به نقل از گروه امام و رهبری خبرگزاری تسنیم، روز ۱۳ آبان بیشتر به عنوان روز تسخیر لانه جاسوسی آمریکا توسط دانشجویان پیرو خط امام (ره) معروف شده، در حالی که چند رخداد مهم انقلاب اسلامی در این روز به‌وقوع پیوسته است.
امام شهید انقلاب حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای در ۱۲ آبان‌ماه سال ۱۳۸۹ به مناسبت روز ۱۳ آبان در جمع دانش‌آموزان و دانشجویان سخنرانی تبیینی و مهمی نسبت به وقایع تاریخی این روز کرده‌اند که در آن سخنرانی تمام وقایع روز ۱۳ آبان در طول انقلاب اسلامی را تشریح و نمادشناسی کردند.
در ادامه به بازخوانی این سخنرانی مهم می‌پردازیم:
وقایعی که در روز ۱۳ آبان واقع شده است و رهبر شهید انقلاب در این سخنرانی از آنها یاد کردند عبارت‌اند از:
- تبعید امام خمینی در ۱۳ آبان سال ۱۳۴۳ به‌دلیل مخالفت و اعتراض ایشان به قانون ننگین کاپیتولاسیون
- قتل عام دانش‌آموزان جوان و نوجوان تهرانی در روز ۱۳ آبان سال ۱۳۵۷ توسط رژیم پهلوی
- تسخیر سفارت آمریکا در تهران در روز ۱۳ آبان سال ۱۳۵۸
شهید خامنه‌ای در سخنرانی مورد اشاره، ضمن شرح این سه واقعه روز ۱۳ آبان، نکته‌ای را مطرح می‌کنند و آن عبارت است از اینکه «روز سیزده آبان به خودی خود با روزهای قبل و روزهای بعد تفاوتی ندارد؛ اما یک نماد است… رمزی که پشت سر خود، در دل خود، معانی فراوانی نهفته دارد… معانی و حقایق بسیاری در دل این کلمه هست؛ سیزده آبان یک نماد است و عقبه‌ی وسیعی دارد از مطالب مهم، مسائل مهم؛ مسائلی که به هیچ وجه تاریخی نیستند، بلکه مسائل امروز ما هم به حساب می‌آیند.»
۱۳ آبان ۱۳۴۳ نماد طمع‌ورزی آمریکائی‌ها و فریاد رسای امام بزرگوار در برابر آن
رهبر شهید انقلاب ۱۳ آبان‌ماه سال ۱۳۴۳ را اینگونه روایت می‌کنند که امام خمینی (ره) روز قبل از آن در یک سخنرانی پرشور در قم، شکستن قانون کاپیتولاسیون را به عنوان یک حق ملی از رژیم پهلوی مطالبه می‌کنند که در پی آن دستگیر و به ترکیه تبعید می‌شوند.
امام خامنه‌ای شهید کاپیتولاسیون را اینگونه توصیف می‌کنند که « آمریکائی‌ها چند ده هزار مأمور در ایران داشتند… نشسته بودند، پول و مزد خودشان را به اضعاف مضاعف از دولت ایران می‌گرفتند، اما برای آمریکا کار می‌کردند… در مجلس شورای ملی و مجلس سنای آن روز تصویب کردند که مأمورین آمریکائی از دادگاه‌های ایران و امکانات قضائی و امنیتی ایران معافند. یعنی اگر فرض کنید یکی از این مأمورین جرم بزرگی در ایران مرتکب شود، دادگاه‌های ما حق ندارند او را به دادگاه بطلبند و محاکمه کنند و محکوم کنند؛ این اسمش کاپیتولاسیون است… یک استوار آمریکائی توی گوش یک امیر ارشد ارتش ایران میزد، کسی هم جوابگویش نبود!»
شهید خامنه‌ای در این سخنرانی، کاپیتولاسیون را «نهایت ضعف و وابستگی یک ملت» توصیف کردند و با اشاره به اینکه «آمریکائی‌ها این را از رژیم طاغوت خواستند، رژیم طاغوت هم دودستی تقدیمشان کرد» فرمودند: «امام در مقابل این قانون ظالمانه فریاد کشید… امام ایستاد و فریاد خفته‌ی ملت ایران را به گوش همگان رساند… دیده‌بان حقیقی منافع و مصالح یک کشور اینجور است؛ وقتی اطلاع پیدا می‌کند که چه بلائی دارند سر ملت می‌آورند، چطور دارند ملت را تحقیر می‌کنند، چطور دارند شرف یک ملت را پامال می‌کنند، ساکت نمی‌ماند؛ فریاد میزند.. آن فریاد، سالم‌ترین و پاکیزه‌ترین فریادها بود که از پاک‌ترین حلقو‌م‌ها بیرون آمد… اولاً این فریاد، برخاسته‌ی از حس دین بود؛ ثانیاً برخاسته‌ی از آن عِرق پاکیزه‌ی مسلمانی و ملی بود… ثالثاً فریادی متکی به حمایت عمومی مردم بود… وقتی فریاد امام بلند شد، مردم حمایت کردند. همان حمایت‌ها بود که چهارده سال بعد به پیروزی انقلاب اسلامی انجامید. آن فریاد پاکیزه مثل فریاد رسائی بود که پیامبران الهی در میان مردم سر دادند و مردم و دل‌های مردم را جذب کردند.»
از این رو امام شهید ۱۳ آبان را از طرفی نماد «طمع‌ورزی آمریکائی‌ها» و از طرفی دیگر نماد «فریاد رسای امام بزرگوار» در مقابل آن می‌دانستند.
بر این اساس ایشان در این سخنرانی، سیزده آبان را یادآور حقیقت تلخ و بسیار مهم وجود «روح استکبار در قدرت‌های استکباری و سلطه‌های استکباری» دانسته و فرمودند: «آحاد ملت‌های کشورهای گوناگون – از جمله ملت ما – باید هرگز این را از یاد نبرند؛ بدانند این چهره‌ای که در آنجا قرار گرفته است، چهره‌ی متجاوز است، چهره‌ی متعرض است، قصد پیشروی دارد؛ تا اینجا که شرف یک ملت را لگدمال کند، تجاوز ناموسی بکند، تجاوز عِرضی بکند، به جان و مال تجاوز کند و کسی هم نتواند از او سؤال کند و توضیح بخواهد.»
۱۳ آبان ۱۳۵۷ نماد طراوت حرکت عظیم امام و احساس مسئولیت و تعهد جوانان نسبت به آن
۱۴ سال پس از تبعید امام در ۱۳ آبان ۱۳۴۳، دانش‌آموزان نوجوان و جوان برای انعکاس دادن فریاد آن روز خمینی کبیر به خیابان‌ها آمدند اما با کشتار رژیم پهلوی روبرو شدند.
رهبر شهید از این واقعه به عنوان «انتقام جلادان مزدور آمریکا از جوانان و نوجوانان» یاد کردند و فرمودند: «خون اینها روی آسفالت خیابان‌های تهران ریخت و آن را رنگین کرد.»
امام خامنه‌ای شهید نکته مهم این واقعه را این دانستند «حرکت عظیمی که امام در سال ۴۲ و ۴۳ آغاز کرد، آنقدر زنده و باطراوت و بانشاط است که یک عده جوان پاکیزه‌ی دانش‌آموز را توی میدان می‌آورد، احساس مسئولیت می‌کنند، احساس تعهد می‌کنند و در مقابل سرنیزه‌ی دستگاه جبار و طاغوت می‌ایستند. در دنیا اینجور چیزی کم‌نظیر است… یعنی احساس تعهد، روحیه‌ی انقلابی، احساس مسئولیت ناشی از روشن‌بینی و بصیرت به اینجا رسیده که جوان دانش‌آموزِ این ملت وسط میدان می‌آید، سینه‌ی خودش را سپر می‌کند، از همه‌ی آرزوهای جوانی‌اش می‌گذرد، برای اینکه آرمان‌های بزرگ و هدف‌های الهی و اسلامی را در جامعه تحقق ببخشد.»
۱۳ آبان ۱۳۵۸ نماد شکستن هیمنه ابرقدرتی آمریکا و به زانو درآمدن آن
در روز سیزدهم آبان‌ماه سال ۱۳۵۸ مجددا جوان‌ها به مناسبت سالروز تبعید امام و شهادت دانش‌آموزان به میدان آمدند که منجر به تسخیر سفارت آمریکا و کشف لانه جاسوسی آن در قلب تهران شد.
رهبر شهید انقلاب از این واقعه به عنوان «به زانو درآوردن آمریکا» یاد کردند و با بیان اینکه «اینها شعار نیست» دلیل آن را اینچنین توضیح دادند که «آن روزی که لانه‌ی جاسوسی تسخیر شد، دولت آمریکا آبرو و اعتبار و هیمنه‌اش چندین برابر امروز بود… آن روز آمریکا در دنیا یک هیمنه‌ی ابرقدرتىِ درجه‌ی یک داشت. جوان دانشجوی ما با شجاعت، با شهامت، به عنوان لبه‌ی اصلی جبهه‌ی مقاومت ملت ایران، سفارتخانه‌ی آنچنان آمریکائی را تسخیر کرد… این هم حرکت عظیمی بود که قدرت آمریکا را در دنیا متزلزل کرد؛ آمریکای با آن هیمنه و با آن عظمت، ناگهان در چشم ملت‌ها فروکش کرد.»
بنا بر این روایت رهبر شهید انقلاب از وقایع ۱۳ آبان در سال‌های ۱۳۴۳ و ۱۳۵۷ و ۱۳۵۸ ، این روز بزرگ از نظر ایشان «نماد است؛ در دل خود، در عقبه‌ی خود معانی فراوانی دارد؛ که این معانی، همه برای ما درس است؛ باید اینها را به یاد داشته باشیم.»
ایشان «طمع‌ورزی آمریکا، وابستگی رژیم طاغوت به آمریکا و فساد آن دستگاه، ایستادگی ایمانِ متکی به بصیرت امام بزرگوار و مردم، حضور نسل جوان، شجاعت و جسارت نسل جوان انقلابی در مقابل هیمنه و چهره‌ی آرایش کرده و بزک کرده‌ی آمریکا» را به عنوان معانی و نمادهایی که همه در دل کلمه‌ی سیزده آبان هست برشمردند و در چنین نتیجه گرفتند که «سیزده آبان یک حرف کوچکی نیست… وقتی انسان می‌فهمد معنای سیزده آبان چیست، می‌فهمد آن کسانی که به خیال خودشان می‌خواستند سیزده آبان را خراب کنند (اشاره به تحرکات عوامل فتنه در ۱۳ آبان ۱۳۸۸)، کی‌اند، چی‌اند و هدف‌هاشان چیست. این بصیرتی که ما تکرار می‌کنیم، تأکید می‌کنیم، این است. باید تأمل کرد، دقت کرد.»