به گزارش اقتصادآنلاین، در هفته‌های اخیر و هم‌زمان با افزایش نگرانی‌ها درباره ناترازی انرژی، مدیریت مصرف سوخت به‌ویژه بنزین به یکی از موضوعات مورد توجه تبدیل شده است. در همین راستا، طرح‌های مختلفی با هدف کنترل مصرف، افزایش شفافیت در توزیع سوخت و جلوگیری از قاچاق بنزین در دستور کار قرار گرفته که یکی از مهم‌ترین آن‌ها، محدودسازی استفاده از کارت‌های اضطراری جایگاه‌های سوخت و افزایش استفاده از کارت سوخت شخصی است. اجرای این طرح در برخی استان‌ها با واکنش‌هایی همراه شده و پرسش‌هایی را درباره نحوه سوخت‌گیری رانندگان و سرنوشت کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها مطرح کرده است.
طرح شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها چیست؟
کرامت ویس‌کرمی، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران، در نشست خبری امروز به تشریح ابعاد و جزئیات طرح شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطراری جایگاه‌های عرضه سوخت پرداخت.
تفاوت اصلی کارت سوخت شخصی و کارت اضطراری جایگاه، به اطلاعات ثبت‌شده هنگام سوخت‌گیری مربوط می‌شود. استفاده از کارت شخصی امکان ثبت و بررسی اطلاعات مربوط به خودرو، میزان سهمیه مصرف‌شده، محل سوخت‌گیری و مقدار بنزین دریافتی را فراهم می‌کند؛ در حالی که هنگام استفاده از کارت اضطراری جایگاه، شناسایی دقیق خودرو و مصرف‌کننده به همین شکل امکان‌پذیر نیست.
بر همین اساس، شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها با هدف افزایش شفافیت در توزیع بنزین، مدیریت مصرف سوخت و جلوگیری از عرضه خارج از شبکه دنبال می‌شود.
طرح شناسه‌دار کردن کارت سوخت چه تفاوتی با انتقال سهمیه به کارت بانکی دارد؟
مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی با تأکید بر تفاوت این دو برنامه اعلام کرد که طرح شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطراری جایگاه‌های سوخت، مستقل است و ارتباطی با برنامه انتقال سهمیه بنزین از کارت سوخت به کارت بانکی ندارد.
به گفته ویس‌کرمی، این طرح آیین‌نامه مشخصی دارد و اجرای آن بر اساس تکالیف قانونی دنبال می‌شود؛ بنابراین، اجرای طرح شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطراری را نباید به معنای آغاز انتقال سهمیه بنزین به کارت‌های بانکی تلقی کرد.
بر این اساس، دو موضوع شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطراری و انتقال سهمیه بنزین به کارت بانکی، از نظر ماهیت و سازوکار اجرایی با یکدیگر تفاوت دارند و اجرای یکی به‌تنهایی به معنای آغاز دیگری نیست.
اجرای طرح کارت‌های اضطراری بر اساس کدام قانون انجام می‌شود؟
ویس‌کرمی در تشریح مبنای قانونی این طرح اظهار کرد که شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطراری سوخت دارای آیین‌نامه مشخص است و اجرای آن بر اساس قانون بودجه سال ۱۴۰۴ در دستور کار قرار گرفته است.
به گفته مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، این قانون به دستگاه‌ها و وزارتخانه‌های مربوطه ابلاغ شده و در سال ۱۴۰۵ نیز بر اجرای کامل آن تأکید شده است.
بر این اساس، اجرای طرح شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطراری در چارچوب تکالیف قانونی تعیین‌شده دنبال می‌شود. جزئیات مربوط به مراحل اجرایی و نحوه اجرای کامل طرح نیز باید بر اساس اطلاعیه‌های رسمی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی مورد توجه قرار گیرد.
محدودیت استفاده از کارت آزاد جایگاه‌ها به کدام استان‌ها رسیده است؟
هم‌زمان با اجرای برنامه‌های مدیریت مصرف بنزین، محدودیت استفاده از کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها نیز به تعدادی از استان‌های کشور گسترش یافته است. این طرح ابتدا به‌صورت آزمایشی در استان کرمان اجرا شد و سپس استان‌های سیستان و بلوچستان و خراسان جنوبی را دربر گرفت.
از ابتدای آبان‌ماه نیز هشت استان دیگر شامل هرمزگان، یزد، آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، خراسان شمالی، خراسان رضوی، اردبیل و کردستان به مناطق مشمول اضافه شدند. به این ترتیب، شمار استان‌های مشمول این مرحله از طرح به ۱۱ استان رسید.
هدف از این محدودیت‌ها، افزایش استفاده از کارت سوخت شخصی، کنترل بهتر میزان مصرف بنزین و کاهش احتمال عرضه خارج از شبکه عنوان شده است. با این حال، محدودسازی استفاده از کارت‌های اضطراری به معنای حذف کامل امکان استفاده از این کارت‌ها در همه شرایط نیست و برای موارد ضروری، تدابیر جداگانه‌ای در نظر گرفته شده است.
ماجرای جمع‌آوری کارت سوخت در مشهد چه بود؟
با آغاز اجرای طرح محدودسازی استفاده از کارت‌های اضطراری جایگاه‌های سوخت از ابتدای آبان‌ماه، انتشار خبر جمع‌آوری این کارت‌ها در خراسان رضوی نگرانی‌هایی را میان رانندگان و زائران مشهد ایجاد کرد. این موضوع به‌ویژه درباره تأمین بنزین موردنیاز مسافران در مسیرهای منتهی به مشهد مورد توجه قرار گرفت.
در واکنش به این نگرانی‌ها، روابط عمومی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی اعلام کرد که مناطق مشمول باید تدابیر لازم را اتخاذ کنند تا کارت‌های اضطراری در جایگاه‌های منتخب موجود باشد و شهروندان در صورت نیاز بتوانند از آن‌ها استفاده کنند.
همچنین در اجرای طرح در خراسان رضوی، تمهیدات ویژه‌ای برای مسیرهای منتهی به مشهد مقدس در نظر گرفته شد تا سوخت موردنیاز زائران تأمین شود و هیچ خودرویی در جاده‌ها و جایگاه‌ها بدون بنزین نماند.
بنابراین، موضوع مشهد را نباید به معنای لغو کامل طرح محدودسازی کارت‌های اضطراری در استان دانست؛ بلکه بر اساس توضیحات اعلام‌شده، دسترسی به کارت‌های اضطراری در جایگاه‌های منتخب و مسیرهای موردنظر برای شرایط ضروری پیش‌بینی شده است.
تکلیف رانندگان در صورت پایان سهمیه بنزین چیست؟
با محدود شدن استفاده از کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها در استان‌های مشمول، این پرسش برای رانندگان مطرح شده است که در صورت تمام شدن سهمیه ماهانه یا همراه نداشتن کارت سوخت شخصی، چگونه می‌توانند سوخت موردنیاز خود را تأمین کنند.
در همین زمینه، روابط عمومی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی اعلام کرده است که مناطق مشمول باید تدابیر لازم را اتخاذ کنند تا کارت‌های اضطراری در جایگاه‌های منتخب موجود باشد و شهروندان در صورت نیاز بتوانند از آن‌ها استفاده کنند.
بر این اساس، محدودیت استفاده از کارت اضطراری به معنای منتفی شدن سوخت‌رسانی در شرایط ضروری نیست. با این حال، شرایط دقیق استفاده از این کارت‌ها و ضوابط سوخت‌گیری پس از پایان سهمیه، تابع مقررات اجرایی اعلام‌شده در مناطق مختلف خواهد بود.
در مجموع، اظهارات اخیر مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی نشان می‌دهد که طرح شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها در چارچوب تکالیف قانونی دنبال می‌شود و با برنامه انتقال سهمیه بنزین به کارت بانکی تفاوت دارد. با گسترش محدودیت استفاده از کارت‌های آزاد جایگاه‌ها، همراه داشتن کارت سوخت شخصی و اطلاع از مقررات سوخت‌گیری در مناطق مشمول اهمیت بیشتری پیدا کرده است.