.۳۷ همت و هزینه مالی ۱۱.۵۰ همت در نظر گرفته شده است. سایر درآمدهای عملیاتی نیز حدود ۵.۲۲ همت پیش بینی شده است.

برآورد عملکرد نیمه دوم سال ۱۴۰۵

سایپا برای نیمه دوم سال فروش حدود ۵۱ هزار و ۲۰۰ دستگاه از خانواده ۲۰۰X، حدود ۱۹ هزار و ۵۰ دستگاه شاهین، ۱۴ هزار دستگاه وانت ۱۵۱، هزار و ۱۰۰ دستگاه چانگان و هزار و ۸۰ دستگاه صادراتی به صورت قطعات منفصله را پیش بینی کرده است.

با وجود پیش بینی فروش بیشتر در نیمه دوم سال نسبت به عملکرد شش ماهه نخست، برآورد شرکت همچنان از زیان ناخالص حکایت دارد. بنابراین، افزایش احتمالی تعداد فروش به تنهایی برای بازگشت شرکت به سودآوری کافی نخواهد بود و نسبت میان قیمت فروش و هزینه تمام شده محصولات اهمیت تعیین کننده ای دارد.

طرح های توسعه سایپا در مسیر تکمیل

گزارش شش ماهه سایپا از پیشرفت دو طرح توسعه ای نیز خبر می دهد. طرح توسعه محصول آریا اتوماتیک تا پایان سال ۱۴۰۴ حدود ۹۲ درصد پیشرفت داشته و میزان پیشرفت آن در پایان شهریور ۱۴۰۵ به ۹۹ درصد رسیده است. شرکت تاریخ بهره برداری برآوردی این طرح را ۳۰ دی ۱۴۰۵ اعلام کرده است.

طرح تولید شاهین پلاس با گیربکس دستی نیز از پیشرفت ۹۱ درصدی در پایان سال گذشته به پیشرفت ۱۰۰ درصدی در پایان شهریور رسیده است. تاریخ بهره برداری برآوردی این طرح نیز ۳۰ دی ۱۴۰۵ درج شده است.

وضعیت طرح های توسعه

روند چند سال اخیر؛ زیان ناخالص سایپا عمیق تر شده است

مقایسه عملکرد سالانه سایپا نشان می دهد شرکت در سال های گذشته نیز با زیان ناخالص مواجه بوده است. در سال ۱۴۰۰، درآمد عملیاتی شرکت حدود ۴۴.۱۱ همت و زیان ناخالص آن ۳.۴۶ همت بود. در سال ۱۴۰۱ زیان ناخالص به ۸.۹۴ همت رسید و در سال ۱۴۰۲ حدود ۳.۶۲ همت ثبت شد.

در سال ۱۴۰۳، درآمد عملیاتی به ۱۰۸.۶۸ همت افزایش یافت، اما شرکت همچنان ۱.۹۲ همت زیان ناخالص داشت. در سال ۱۴۰۴ نیز درآمد عملیاتی به ۸۶.۸۱ همت کاهش یافت و زیان ناخالص به ۱۲.۹۶ همت رسید.

اکنون در شش ماه نخست سال ۱۴۰۵، زیان ناخالص سایپا به ۲۳.۴۷ همت رسیده است. رقمی که از زیان ناخالص کل سال ۱۴۰۴ بیشتر است. البته مقایسه دوره شش ماهه با سال کامل باید با توجه به تفاوت طول دوره زمانی انجام شود، اما بزرگی زیان ثبت شده در نیمه نخست سال نشان می دهد فشار هزینه تولید و فروش همچنان شدید است.

روند درآمد و زیان ناخالص سایپا

سایپا با کاهش فروش و افزایش فشار مالی مواجه است

صورت های مالی شش ماهه سایپا تصویری از تشدید زیان دهی این خودروساز ارائه می کند. درآمد عملیاتی شرکت ۲۵.۶ درصد کاهش یافته، بهای تمام شده ۱۹.۶ درصد بیشتر شده و زیان ناخالص به ۲۳.۴۷ همت رسیده است. در نتیجه، زیان عملیاتی به ۲۷.۰۴ همت و زیان خالص به ۳۳.۸۰ همت افزایش یافته است.

در سمت ترازنامه نیز زیان انباشته ۱۲۹.۶۳ همتی، رشد بدهی ها تا ۲۷۱.۱۴ همت، کاهش حقوق مالکانه به ۴۰.۴۷ همت و نسبت جاری ۰.۴۰، از محدودیت های مالی شرکت حکایت دارند. کاهش موجودی نقد و پرداخت ۱۱.۷۱ همت سود تسهیلات در نیمه نخست سال نیز نشان می دهد تامین نقدینگی و هزینه تامین مالی از موضوعات مهم پیش روی سایپا هستند.

از سوی دیگر، زیان ناخالص خانواده ۲۰۰X و شاهین و سهم بالای این محصولات از درآمد شرکت، اهمیت اصلاح رابطه میان قیمت فروش و بهای تمام شده را برجسته می کند. در برآورد نیمه دوم سال نیز سایپا همچنان زیان ناخالص پیش بینی کرده است.

بنابراین، با وجود مثبت بودن جریان نقد عملیاتی و پیشرفت برخی طرح های توسعه ای، صورت های مالی شش ماهه نشان می دهد سایپا هنوز با چالش های جدی در سودآوری، هزینه تولید، بدهی ها و نقدینگی روبه رو است. تغییر این وضعیت به بهبود پایدار درآمد، کنترل بهای تمام شده و کاهش فشار هزینه های مالی وابسته خواهد بود.